Η φτώχεια περιόδου αποτελεί υπαρκτό και μετρήσιμο κοινωνικό πρόβλημα και στην Ελλάδα, σύμφωνα με νέα έρευνα που επιχειρεί για πρώτη φορά να καταγράψει το φαινόμενο σε πανελλαδικό αντιπροσωπευτικό επίπεδο. Η μελέτη «Η Φτώχεια Περιόδου στην Ελλάδα και Προτάσεις Αντιμετώπισής της» αποτελεί πρωτοβουλία των It’s Just Period, Deon Policy Institute και WHEN, με ερευνητικό συνεργάτη τη MRB Hellas.
.
Η πρωτογενής έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 σε δείγμα 2.000 ατόμων. Από τους συμμετέχοντες, 1.033 ήταν γυναίκες, ενώ το ειδικό δείγμα για τις ερωτήσεις σχετικά με την έμμηνο ρύση περιλάμβανε 552 γυναίκες ηλικίας 17 έως 55 ετών.
Μία στις οκτώ δεν μπόρεσε να αγοράσει προϊόντα περιόδου
Το 12,5% των γυναικών δήλωσε ότι δεν είχε τη δυνατότητα να αγοράσει προϊόντα περιόδου τουλάχιστον μία φορά κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Όταν οι συμμετέχουσες ρωτήθηκαν για άλλη γυναίκα του ίδιου νοικοκυριού, το αντίστοιχο ποσοστό αυξήθηκε στο 19,2%.
Παράλληλα, 10,2% ανέφερε ότι αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει αυτοσχέδια μέσα εξαιτίας οικονομικής αδυναμίας, ενώ 16,6% δήλωσε ότι άφησε πίσω άλλες βασικές ανάγκες –όπως τρόφιμα, λογαριασμούς ή ιατρικά έξοδα– προκειμένου να καλύψει το κόστος των προϊόντων περιόδου.
Η οικονομική πίεση γίνεται ακόμη πιο εμφανής στα νοικοκυριά με περιορισμένους πόρους. Σύμφωνα με τη μελέτη, στις γυναίκες που δηλώνουν πλήρη οικονομική αδυναμία τα σχετικά ποσοστά σχεδόν διπλασιάζονται, ενώ η Θεσσαλονίκη εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλή επιβάρυνση, στο 28%.
Η έρευνα καταγράφει επίσης το πραγματικό μηνιαίο κόστος. Το 83,3% των νοικοκυριών εκτιμά ότι δαπανά από 5 έως 30 ευρώ τον μήνα για προϊόντα περιόδου, ενώ το 75% τοποθετεί τη σχετική δαπάνη μεταξύ 5 και 20 ευρώ.
Απουσίες από εργασία και εκπαίδευση
Η έλλειψη πρόσβασης στα απαραίτητα προϊόντα δεν περιορίζεται στην οικονομική διάσταση.
Το 9,3% των γυναικών δήλωσε ότι έχασε τουλάχιστον μία ημέρα σχολείου ή σπουδών εξαιτίας έλλειψης προϊόντων περιόδου, ενώ το 10,6% ανέφερε τουλάχιστον μία ημέρα απουσίας από την εργασία.
Παράλληλα, το 16,9% περιόρισε τη συμμετοχή του σε κοινωνικές δραστηριότητες για τον ίδιο λόγο.
Ξεχωριστή διάσταση αποτελεί ο πόνος. Σχεδόν μία στις δύο γυναίκες, το 49,8%, δήλωσε ότι ο πόνος της περιόδου επηρέασε τη λειτουργικότητά της τουλάχιστον μία φορά μέσα στους προηγούμενους 12 μήνες. Για το 8,2% η επίπτωση εμφανίστηκε οκτώ ή περισσότερες φορές μέσα στο έτος.
Το στίγμα παραμένει
Παρά τις κοινωνικές αλλαγές γύρω από την εμμηνόρροια, το στίγμα εξακολουθεί να καταγράφεται σε σημαντικό βαθμό.
