Η αγορά βιώσιμου χρέους διευρύνεται πέρα από τα παραδοσιακά green bonds, καθώς δύο κατηγορίες τίτλων αποκτούν μεγαλύτερη σημασία: τα transition bonds και τα sustainability-linked bonds (SLBs).
.
Σύμφωνα με ανάλυση της BNP Paribas Asset Management, τα δύο εργαλεία δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ανταγωνιστικά. Αντίθετα, εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες εκδοτών και επενδυτών και, όταν χρησιμοποιούνται σωστά, μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, ιδιαίτερα σε κλάδους υψηλών εκπομπών όπου η μετάβαση είναι δύσκολη και απαιτεί διαφορετικές μορφές χρηματοδότησης.
Η βασική διαφορά βρίσκεται στον τρόπο χρήσης των κεφαλαίων. Τα transition bonds είναι use-of-proceeds instruments, δηλαδή τα έσοδά τους κατευθύνονται σε συγκεκριμένα έργα μετάβασης. Τα SLBs, αντίθετα, δεν δεσμεύουν τα κεφάλαια για συγκεκριμένο project, αλλά συνδέουν τους οικονομικούς όρους του ομολόγου με την επίτευξη προκαθορισμένων sustainability targets σε επίπεδο εταιρείας.
Από τα green bonds στη χρηματοδότηση της μετάβασης
Η αγορά sustainable debt έχει μέχρι σήμερα επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό σε δραστηριότητες που χαρακτηρίζονται ήδη «πράσινες». Τα green bonds χρηματοδοτούν για παράδειγμα ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή αποδοτικότητα ή καθαρές μεταφορές.
Το πρόβλημα είναι ότι μεγάλο μέρος της πραγματικής οικονομίας δεν βρίσκεται ακόμη σε αυτό το σημείο.
Κλάδοι όπως η ναυτιλία, ο χάλυβας, το τσιμέντο, η βαριά βιομηχανία και η μεταποίηση παραμένουν carbon intensive, αλλά χρειάζονται τεράστιες ποσότητες κεφαλαίων για να μειώσουν τις εκπομπές τους.
Σε αυτό το κενό επιχειρούν να απαντήσουν τα transition bonds. Η λογική τους είναι να χρηματοδοτούν τη μετάβαση από δραστηριότητες υψηλών εκπομπών προς πιο καθαρές τεχνολογίες και μοντέλα παραγωγής, ακόμη και όταν το ίδιο το έργο δεν μπορεί ακόμη να χαρακτηριστεί πλήρως «green».
Transition bonds: Μεγαλύτερη διαφάνεια σε επίπεδο έργου
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των transition bonds είναι η σαφής σύνδεση των κεφαλαίων με συγκεκριμένες επενδύσεις.
Οι εκδότες καλούνται να παρουσιάζουν post-allocation reporting και ποσοτικούς δείκτες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων που χρηματοδοτούνται. Αυτό επιτρέπει στους επενδυτές να γνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια πού κατευθύνονται τα χρήματα και να αποδίδουν αναλογικά το climate impact στο χαρτοφυλάκιό τους.
Η πρόσφατη καθοδήγηση της International Capital Market Association για τα climate transition bonds επιχειρεί να ενισχύσει περαιτέρω αυτή την αξιοπιστία.
Στο επίκεντρο βρίσκονται transition plans σε επίπεδο εταιρείας, τα οποία πρέπει να βασίζονται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες διαδρομές απανθρακοποίησης και να περιορίζουν τον κίνδυνο μελλοντικού carbon lock-in.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να κάνει το εργαλείο πιο ελκυστικό για εταιρείες σε δύσκολους κλάδους, επειδή τους επιτρέπει να αποδείξουν ότι ένα συγκεκριμένο έργο αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης και αξιόπιστης μετάβασης.
Η πιθανή ώθηση από το SFDR 2.0
Η BNP Paribas Asset Management βλέπει θετικά και τις υπό συζήτηση ρυθμιστικές αλλαγές στην Ευρώπη.
Η προτεινόμενη εισαγωγή μιας ξεχωριστής transition product category στο SFDR 2.0 θα μπορούσε να δημιουργήσει σαφέστερο επενδυτικό «σπίτι» για assets που δεν θεωρούνται πλήρως πράσινα αλλά συμβάλλουν ουσιαστικά στη μετάβαση.
