Quotes

Αν συνεχίσουμε να καταστρέφουμε τη φύση, θα συνεχίσουμε να καταστρέφουμε και την οικονομική δραστηριότητα

«Η φύση είναι το σύστημα υποστήριξης της ζωής πάνω στο οποίο βασίζονται οι οικονομίες μας. Αν συνεχίσουμε να την καταστρέφουμε, θα συνεχίσουμε να καταστρέφουμε και την οικονομική δραστηριότητα, οδηγώντας σε αυξανόμενους κινδύνους, υψηλότερες τιμές και αστάθεια που διαχέεται σε ολόκληρη την κοινωνία», προειδοποίησε ο Frank Elderson, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η παρέμβαση αυτή αποτυπώνει μια αυξανόμενη συνειδητοποίηση στον χώρο της οικονομίας και των χρηματοπιστωτικών θεσμών: η υποβάθμιση της φύσης δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά και κρίσιμο παράγοντα οικονομικού κινδύνου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, έως και το 50% του παγκόσμιου ΑΕΠ εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από τη βιοποικιλότητα, το φυσικό κεφάλαιο και τις υπηρεσίες των οικοσυστημάτων. Παράλληλα, στην ευρωζώνη σχεδόν το 75% των εταιρικών δανείων των τραπεζών κατευθύνεται σε επιχειρήσεις που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τουλάχιστον μία υπηρεσία οικοσυστήματος. Η οικονομική αυτή εξάρτηση γίνεται ακόμη πιο εμφανής σε τομείς όπως η υγεία. Περισσότερα από τα μισά βασικά φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων αντιβιοτικών και παυσίπονων, βασίζονται σε φυτά και άλλους φυσικούς πόρους. Την ίδια στιγμή, όμως, η πίεση στα φυσικά οικοσυστήματα εντείνεται. Η εντατική χρήση γης, η ρύπανση, η υπερεκμετάλλευση φυσικών πόρων και η κλιματική αλλαγή επιταχύνουν την υποβάθμιση της φύσης. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, η ανθρωπότητα χρησιμοποιεί φυσικούς πόρους περίπου 1,7 φορές ταχύτερα από ό,τι μπορούν να αναγεννηθούν τα οικοσυστήματα, δημιουργώντας ένα διαρκές «οικολογικό έλλειμμα». Η υποβάθμιση της φύσης δεν επηρεάζει μόνο το περιβάλλον, αλλά και τη λειτουργία των οικονομιών. Τα οικοσυστήματα αποτελούν βασική «άμυνα» απέναντι στην κλιματική κρίση. Δάση, ωκεανοί και υγρότοποι απορροφούν περίπου το μισό των ανθρωπογενών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ενώ παράλληλα προστατεύουν τις υποδομές και τις οικονομικές δραστηριότητες από ακραία καιρικά φαινόμενα. Παράδειγμα αποτελούν οι υγρότοποι γύρω από ποτάμια, οι οποίοι λειτουργούν σαν φυσικά «σφουγγάρια», απορροφώντας μεγάλες ποσότητες νερού κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων και μειώνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών που μπορούν να διακόψουν οικονομικές δραστηριότητες ή να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές σε υποδομές. Οι εξελίξεις αυτές έχουν αρχίσει να απασχολούν ολοένα και περισσότερο τις κεντρικές τράπεζες και τις εποπτικές αρχές. Εάν η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων συνεχιστεί, ενδέχεται να επηρεαστούν τα έσοδα επιχειρήσεων, να αυξηθούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και να ενισχυθούν οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Παράλληλα, μελέτες δείχνουν ότι η περιβαλλοντική υποβάθμιση μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τον πληθωρισμό. Έρευνα της Banque de France εκτιμά ότι διαταραχές στα οικοσυστήματα θα μπορούσαν να αυξήσουν τις τιμές τροφίμων κατά πάνω από 2% και να προσθέσουν περίπου 0,5% στον πληθωρισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, οι κεντρικές τράπεζες και οι χρηματοπιστωτικοί επόπτες επιχειρούν να ενσωματώσουν τους λεγόμενους «κινδύνους φύσης» στα εργαλεία εποπτείας και αξιολόγησης κινδύνου. Ο στόχος είναι να κατανοηθούν καλύτερα οι επιπτώσεις της περιβαλλοντικής υποβάθμισης στην οικονομία και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ωστόσο, η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιοριστεί στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, απαιτείται ευρύτερη διεθνής συνεργασία, πολιτικές προστασίας της φύσης και αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οικονομικές αποφάσεις. Η διατήρηση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική προτεραιότητα. Είναι βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα των οικονομιών, τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων και την ανθεκτικότητα των κοινωνιών απέναντι στις κρίσεις του μέλλοντος. Πηγή: Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ECB)