Το 59,7% του συνολικού δείγματος θεωρεί ότι οι γυναίκες έχουν αισθανθεί ντροπή ή έχουν βιώσει το θέμα της περιόδου ως ταμπού, με το 36,3% να αποδίδει το φαινόμενο κυρίως στην κοινωνία.
Όταν όμως οι ίδιες οι γυναίκες ερωτώνται για προσωπική εμπειρία ντροπής, το ποσοστό περιορίζεται στο 39,1%. Η έρευνα επισημαίνει τη διαφορά ανάμεσα στη συλλογική αντίληψη για το στίγμα και στην προσωπική παραδοχή της εμπειρίας του.
Πρώτη επιλογή η μείωση του ΦΠΑ
Στο σκέλος των πολιτικών παρεμβάσεων, κυρίαρχη προτεραιότητα των ερωτηθέντων αναδεικνύεται η κατάργηση ή δραστική μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου.
Σήμερα τα συγκεκριμένα προϊόντα φορολογούνται στην Ελλάδα με συντελεστή 24%. Η έκθεση προτείνει τη μείωσή του στο 13% ή ακόμη και στο 6%.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της μελέτης, η μείωση από 24% σε 13% θα είχε ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περίπου 10,6 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί, σύμφωνα με την έκθεση, περίπου στο 0,02% των ετήσιων φορολογικών εσόδων του κράτους.
Ωστόσο, οι συντάκτες της μελέτης τονίζουν ότι η φορολογική μείωση δεν αρκεί από μόνη της. Ακόμη και η πλήρης κατάργηση του ΦΠΑ θα μείωνε, σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, το κόστος μιας συσκευασίας κατά περίπου 0,58 ευρώ, ενώ το 51% των γυναικών δηλώνει ότι θα χρειαζόταν μείωση της τιμής κατά τουλάχιστον ένα ευρώ.
Επίδομα περιόδου, δωρεάν προϊόντα και άδεια
Η έκθεση καταθέτει ένα ευρύτερο πακέτο πέντε προτάσεων: μονιμοποίηση και επέκταση της εκπαίδευσης για την εμμηνορροϊκή υγεία, μείωση του ΦΠΑ, δημιουργία επιδόματος περιόδου, θέσπιση έμμισθης άδειας περιόδου και σταδιακή καθολική δωρεάν πρόσβαση σε σχετικά προϊόντα.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται ένα Period Voucher ύψους 130 ευρώ ετησίως, αρχικά για άτομα με έμμηνο ρύση ηλικίας 10 έως 24 ετών σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Προτείνεται επίσης πλαφόν στις τιμές βασικών προϊόντων περιόδου, ανεξάρτητα από το σημείο πώλησης.
Για τις εργαζόμενες με σοβαρή δυσμηνόρροια προτείνεται έμμισθη άδεια περιόδου, κατόπιν ιατρικής γνωμάτευσης και κατά το πρότυπο της Ισπανίας.
Παράλληλα, η έκθεση θέτει ως μακροπρόθεσμο στόχο τη δωρεάν πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου, ξεκινώντας από σχολεία και άλλους δημόσιους χώρους, ενώ ζητά την πανελλαδική επέκταση και μονιμοποίηση σχετικών εκπαιδευτικών και υποστηρικτικών προγραμμάτων.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της έρευνας, τα ευρήματα δείχνουν ότι η φτώχεια περιόδου δεν αποτελεί περιθωριακό ζήτημα, αλλά συνδέεται άμεσα με ευρύτερες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες. Η ίδια η μελέτη επισημαίνει επίσης ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο υποδήλωσης, καθώς τα ποσοστά προβλημάτων που αναφέρονται για άλλη γυναίκα του νοικοκυριού είναι συστηματικά υψηλότερα από εκείνα που δηλώνουν οι γυναίκες για τον εαυτό τους.