Όταν ένα κτήριο φτάνει στο τέλος της ζωής του, τι απομένει; Συνήθως ένας μεγάλος όγκος από μπάζα και υλικά που απομακρύνονται για να ανοίξουν χώρο στο επόμενο έργο. Κι αν, αντί να τα αντιμετωπίζουμε ως απορρίμματα, τα βλέπαμε ως πρώτη ύλη για μια νέα κατασκευή;
Αυτή είναι η ιδέα πίσω από το NuBau Labs, ένα ευρωπαϊκό εγχείρημα ύψους 4 εκατ. ευρώ, που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Horizon Europe». Η Arup και το Queen’s University Belfast, μαζί με συνεργάτες από τον κατασκευαστικό και ερευνητικό χώρο, θέλουν να δοκιμάσουν στην πράξη ένα διαφορετικό μοντέλο δόμησης: τα υλικά ενός παλιού κτηρίου να επιστρέφουν στην πόλη ως δομικά στοιχεία ενός καινούργιου.
Το πρώτο βήμα θα γίνει στο ανατολικό Λονδίνο. Εκεί, ανακυκλώσιμα υλικά θα ελέγχονται, θα πιστοποιούνται και θα μετατρέπονται σε στοιχεία κατάλληλα για νέες κατασκευές. Στόχος δεν είναι απλώς να ανακυκλώνονται περισσότερα υλικά, αλλά να διατηρείται όσο γίνεται μεγαλύτερο μέρος της αρχικής τους αξίας.
Μια από τις ιδέες που θα παρουσιαστούν είναι το ReVault, ένα σύστημα δαπέδων της Arup που αξιοποιεί ανακυκλωμένο σκυρόδεμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του έργου, μπορεί να μειώσει κατά 70% τον ενσωματωμένο άνθρακα σε σύγκριση με συμβατικά συστήματα δαπέδων.
Η κατεδάφιση ως έσχατη λύση
Η φιλοσοφία του έργου, πάντως, δεν ξεκινά από την κατεδάφιση. Προτεραιότητα παραμένει η διατήρηση, η αναβάθμιση και η επαναχρησιμοποίηση των υφιστάμενων κτηρίων. Μόνο όταν αυτές οι επιλογές δεν είναι εφικτές, εξετάζεται η ανακύκλωση των υλικών τους. Έτσι η πόλη αντιμετωπίζεται σαν μια «αστική τράπεζα υλικών», με πόρους που έχουν ήδη παραχθεί και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξανά.
«Αντί να αντιμετωπίζουμε τα κτήρια στο τέλος της ζωής τους ως απόβλητα, μπορούμε να τα βλέπουμε ως πολύτιμες πηγές υλικών για την επόμενη γενιά κτηρίων», επισημαίνει η Kerry Greeves, διευθύντρια και ειδική σε θέματα ανάπλασης στην Arup.
Πέρα όμως από τα υλικά και τις κατασκευές, υπάρχει και μια άλλη πλευρά του εγχειρήματος, που αφορά τους ίδιους τους ανθρώπους. Η πρωτοβουλία φέρνει κοντά τοπικές κοινότητες, σχεδιαστές, καλλιτέχνες και μηχανικούς, ώστε να εκφράσουν τις ανάγκες τους κατά τη διαδικασία του σχεδιασμού και να διερευνήσουν πώς τα επαναχρησιμοποιημένα υλικά μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ποιοτικών χώρων που αντανακλούν την τοπική ταυτότητα, μειώνοντας ταυτόχρονα τα απόβλητα και τις εκπομπές άνθρακα.
Σε συμφωνία με τις αρχές της πρωτοβουλίας «Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους», το έργο επιδιώκει να συνδυάσει τη βιωσιμότητα, την ποιότητα του σχεδιασμού, την αισθητική, τη βιωμένη εμπειρία και την κοινωνική ένταξη κατά την ανάπτυξη λύσεων κυκλικής δόμησης.