Στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ προσφεύγουν εκ νέου μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, σε μια υπόθεση που μπορεί να επηρεάσει δεκάδες αγωγές πολιτειών και τοπικών αρχών για ζημιές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δικαστική διαμάχη της ExxonMobil και της Suncor Energy με την πόλη και την κομητεία Boulder στο Κολοράντο. Οι τοπικές αρχές επιδιώκουν χρηματικές αποζημιώσεις, υποστηρίζοντας ότι οι δύο εταιρείες συνέβαλαν στην κλιματική αλλαγή και παραπλάνησαν το κοινό σχετικά με τους κινδύνους των ορυκτών καυσίμων. Οι εταιρείες αρνούνται ότι διέπραξαν παράνομες πράξεις.
Η προφορική συζήτηση έχει προγραμματιστεί για τις 5 Οκτωβρίου 2026, την πρώτη ημέρα της νέας εννεάμηνης περιόδου εργασιών του Ανώτατου Δικαστηρίου. Το επίσημο docket επιβεβαιώνει ότι η υπόθεση Suncor Energy (U.S.A.) Inc., et al. v. County Commissioners of Boulder County, et al. έχει οριστεί για ακρόαση εκείνη την ημέρα.
Σύμφωνα με το Reuters, Exxon και Suncor έχουν αναφέρει στο δικαστήριο ότι σχεδόν 60 πολιτειακές και τοπικές κυβερνήσεις έχουν καταθέσει αντίστοιχες αγωγές κατά εταιρειών ορυκτών καυσίμων, διεκδικώντας αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η απόφαση στην υπόθεση του Boulder θα μπορούσε επομένως να αποκτήσει ευρύτερη σημασία για το πώς μπορούν να προχωρούν τέτοιου είδους αξιώσεις βάσει της πολιτειακής νομοθεσίας.
Το βασικό νομικό ερώτημα είναι κατά πόσο οι συγκεκριμένες αξιώσεις του Boulder μπορούν να στηρίζονται στη νομοθεσία του Κολοράντο ή αν υπερισχύει το ομοσπονδιακό δίκαιο και ειδικότερα το Clean Air Act. Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι η ρύθμιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αποτελεί ζήτημα ομοσπονδιακής αρμοδιότητας και ότι οι πολιτειακές αγωγές δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται για να επιβάλλουν ευθύνη για δραστηριότητες που έχουν πραγματοποιηθεί σε εθνική ή διεθνή κλίμακα. Reuters
Η κυβέρνηση του προέδρου Donald Trump έχει ταχθεί υπέρ της θέσης των Exxon και Suncor, υποστηρίζοντας ενώπιον του δικαστηρίου ότι το ομοσπονδιακό δίκαιο αποκλείει τις συγκεκριμένες αξιώσεις του Boulder. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει μάλιστα εγκρίνει αίτημα του Solicitor General να συμμετάσχει στην προφορική συζήτηση ως amicus curiae.
Από την πλευρά τους, η πόλη και η κομητεία Boulder ζητούν χρηματική αποζημίωση για δαπάνες που αποδίδουν στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, μεταξύ των οποίων επισκευές υποδομών, περιβαλλοντικές ζημιές, ανάγκες διαχείρισης έκτακτων περιστατικών και επιπτώσεις στη δημόσια υγεία. Η αγωγή είχε κατατεθεί το 2018.
Οι τοπικές αρχές υποστηρίζουν επίσης ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες γνώριζαν τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση ορυκτών καυσίμων και παράλληλα προωθούσαν τα προϊόντα τους χωρίς να ενημερώνουν επαρκώς το κοινό. Πρόκειται για ισχυρισμούς των εναγόντων, τους οποίους οι εταιρείες απορρίπτουν.
Η υπόθεση αποτελεί μέρος μιας μακράς δικαστικής αντιπαράθεσης γύρω από το εάν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μπορούν να οδηγήσουν σε εταιρική ευθύνη μέσω πολιτειακών αγωγών.
