Σε μια εκτενή συνέντευξη στο ESG + stories, η Σόφη Δασκαλάκη-Μυτιληναίου, Πρόεδρος του Δ.Σ. του UN Global Compact Network Greece, αναλύει το τοπίο της βιώσιμης ανάπτυξης στην Ελλάδα και την προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων στις διεθνείς απαιτήσεις. Η ίδια υποστηρίζει πως ο κλάδος της βιωσιμότητας στη χώρα μας, περνάει σταδιακά σε φάση ωρίμανσης, ενώ καλεί της εταιρίες να απομακρυνθούν από τη λογική της κανονιστικής συμμόρφωσης, μετατρέποντας τις ESG αξίες σε καταλύτη εταιρικής ανάπτυξης. Για τις ΜμΕ η κα Δασκαλάκη-Μυτιληναίου, προτείνει το πρόγραμμα SPARK αναλύοντας τα οφέλη του στη μεθοδική οργάνωση των πρώτων βημάτων του πλαισίου βιωσιμότητας.
Συνολικά, δηλώνει αισιόδοξη για την πορεία της ελληνικής αγοράς, ξεχωρίζοντας ως βασικές τομές του μέλλοντος την κλιματική ανθεκτικότητα, την τεχνολογική επιτάχυνση, αλλά και την ωρίμανση των ίδιων των διοικητικών συμβουλίων σχετικά με τους τομείς διαφάνειας και διαρκούς επιμόρφωσης.
-
Το UN Global Compact Network Greece, είναι ένας απ΄τους βασικούς φορείς προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης των επιχειρήσεων, που ενσωματώνει φυσικά και τις ESG αξίες. Θα ήθελα να μας αξιολογήσετε την μέχρι τώρα πορεία των ελληνικών εταιριών στο ταξίδι της βιωσιμότητας καθώς και την προσαρμοστικότητά τους στις διεθνείς μεταβολές νομοθεσίας και πολιτικών.
Τα τελευταία χρόνια διαπιστώνεται ουσιαστική πρόοδος στον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές επιχειρήσεις προσεγγίζουν τη βιωσιμότητα. Ιδιαίτερα οι μεγάλες εταιρείες έχουν ενσωματώσει στρατηγικές ESG, υιοθετούν διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα και παρακολουθούν συστηματικά τις ευρωπαϊκές κανονιστικές εξελίξεις. Η εφαρμογή της Οδηγίας CSRD και των Ευρωπαϊκών Προτύπων Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS), όπως αποτυπώθηκε στη σχετική μελέτη μας για τις πρώτες εκθέσεις ελληνικών επιχειρήσεων και μέσα από τον θεσμικό διάλογο με τα μέλη του UN Global Compact Network Greece, λειτούργησε ως καταλύτης οργανωτικής ωρίμανσης. Ενίσχυσε τη διατμηματική συνεργασία, τη συστηματική συλλογή δεδομένων και την εφαρμογή της αρχής της διπλής ουσιαστικότητας.
Η συνολική εικόνα είναι θετική. Ωστόσο, η μετάβαση δεν εξελίσσεται με ομοιόμορφο ρυθμό. Σε αρκετές περιπτώσεις εξακολουθεί να υφίσταται απόσταση μεταξύ της στρατηγικής δέσμευσης και της πλήρους επιχειρησιακής ενσωμάτωσης, ώστε η βιωσιμότητα να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της κουλτούρας της διοίκησης και όλων των εμπλεκόμενων μερών. Η μετάβαση από την εταιρική υπευθυνότητα σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική βιωσιμότητας βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία εμβάθυνσης. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς η κανονιστική συμμόρφωση, αλλά η σταθερή και συστηματική ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στον πυρήνα της στρατηγικής και της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, με έμφαση στην ποιότητα και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.
-
Η ελληνική επιχειρηματικότητα αποτελείται στο μεγαλύτερο ποσοστό της από μικρομεσαίας κλίμακας οντότητες. Πόσο εύκολο είναι γι΄αυτές να ανταπεξέλθουν στις νέες απαιτήσεις βιωσιμότητας, ιδίως όταν πρόκειται και για οικογενειακές επιχειρήσεις;
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας και κρίσιμο κρίκο στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Στην πράξη, πολλές εφαρμόζουν ήδη υπεύθυνες πρακτικές συχνά, όμως, χωρίς να τις έχουν εντάξει σε ένα οργανωμένο και αναγνωρίσιμο πλαίσιο βιωσιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό αναγνωρίζουμε δύο βασικές προκλήσεις:
Η πρώτη σχετίζεται με την Οδηγία CSRD, η οποία εφαρμόζεται πρωτίστως στις μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται πλέον να τεκμηριώνουν με συστηματικό και αξιόπιστο τρόπο τη λειτουργία ολόκληρης της αλυσίδας αξίας τους. Η απαίτηση αυτή επεκτείνεται έμμεσα και στις ΜμΕ που συμμετέχουν στις συγκεκριμένες αλυσίδες, καθώς χρειάζεται να είναι σε θέση να παρέχουν διαφανή, τεκμηριωμένα και συγκρίσιμα στοιχεία. Για πολλές μικρότερες και οικογενειακές επιχειρήσεις, με περιορισμένους πόρους και δομές, αυτή η προσαρμογή συνιστά σημαντική οργανωτική και λειτουργική πρόκληση.