Μέχρι σήμερα, πολλοί επενδυτές αντιμετωπίζουν δυσκολία στο πού να εντάξουν τέτοιες χρηματοδοτήσεις.
Εάν δημιουργηθούν dedicated pools of capital για transition assets, αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει τη ζήτηση, να οδηγήσει σε περισσότερες εκδόσεις και να δημιουργήσει έναν θετικό κύκλο ανάπτυξης της αγοράς.
SLBs: Περισσότερη ευελιξία για τις εταιρείες
Τα sustainability-linked bonds λειτουργούν διαφορετικά.
Αντί να χρηματοδοτούν ένα συγκεκριμένο έργο, συνδέονται με τη συνολική sustainability performance του εκδότη. Η εταιρεία θέτει συγκεκριμένα KPIs και Sustainability Performance Targets και, εφόσον δεν τα πετύχει, ενεργοποιείται συνήθως ένας μηχανισμός step-up στο κουπόνι.
Αυτό τα κάνει πιο ευέλικτα για εταιρείες που δεν διαθέτουν μεγάλα decarbonisation CapEx projects.
Μια επιχείρηση μπορεί για παράδειγμα να μειώσει τις εκπομπές της μέσα από βελτιώσεις στις προμήθειες, operational efficiencies ή R&D σε τεχνολογίες χαμηλότερου άνθρακα χωρίς να χρειάζεται να χρηματοδοτήσει ένα μεγάλο, ξεχωριστό «πράσινο» asset.
Τα SLBs μπορούν επίσης να συνδεθούν με sustainability goals πέρα από την απανθρακοποίηση.
Η αγορά έχει ήδη δει εκδόσεις με στόχους για gender equality και diversity, προστασία της βιοποικιλότητας και διαχείριση νερού.
Το step-up δεν είναι απλώς ποινή
Ένα κρίσιμο στοιχείο των SLBs είναι ο μηχανισμός οικονομικής προσαρμογής όταν ο εκδότης δεν πετυχαίνει τους στόχους του.
Η BNP Paribas Asset Management τονίζει ότι το step-up δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως «ποινή». Η λογική είναι ότι ο επενδυτής αποζημιώνεται για τον αυξημένο κίνδυνο ενός εκδότη που αποτυγχάνει να προχωρήσει στη μετάβασή του και μπορεί να βρεθεί σε πιο δύσκολη θέση σε μια οικονομία που απανθρακοποιείται.
Η δομή αυτή αποτελεί βασική διαφορά σε σχέση με τα transition bonds, όπου ο επενδυτής μπορεί να έχει σαφή εικόνα του έργου που χρηματοδοτείται αλλά περιορισμένη δυνατότητα οικονομικής αποζημίωσης εάν ο εκδότης τελικά αποτύχει στους μακροπρόθεσμους κλιματικούς του στόχους.
Τα πλεονεκτήματα των transition bonds για τους επενδυτές
Για έναν επενδυτή που θέλει σαφή σύνδεση των κεφαλαίων του με συγκεκριμένο asset ή project, τα transition bonds μπορεί να είναι πιο κατάλληλα.
Προσφέρουν μεγαλύτερη asset-level transparency και τη δυνατότητα αναφοράς συγκεκριμένων KPIs προς πελάτες και stakeholders.
Μπορούν επίσης να είναι ιδιαίτερα χρήσιμα σε hard-to-abate sectors, όπου οι επιμέρους επενδύσεις σε τεχνολογίες μετάβασης είναι κρίσιμες αλλά δεν πληρούν ακόμη τα παραδοσιακά κριτήρια ενός green bond.
Παράλληλα, αποφεύγουν μέρος της πολυπλοκότητας των SLBs, όπως η ανάγκη καθορισμού αξιόπιστων εταιρικών targets, συνεχούς παρακολούθησης και verification.
Το μειονέκτημα: ακόμη μικρή και νέα αγορά
Τα transition bonds, ωστόσο, εξακολουθούν να αποτελούν σχετικά νέα κατηγορία.