Το 2007, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε αποφανθεί ότι τα αέρια του θερμοκηπίου μπορούν να θεωρηθούν ατμοσφαιρικοί ρύποι στο πλαίσιο του Clean Air Act και ότι η Environmental Protection Agency διαθέτει αρμοδιότητα ρύθμισής τους. Το 2011, ωστόσο, το δικαστήριο έκρινε ότι πολιτείες και περιβαλλοντικές οργανώσεις δεν μπορούσαν να χρησιμοποιούν το ομοσπονδιακό common law για να ζητούν μέσω δικαστηρίων περιορισμούς στις εκπομπές άνθρακα από εταιρείες ηλεκτροπαραγωγής.
Στη συνέχεια, αρκετοί ενάγοντες στράφηκαν προς την πολιτειακή νομοθεσία, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων αξιώσεις που σχετίζονται με παραπλανητικές πρακτικές, δημόσια όχληση και οικονομικές ζημιές από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Το 2021, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε επίσης ταχθεί υπέρ της BP, της Chevron, της Exxon και άλλων εταιρειών σε μια διαδικαστική υπόθεση που αφορούσε αγωγή της Βαλτιμόρης και το κατά πόσο τέτοιες υποθέσεις πρέπει να εκδικάζονται σε πολιτειακά ή ομοσπονδιακά δικαστήρια. Η σημερινή διαμάχη του Boulder αφορά πλέον πιο άμεσα το ερώτημα αν συγκεκριμένες αξιώσεις που βασίζονται σε πολιτειακό δίκαιο αποκλείονται από το ομοσπονδιακό πλαίσιο.
Το Boulder είχε φτάσει στο Ανώτατο Δικαστήριο και το 2023, όταν οι δικαστές άφησαν σε ισχύ απόφαση κατώτερου δικαστηρίου που επέτρεπε στην υπόθεση να επιστρέψει στα πολιτειακά δικαστήρια.
Ο δικαστής Samuel Alito δεν θα συμμετάσχει στην εξέταση της υπόθεσης. Το Ανώτατο Δικαστήριο γνωστοποίησε την αποχή του χωρίς να δώσει αναλυτική αιτιολογία. Σύμφωνα με τις οικονομικές του δηλώσεις που επικαλείται το Reuters, ο Alito διαθέτει μετοχές σε ορισμένες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, αν και όχι στην Exxon ή τη Suncor.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το δικαστήριο δεν εξετάζει απλώς μια συγκεκριμένη διεκδίκηση αποζημιώσεων. Καλείται να αποσαφηνίσει τα όρια ανάμεσα στην ομοσπονδιακή και την πολιτειακή αρμοδιότητα σε μια κατηγορία κλιματικών διαφορών που έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Μια απόφαση που θα περιορίζει τη δυνατότητα άσκησης τέτοιων αξιώσεων βάσει πολιτειακού δικαίου θα μπορούσε να επηρεάσει πολλές από τις εκκρεμείς υποθέσεις. Αντίθετα, εάν το δικαστήριο κρίνει ότι οι αξιώσεις του Boulder μπορούν να προχωρήσουν, αυτό θα επιτρέψει τη συνέχιση της συγκεκριμένης δίκης χωρίς να προδικάζει την τελική κρίση για την ευθύνη ή τις αποζημιώσεις. Το ίδιο το Ανώτατο Δικαστήριο έχει ζητήσει από τα μέρη να εξετάσουν επίσης αν διαθέτει δικαιοδοσία να αποφανθεί για την υπόθεση στο συγκεκριμένο στάδιο.
Η ακρόαση της 5ης Οκτωβρίου τοποθετεί έτσι στο επίκεντρο του νέου δικαστικού έτους ένα από τα σημαντικότερα νομικά ζητήματα γύρω από την κλιματική ευθύνη των εταιρειών ορυκτών καυσίμων στις ΗΠΑ, με τις πιθανές συνέπειες να εκτείνονται πολύ πέρα από το Κολοράντο.
Πηγή: Reuter