Η δεύτερη πρόκληση αφορά στη διαμόρφωση των κατάλληλων εργαλείων και υποστηρικτικών μηχανισμών που θα επιτρέψουν στις ΜμΕ να ανταποκριθούν ρεαλιστικά στις νέες απαιτήσεις. Σε αυτή τη λογική εντάσσεται το SPARK, μια πρωτοβουλία ειδικά σχεδιασμένη για επιχειρήσεις που βρίσκονται στην αρχή της διαδρομής τους στη βιωσιμότητα. Το SPARK λειτουργεί ως εργαλείο εκκίνησης: βοηθά τις επιχειρήσεις να κατανοήσουν το πλαίσιο, να οργανώσουν τις υφιστάμενες πρακτικές τους, να εντοπίσουν κενά και να προχωρήσουν προχωρήσουν βήμα-βήμα με καθοδήγηση.
Το όφελος είναι διττό: οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ενισχύουν τη θέση, την ανταγωνιστικότητα και την αξιοπιστία τους στην αγορά, ενώ οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις διασφαλίζουν μεγαλύτερη διαφάνεια και ανθεκτικότητα στην εφοδιαστική τους αλυσίδα. Με τον τρόπο αυτό, διαμορφώνεται ένα πιο συνεκτικό, αξιόπιστο και βιώσιμο επιχειρηματικό οικοσύστημα συνολικά.
-
Η δέκατη αρχή του UN Global Compact Network αφορά στην καταπολέμηση της διαφθοράς που -κατά κοινή ομολογία – αποτελεί ένα αγκάθι στη χώρα μας. Η πρόσφατη αξιολόγηση, μάλιστα, της Διεθνούς Διαφάνειας μας κατατάσσει στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Ποια είναι η κατεύθυνση που δίνετε στις ελληνικές επιχειρήσεις για την καταπολέμησή της και ποια είναι τα βασικά βήματα πρέπει να ακολουθήσουν για να έχουν μια πιο διαυγή εικόνα;
Η επιχειρηματική ακεραιότητα αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση βιώσιμης ανάπτυξης. Η Δέκατη Αρχή του UN Global Compact υπογραμμίζει ότι η διαφάνεια και η λογοδοσία δεν είναι συμπληρωματικές πρακτικές, αλλά βασικοί πυλώνες σύγχρονης εταιρικής διακυβέρνησης. Η ακεραιότητα διατρέχει οριζόντια όλα τα ζητήματα βιωσιμότητας και επηρεάζει άμεσα την εμπιστοσύνη της αγοράς και τη σταθερότητα του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Οι πρόσφατες ευρωπαϊκές εξελίξεις, όπως η συμφωνία για ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο κατά της διαφθοράς, επιβεβαιώνουν ότι το φαινόμενο αντιμετωπίζεται πλέον ως διασυνοριακός κίνδυνος με επιπτώσεις στη δημοκρατική λειτουργία και την οικονομική ανθεκτικότητα.
Σε διεθνές επίπεδο, το UN Global Compact συνεργάζεται με το UN Office on Drugs and Crime (UNODC) και τη Transparency International, ενισχύοντας τη θεσμική συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά της Διαφθοράς. Η νέα Πλατφόρμα Private Sector, υπό τη συν-ηγεσία UNODC και UN Global Compact, επιτρέπει στις επιχειρήσεις να συμβάλλουν ενεργά στην εφαρμογή της Σύμβασης και στην προώθηση συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Σε εθνικό επίπεδο, το UN Global Compact Network Greece προωθεί συστηματικά αυτή την ατζέντα στην ελληνική επιχειρηματική κοινότητα, υποστηρίζοντας τις επιχειρήσεις μέσα από πρωτοβουλίες συλλογικής δράσης και προσφέροντας πρακτικά εργαλεία, όπως το Business Integrity Accelerator και η UN Global Compact Academy. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύει ουσιαστικά την πρόληψη της διαφθοράς και τη συνεπή ενσωμάτωση της ακεραιότητας στις επιχειρησιακές λειτουργίες. Καθώς η διαφθορά αποτελεί έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κίνδυνο, η πρόληψη και η συνεργασία συνιστούν τη μόνη βιώσιμη και αποτελεσματική απάντηση.