Δεν είναι ακόμη βέβαιο ότι η ζήτηση θα αποκτήσει αρκετό βάθος ώστε να εξασφαλιστεί σταθερή ρευστότητα και εύκολη διαφοροποίηση χαρτοφυλακίων.
Παράλληλα, η αγορά εξακολουθεί να στερείται επαρκώς ενοποιημένων προτύπων για το impact reporting και των βασικών metrics με τα οποία πρέπει να αποδεικνύεται η επιτυχία ενός transition project.
Αυτό αφήνει ένα σημαντικό ερώτημα: τι συμβαίνει εάν το χρηματοδοτούμενο έργο υλοποιηθεί, αλλά ο ίδιος ο εκδότης αποτύχει συνολικά στην κλιματική του μετάβαση;
Τα προβλήματα αξιοπιστίας των SLBs
Τα SLBs έχουν το αντίθετο πρόβλημα.
Η αγορά είναι μεγαλύτερη και πιο διαφοροποιημένη, αλλά έχει δεχθεί κριτική για ανεπαρκώς φιλόδοξες δομές.
Σε ορισμένες εκδόσεις, τα sustainability performance targets θεωρούνται τόσο εύκολα ώστε οι εταιρείες μπορούν να τα επιτύχουν χωρίς ουσιαστική αλλαγή του business model.
Επιπλέον, τα step-ups μπορεί να είναι πολύ μικρά για να λειτουργούν ως ουσιαστική αποζημίωση για τους επενδυτές.
Υπάρχει και ένα ακόμη ζήτημα: επειδή τα κεφάλαια ενός SLB δεν κατευθύνονται σε συγκεκριμένο project, είναι δυσκολότερο για τον επενδυτή να αποδείξει άμεσο impact.
Γιατί δεν χρειάζεται να επιλεγεί μόνο ένα
Η BNP Paribas Asset Management θεωρεί ότι αυτή ακριβώς η διαφορετικότητα είναι ο λόγος για τον οποίο τα δύο προϊόντα πρέπει να συνυπάρχουν.
Τα transition bonds μπορούν να χρηματοδοτούν συγκεκριμένα έργα σε carbon-intensive κλάδους και να προσφέρουν πιο απτή εικόνα για το πού χρησιμοποιούνται τα χρήματα.
Τα SLBs μπορούν να στηρίζουν ευρύτερες εταιρικές μεταβάσεις, ακόμη και όταν δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο CapEx project που μπορεί να «δεθεί» με την έκδοση.
Για τους επενδυτές, αυτό σημαίνει περισσότερες επιλογές ανάλογα με τον στόχο του χαρτοφυλακίου: project-level impact από τη μία, issuer-level transition από την άλλη.
Η transition finance χρειάζεται περισσότερα εργαλεία, όχι λιγότερα
Η ευρύτερη εικόνα είναι ότι το sustainable finance δεν μπορεί να περιοριστεί στη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που είναι ήδη πράσινες.
Η παγκόσμια μετάβαση προς net zero απαιτεί χρηματοδότηση και για επιχειρήσεις που σήμερα βρίσκονται σε υψηλότερες εκπομπές αλλά πρέπει να αλλάξουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ύπαρξη διαφορετικών εργαλείων δεν είναι απαραίτητα ένδειξη κατακερματισμού. Μπορεί να αποτελεί πλεονέκτημα, εφόσον οι κανόνες είναι σαφείς, οι στόχοι αξιόπιστοι και οι επενδυτές κατανοούν τι ακριβώς χρηματοδοτεί κάθε προϊόν.
Η BNP Paribas Asset Management εκτιμά ότι transition bonds και SLBs μπορούν να διευρύνουν την αγορά βιώσιμου χρέους, να προσελκύσουν περισσότερους εκδότες και να ανοίξουν τον δρόμο για χρηματοδότηση κλάδων που μέχρι σήμερα έμεναν σε μεγάλο βαθμό εκτός της green finance αγοράς.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι ποιο από τα δύο εργαλεία θα επικρατήσει.
Είναι αν και τα δύο μπορούν να εξελιχθούν με αρκετή αξιοπιστία ώστε να διοχετεύσουν κεφάλαια εκεί όπου η απανθρακοποίηση είναι πιο δύσκολη — και ταυτόχρονα πιο αναγκαία.
