Το δεύτερο έτος εφαρμογής της Οδηγίας CSRD αποτυπώνει μια σαφή ωρίμανση των ελληνικών επιχειρήσεων στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν τη βιωσιμότητα. Οι εκθέσεις γίνονται πιο δομημένες, η ανάλυση διπλής ουσιαστικότητας αποκτά μεγαλύτερο βάθος, οι έμμεσες εκπομπές Scope 3 ενσωματώνονται πλέον ως καθιερωμένη πρακτική και ολοένα περισσότερες εταιρείες αναγνωρίζουν ειδικά ζητήματα που συνδέονται με τον δικό τους κλάδο. Την ίδια στιγμή, οι ολοκληρωμένες στρατηγικές μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα παραμένουν ζητούμενο για μεγάλο μέρος της αγοράς. Αυτά είναι μερικά από τα βασικά συμπεράσματα της νέας μελέτης του UN Global Compact Network Greece, σε συνεργασία με την EY και την Grant Thornton, η οποία ανέλυσε τις εκθέσεις βιωσιμότητας 52 ελληνικών επιχειρήσεων για το οικονομικό έτος 2025.
.
Οι εκθέσεις γίνονται πιο ώριμες και πιο στοχευμένες
Η έρευνα αξιολόγησε τις εκθέσεις βιωσιμότητας βάσει εννέα βασικών θεματικών, από τη δομή και τη σαφήνεια έως την εφαρμογή της ανάλυσης διπλής ουσιαστικότητας (Double Materiality Assessment - DMA), την ευθυγράμμιση με την Ευρωπαϊκή Ταξινομία και τις γνωστοποιήσεις για τα πρότυπα ESRS. Το δείγμα περιλάμβανε 52 επιχειρήσεις από 11 διαφορετικούς κλάδους, εκ των οποίων οι 18 είναι μέλη του UN Global Compact Network Greece.
Οι περισσότερες εταιρείες δημοσίευσαν εκθέσεις 101 έως 150 σελίδων, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται στις περίπου 135 σελίδες, έναντι 143 το προηγούμενο έτος. Οι πιο εκτενείς εκθέσεις προήλθαν από τους κλάδους των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, των υποδομών και των μεταφορών, ενώ πιο σύντομες εμφανίζονται οι εκθέσεις στους τομείς τροφίμων, υγείας και τεχνολογίας.
Παράλληλα, οι ενότητες των Γενικών Γνωστοποιήσεων εξακολουθούν να καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των εκθέσεων, γεγονός που αντανακλά τη βαρύτητα που αποκτούν η στρατηγική, το επιχειρηματικό μοντέλο και η ανάλυση των επιπτώσεων, κινδύνων και ευκαιριών.
Η διπλή ουσιαστικότητα περνά στην πράξη
Ένα από τα πιο σημαντικά συμπεράσματα αφορά την εφαρμογή της Ανάλυσης Διπλής Ουσιαστικότητας, που αποτελεί τον πυρήνα της CSRD.
Σύμφωνα με τη μελέτη:
- Το 85% των επιχειρήσεων πραγματοποίησε διαβούλευση με ενδιαφερόμενα μέρη.
- Οι 37 από αυτές αξιοποίησαν τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά stakeholders.
- Τα ερωτηματολόγια αποτελούν τη βασική μέθοδο συλλογής απόψεων, ενώ αρκετές επιχειρήσεις χρησιμοποίησαν και focus groups.
Η έρευνα καταγράφει επίσης σημαντική αύξηση των λεγόμενων entity-specific θεμάτων, δηλαδή ζητημάτων που είναι ειδικά για κάθε επιχείρηση ή κλάδο. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 58%, από 28% το 2024, γεγονός που δείχνει ότι περισσότερες επιχειρήσεις προχωρούν πλέον πέρα από τις γενικές απαιτήσεις των ESRS και αποτυπώνουν τις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν.
Κλίμα, εργαζόμενοι και εταιρική διακυβέρνηση κυριαρχούν
Τα ουσιαστικά θέματα που εμφανίζονται με τη μεγαλύτερη συχνότητα παραμένουν σχεδόν σταθερά.