-
Είναι γεγονός πως στη χώρα μας δεν διαθέτουμε «αρχειακή κουλτούρα» που επιτάσσει την λεπτομερή καταγραφή δεδομένων. Θεωρείτε πως οι απαιτήσεις των εκθέσεων βιωσιμότητας έχουν βοηθήσει τον Έλληνα επιχειρηματία να αντιληφθεί την αξία της καταγραφής δεδομένων ή το βλέπει ακόμα ως μια άσκηση συμμόρφωσης και περιττό γραφειοκρατικό βάρος;
Είναι αλήθεια ότι η συστηματική και δομημένη καταγραφή δεδομένων δεν αποτελούσε επί μακρόν κυρίαρχη πρακτική στο επιχειρηματικό περιβάλλον της χώρας μας. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, παρατηρείται μια ουσιαστική μετατόπιση. Οι αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και οι υποχρεώσεις αναφοράς λειτουργούν ως καταλύτης για την ενίσχυση της μέτρησης, της τεκμηρίωσης και της εσωτερικής οργάνωσης.
Το UN Global Compact υπήρξε από τους πρώτους οργανισμούς που έθεσαν στο επίκεντρο τον μηχανισμό Communication on Progress (CoP), τον βασικό πυλώνα λογοδοσίας για τις επιχειρήσεις-μέλη. Πρόκειται για μια ετήσια, υποχρεωτική και δημόσια αναφορά, μέσω της οποίας οι εταιρείες αποτυπώνουν πώς ενσωματώνουν τις Δέκα Αρχές και προωθούν τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης στη στρατηγική και στις λειτουργίες τους. Το CoP δεν περιορίζεται στην επικοινωνία δράσεων· εισάγει μια διαδικασία συστηματικής μέτρησης και αξιολόγησης σε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πλαίσιο, με συμμετοχή χιλιάδων επιχειρήσεων σε περισσότερες από 160 χώρες.
Η εμπειρία δείχνει ότι η συνέπεια σε αυτή τη διαδικασία οδηγεί σε ουσιαστική οργανωτική ωρίμανση. Όσο περισσότερο μια επιχείρηση επενδύει στη συστηματική παρακολούθηση και αξιοποίηση των δεδομένων, τόσο περισσότερο εντοπίζει έγκαιρα αδυναμίες και επιχειρηματικούς κινδύνους, οι οποίοι, εφόσον προβλεφθούν εγκαίρως, μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, ενισχύοντας τη στρατηγική συνοχή και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητά της.
Οι ελληνικές επιχειρήσεις-μέλη μας ανταποκρίνονται με συνέπεια, αναγνωρίζοντας ότι τα δεδομένα δεν αποτελούν αυτοσκοπό, αλλά θεμέλιο για καλύτερες και τεκμηριωμένες αποφάσεις. Στη σημερινή συγκυρία, η ικανότητα μέτρησης και τεκμηρίωσης δεν είναι απλώς θέμα συμμόρφωσης αλλά προϋπόθεση αξιοπιστίας, ανταγωνιστικότητας και ηγεσίας.
-
Ως Special Advisor του επιτίμου Προέδρου της METLEN Energy & Metals, ποια πρωτοβουλία θα ξεχωρίζατε για την ανάδειξη της νέας γενιάς στελεχών και την ενίσχυση της υπεύθυνης ηγεσίας, αποτελώντας πρότυπο για το μέλλον της ελληνικής επιχειρηματικότητας;
Η επένδυση στη νέα γενιά στελεχών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βιώσιμη μετάβαση της επιχειρηματικότητας. Οι επιχειρήσεις που ενσωματώνουν την ανάπτυξη ταλέντου σε ένα ευρύτερο αξιακό και στρατηγικό πλαίσιο ενισχύουν ουσιαστικά τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητά τους. Η υπεύθυνη ηγεσία δεν περιορίζεται στην τεχνική επάρκεια· προϋποθέτει κατανόηση των επιπτώσεων των επιχειρηματικών αποφάσεων, ικανότητα διαχείρισης κινδύνων και σαφή προσανατολισμό στη δημιουργία διατηρήσιμης αξίας.
