Η σιωπή στους χώρους εργασίας φαίνεται να υποχωρεί, καθώς ολοένα περισσότεροι εργαζόμενοι προσφεύγουν στους θεσμικούς μηχανισμούς προστασίας απέναντι σε περιστατικά βίας και παρενόχλησης.
.
Το 2025 καταγράφηκαν στην Επιθεώρηση Εργασίας 455 αιτήσεις εργατικών διαφορών που συνδέονται με τέτοια περιστατικά, αριθμός αυξημένος κατά 43% σε σχέση με το 2024.
Η αύξηση των καταγγελιών αποτελεί τη μία πλευρά της εικόνας. Η άλλη είναι η προσπάθεια της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας να μετατοπίσει το βάρος από την εκ των υστέρων διαχείριση των περιστατικών στην πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση και την οικοδόμηση μιας εργασιακής κουλτούρας μηδενικής ανοχής. Η νέα ετήσια έκθεση του Αυτοτελούς Τμήματος για την Παρακολούθηση της Βίας και Παρενόχλησης στην Εργασία καταγράφει αυτή τη μετατόπιση, σχεδόν πέντε χρόνια μετά τη θέσπιση του προστατευτικού θεσμικού πλαισίου.
Από την καταγγελία στην πρόληψη
Η στρατηγική της Επιθεώρησης Εργασίας δεν περιορίζεται πλέον στην εξέταση των καταγγελιών. Περιλαμβάνει δράσεις ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης, τόσο για τους Επιθεωρητές Εργασίας όσο και για εργοδότες, επιχειρήσεις και εργαζόμενους.
Σύμφωνα με τη Γεωργία Βαζάκη, επικεφαλής του Αυτοτελούς Τμήματος για την Παρακολούθηση της Βίας και Παρενόχλησης στην Εργασία, οι παρεμβάσεις του 2025 στόχευσαν στην ενίσχυση της γνώσης του θεσμικού πλαισίου, στην έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των περιστατικών και στην ενδυνάμωση μιας κουλτούρας πρόληψης.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχει η υποστήριξη των ίδιων των Επιθεωρητών. Το Αυτοτελές Τμήμα παρέχει συνεχή συμβουλευτική συνδρομή στις αρμόδιες υπηρεσίες Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων, ενώ εκδίδει κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση υποθέσεων βίας και παρενόχλησης και συμμετέχει σε εκπαιδευτικές δράσεις, εισηγήσεις και παρουσιάσεις.
Στόχος είναι να υπάρχει μεγαλύτερη επιχειρησιακή ετοιμότητα, αλλά και πιο ενιαία εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου σε ολόκληρη τη χώρα.
Ενημερωτικές επιστολές σε περίπου 2.000 επιχειρήσεις
Σημαντικό μέρος της προληπτικής πολιτικής αποτέλεσε η απευθείας ενημέρωση επιχειρήσεων.
Το 2025 απεστάλη ενημερωτική επιστολή προληπτικού χαρακτήρα για τη βία και την παρενόχληση σε περίπου 2.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η παρέμβαση επικεντρώθηκε κυρίως στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο, καθώς και στον τουρισμό, την εστίαση και τα καταλύματα, κλάδους στους οποίους είχε εντοπιστεί αυξημένη ανάγκη ενημέρωσης με βάση τα ευρήματα της έκθεσης του 2024.
Η επιστολή αναρτήθηκε παράλληλα, τον Ιούνιο του 2025, στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», ώστε η ενημέρωση για τις υποχρεώσεις πρόληψης και αντιμετώπισης να είναι διαθέσιμη στο σύνολο των επιχειρήσεων.
Η λογική της παρέμβασης είναι σαφής: η προστασία δεν ξεκινά όταν υποβληθεί μια καταγγελία, αλλά πολύ νωρίτερα, μέσα από την ενημέρωση των εργαζομένων και των εργοδοτών για τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τις διαδικασίες που προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο.
455 υποθέσεις μέσα σε έναν χρόνο
Τα στοιχεία της έκθεσης αποτυπώνουν μια σταθερά ανοδική πορεία των επώνυμων προσφυγών στην Επιθεώρηση Εργασίας. Το 2025 οι αιτήσεις εργατικών διαφορών για βία και παρενόχληση ανήλθαν σε 455, σημειώνοντας αύξηση 43% μέσα σε ένα έτος.
Η Επιθεώρηση συνδέει την εξέλιξη όχι μόνο με τη συνέχιση του προβλήματος, αλλά και με τη μεγαλύτερη ορατότητα του φαινομένου και την αυξανόμενη εμπιστοσύνη των εργαζομένων στους διαθέσιμους θεσμικούς μηχανισμούς.
Η εικόνα αυτή αποτελεί συνέχεια της τάσης που είχε καταγραφεί ήδη το 2024. Τότε οι σχετικές καταγγελίες είχαν αυξηθεί κατά 39% σε ετήσια βάση και κατά 110% σε σχέση με το 2022, από 151 σε 318.
Η αύξηση, επομένως, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι το φαινόμενο εμφανίζεται με την ίδια αναλογία συχνότερα. Αποτυπώνει ταυτόχρονα την ενίσχυση της διάθεσης των εργαζομένων να μιλήσουν και να αναζητήσουν θεσμική προστασία.
Το 79% αφορά ψυχολογική και λεκτική βία
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται μια εικόνα στην οποία κυριαρχούν οι λιγότερο ορατές μορφές κακοποιητικής συμπεριφοράς.
Το 79% των καταγεγραμμένων περιστατικών το 2025 αφορούσε ψυχολογική και λεκτική βία ή παρενόχληση. Ακολούθησαν τα περιστατικά σωματικής βίας με 15%, ενώ η σεξουαλική παρενόχληση αντιστοιχούσε στο 6%.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης συμπεριφορών που μπορεί να μην αφήνουν εμφανή σημάδια, αλλά επηρεάζουν την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ψυχική κατάσταση των εργαζομένων.
Το 73% των περιστατικών σε σχέσεις κάθετης ιεραρχίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση μεταξύ των εμπλεκόμενων προσώπων.
Σύμφωνα με την έκθεση, το 73% των περιστατικών καταγράφεται σε σχέσεις κάθετης ιεραρχικής σύνδεσης. Με άλλα λόγια, η πλειονότητα των υποθέσεων αφορά περιβάλλον.