Το Climate Change (E1) και το Own Workforce (S1) αναγνωρίστηκαν ως ουσιαστικά από το σύνολο των επιχειρήσεων, ενώ το Business Conduct (G1) εμφανίζεται στο 98% των εκθέσεων. Ακολουθούν η κυκλική οικονομία (E5) και τα ζητήματα που αφορούν καταναλωτές και τελικούς χρήστες (S4).
Σε επίπεδο επιμέρους θεμάτων, οι περισσότερες αναφορές αφορούν:
- την προσαρμογή και τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής,
- την ενέργεια,
- τις συνθήκες εργασίας,
- την ίση μεταχείριση,
- την εταιρική κουλτούρα,
- την υγεία και ασφάλεια,
- την εκπαίδευση των εργαζομένων,
- την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Η κοινωνική διάσταση (S) συγκέντρωσε συνολικά τα περισσότερα ουσιαστικά IROs (Impacts, Risks & Opportunities), επιβεβαιώνοντας ότι τα ζητήματα ανθρώπινου δυναμικού αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στις εταιρικές στρατηγικές.
Οι Scope 3 εκπομπές γίνονται νέα κανονικότητα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα για το πρότυπο E1 – Climate Change.
Η έρευνα δείχνει ότι οι γνωστοποιήσεις εκπομπών Scope 3 έχουν πλέον εδραιωθεί στις ελληνικές επιχειρήσεις. Οι περισσότεροι κλάδοι εμφανίζουν ποσοστά γνωστοποίησης άνω του 60%, ενώ αρκετοί φτάνουν το 100%, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι εταιρείες εξετάζουν πλέον το σύνολο της αλυσίδας αξίας και όχι μόνο τις άμεσες λειτουργικές τους εκπομπές.
Παράλληλα:
- το 94% των επιχειρήσεων έχει πραγματοποιήσει αξιολόγηση κλιματικού κινδύνου,
- το 94% των μελών του UN Global Compact γνωστοποιεί Scope 3 εκπομπές.
Τα σχέδια μετάβασης παραμένουν το μεγάλο στοίχημα
Παρότι η αναγνώριση των κλιματικών κινδύνων αποτελεί πλέον καθιερωμένη πρακτική, οι ολοκληρωμένες στρατηγικές μετάβασης δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από το σύνολο της αγοράς.
Μόλις το 33% των επιχειρήσεων δημοσιοποιεί ολοκληρωμένο σχέδιο μετάβασης, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το προηγούμενο έτος αλλά ακόμη περιορισμένο. Αντίθετα, μεταξύ των μελών του UN Global Compact το αντίστοιχο ποσοστό φθάνει στο 61%, στοιχείο που αποτυπώνει υψηλότερο επίπεδο ωριμότητας στη στρατηγική διαχείριση της κλιματικής μετάβασης.
Αντίστοιχα, περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις θέτουν στόχους για τις εκπομπές Scope 1 και Scope 2, ωστόσο οι στόχοι αυτοί δημοσιοποιούνται κυρίως σε συνδυασμό με άλλες κατηγορίες εκπομπών και όχι ως διακριτοί δείκτες, γεγονός που δυσκολεύει τη συγκρισιμότητα και την αξιολόγηση της προόδου.
Η επόμενη φάση της CSRD
Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι η ελληνική αγορά περνά σταδιακά από τη φάση της συμμόρφωσης στη φάση της ουσιαστικής ενσωμάτωσης της βιωσιμότητας στη στρατηγική των επιχειρήσεων. Η ανάλυση διπλής ουσιαστικότητας αποκτά μεγαλύτερο βάθος, οι γνωστοποιήσεις γίνονται πιο ολοκληρωμένες και οι εταιρείες αναγνωρίζουν ολοένα περισσότερο τις ιδιαιτερότητες του δικού τους επιχειρηματικού μοντέλου. Την ίδια στιγμή, η κατάρτιση ολοκληρωμένων σχεδίων μετάβασης και η περαιτέρω σύνδεση των στόχων με μετρήσιμα αποτελέσματα αποτελούν τα επόμενα βήματα για την περαιτέρω ωρίμανση των εταιρικών εκθέσεων βιωσιμότητας.