Στο πλαίσιο αυτό, θα ξεχώριζα το πρόγραμμα «Μηχανικοί στην Πράξη» της METLEN Energy & Metals, το οποίο αποτυπώνει έμπρακτα αυτή τη φιλοσοφία. Μέσα από τη συμμετοχή σε πραγματικά έργα, την εναλλαγή ρόλων και τη στοχευμένη εκπαίδευση, οι νέοι και νέες μηχανικοί αποκτούν όχι μόνο τεχνικές και διοικητικές δεξιότητες, αλλά και ουσιαστική εμπειρία σε απαιτητικά περιβάλλοντα που απαιτούν υπεύθυνη λήψη αποφάσεων, κατανόηση κινδύνων και ενσωμάτωση των αρχών βιωσιμότητας και διακυβέρνησης. Οι υποψήφιοι και υποψήφιες, κατόπιν επιλογής, συνάπτουν σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου με σκοπό τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα και την απόκτηση δομημένης επαγγελματικής εμπειρίας.
Πρωτοβουλίες αυτού του τύπου συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση στελεχών με στέρεες βάσεις και σύγχρονη αντίληψη ηγεσίας. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος οι συμμετέχοντες μπορούν είτε να ενταχθούν άμεσα στη METLEN, εφόσον υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις, είτε να αξιοποιήσουν το αναβαθμισμένο επαγγελματικό τους προφίλ για να διεκδικήσουν μια δυναμική πορεία στην αγορά εργασίας. Η ανάδειξη αυτής της νέας γενιάς ηγεσίας ενισχύει την οργανωτική ανθεκτικότητα και διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για ένα πιο υπεύθυνο και ανταγωνιστικό επιχειρηματικό οικοσύστημα.
-
Κλείνοντας, με βάση την προσωπική σας εμπειρία μπορείτε να μας δώσετε μερικές προβλέψεις σχετικά με το τι θα δούμε στο άμεσο μέλλον στον τομέα της βιωσιμότητας;
Η βιωσιμότητα εισέρχεται σε φάση εμβάθυνσης και στρατηγικής ωρίμανσης. Οι παγκόσμιες προκλήσεις όπως η κλιματική κρίση, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και οι κοινωνικές ανισότητες καθιστούν σαφές ότι η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί προϋπόθεση σταθερότητας και οικονομικής ανθεκτικότητας. Η πρόκληση, ωστόσο, δεν είναι στην ενσωμάτωση πολιτικών και διαδικασιών· αλλά στην παραγωγή μετρήσιμων αποτελεσμάτων που δημιουργούν πραγματική αξία για την κοινωνία και την οικονομία. Στο άμεσο μέλλον διακρίνω τρεις βασικές εξελίξεις.
Πρώτον, η κλιματική ανθεκτικότητα θα αποτελέσει βασικό άξονα επανασχεδιασμού στρατηγικών και επενδύσεων. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η απώλεια βιοποικιλότητας και οι συστημικές περιβαλλοντικές πιέσεις συγκαταλέγονται πλέον στους σημαντικότερους μακροπρόθεσμους κινδύνους διεθνώς, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρηματικών κινδύνων. Η ενεργειακή μετάβαση, η προστασία της φύσης και οι βιώσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες μετατρέπονται σε στρατηγικές επιλογές διασφάλισης βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας. Η ανακατεύθυνση κεφαλαίων προς έργα πρόληψης και προσαρμογής και μετριασμού των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής συνιστά πλέον άμεση και επιτακτική αναγκαιότητα.
Δεύτερον, η τεχνολογική επιτάχυνση και ιδίως η τεχνητή νοημοσύνη θα μετασχηματίσει τη διαχείριση κινδύνων και τη λήψη αποφάσεων. Η ψηφιακή πρόοδος μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια και τη μέτρηση επιδόσεων, εφόσον ενσωματωθεί σε σαφές πλαίσιο διακυβέρνησης.
Τρίτον, θα δούμε τη βιωσιμότητα να εδραιώνεται οριστικά σε επίπεδο των διοικητικών συμβουλίων. Οι στρατηγικές επιλογές των διοικήσεων θα καθορίσουν την ανθεκτικότητα και την αξιοπιστία των επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια. Αυτό προϋποθέτει ουσιαστική κατανόηση των κινδύνων και των ευκαιριών που συνδέονται με τη βιωσιμότητα, γεγονός που καθιστά την εκπαίδευση και τη διαρκή επιμόρφωση των μελών των Διοικητικών Συμβουλίων κρίσιμη παράμετρο. Η επόμενη φάση δεν θα καθοδηγείται αποκλειστικά από ρυθμιστικές απαιτήσεις, αλλά από στρατηγικές επιλογές βιωσιμότητας που θα διαμορφώνουν το επιχειρηματικό μοντέλο.