Περισσότερες από τρεις στις τέσσερις μονάδες εκτροφής σολομού στη Σκωτία που διέθεταν πιστοποίηση του Aquaculture Stewardship Council (ASC) παραβίασαν το 2025 περιβαλλοντικούς κανόνες του φορέα, χωρίς να χάσουν την πιστοποίησή τους. Αυτό προκύπτει από έρευνα του The Ferret σε δημοσιευμένες εκθέσεις επιθεώρησης, η οποία θέτει ερωτήματα για την αξιοπιστία των σημάτων βιωσιμότητας στις υδατοκαλλιέργειες.
.
Τα ευρήματα περιλαμβάνουν παρατεταμένες προσβολές από θαλάσσιες ψείρες, ανακριβείς καταγραφές θανάτων ψαριών, υπερβολική χρήση χημικών και χρήση μη εγκεκριμένου εξοπλισμού. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, καμία μονάδα δεν στερήθηκε την πιστοποίηση λόγω των παραβάσεων που εντοπίστηκαν, ενώ υπήρξαν μόνο εθελοντικές αποχωρήσεις από το σύστημα.
Η πιστοποίηση ASC απονέμεται ανά μονάδα, βάσει περιβαλλοντικών και κοινωνικών κριτηρίων, με ετήσιες επιθεωρήσεις. Το σχετικό σήμα χρησιμοποιείται στην εμπορική προώθηση προϊόντων, στην τεκμηρίωση εταιρικών στόχων βιωσιμότητας και στην υποστήριξη πράσινων χρηματοδοτήσεων. Η αποτελεσματικότητα των ελέγχων έχει, επομένως, σημασία τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές.
Επαναλαμβανόμενα προβλήματα στους ελέγχους
Οι συχνότερες αποκλίσεις αφορούσαν τα επιτρεπόμενα επίπεδα θαλάσσιων ψειρών. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες που επικαλείται το δημοσίευμα, τα παράσιτα από τις μονάδες εκτροφής μπορούν να προκαλέσουν θανάτους νεαρών άγριων ψαριών που μετακινούνται κοντά στους κλωβούς και να δυσχεράνουν την ανάκαμψη των πληθυσμών τους.
Σε εννέα μονάδες της Bakkafrost, οι υπερβάσεις αποδόθηκαν στη μη διαθεσιμότητα σκαφών αντιμετώπισης των παρασίτων, καθώς αυτά εξυπηρετούσαν εγκαταστάσεις με εντονότερα προβλήματα. Σε τρεις μονάδες της Mowi αναφέρθηκε ότι τα ψάρια ήταν πολύ άρρωστα για να υποβληθούν σε θεραπεία ή ότι οι περιορισμοί της βιολογικής εκτροφής περιόριζαν τη χρήση χημικών.
Επιθεωρήσεις σε μονάδες της Bakkafrost κατέγραψαν επίσης λάθη στον αριθμό των νεκρών ψαριών ή στην αναφερόμενη αιτία θανάτου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αποσύνθεση ή οι αλλοιώσεις από επαφή με μέδουσες δυσκόλευαν τον προσδιορισμό της αιτίας.
Σε εγκατάσταση της Mowi στο Loch Etive, κοντά στο Oban, οι επιθεωρητές εντόπισαν μη εγκεκριμένο εξοπλισμό απομάκρυνσης νεκρών σολομών, ο οποίος αναρροφούσε και σκότωνε ζωντανά ψάρια που χρησιμοποιούνταν για τον καθαρισμό των σολομών από παράσιτα. Το ζήτημα θεωρήθηκε ότι επιλύθηκε εξ αποστάσεως, μετά την αποστολή στοιχείων εκπαίδευσης του προσωπικού.
Η έρευνα εντόπισε εκθέσεις για περισσότερες από δώδεκα μονάδες στις οποίες οι αποκλίσεις χαρακτηρίζονταν συστημικές ή επαναλαμβανόμενες από την προηγούμενη χρονιά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν προσβολές από παράσιτα που διαρκούσαν μήνες και ανακριβείς καταμετρήσεις νεκρών ψαριών επί σειρά ετών.
Τι απαντούν ο φορέας πιστοποίησης και ο κλάδος
Το ASC απορρίπτει την άποψη ότι κάθε απόκλιση πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε απώλεια της πιστοποίησης. Σύμφωνα με την εκπρόσωπό του, Σοφία Μπαλόντ, ο εντοπισμός και η δημόσια καταγραφή προβλημάτων δείχνουν ότι οι έλεγχοι λειτουργούν, ενώ η διατήρηση του σήματος προϋποθέτει την αντιμετώπισή τους.
Για τις επαναλαμβανόμενες παραβάσεις, ο φορέας υποστηρίζει ότι πρέπει να εξετάζονται οι συνθήκες, τα αποδεικτικά στοιχεία και οι διορθωτικές ενέργειες, καθώς η επανάληψη δεν αποδεικνύει από μόνη της απουσία βελτίωσης.
Η Salmon Scotland, απαντώντας εκ μέρους των Bakkafrost και Mowi, δεν σχολίασε συγκεκριμένα περιστατικά, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Επικαλέστηκε επενδύσεις ύψους 1 δισ. λιρών στην υπεύθυνη εκτροφή και χαρακτήρισε την πιστοποίηση πρόσθετο επίπεδο ανεξάρτητου ελέγχου που στηρίζει τη συνεχή βελτίωση.
Παράλληλα, το The Ferret κατέγραψε επαγγελματικούς δεσμούς επιθεωρητών της LRQA, η οποία διενεργεί τους ελέγχους, με τον κλάδο των υδατοκαλλιεργειών. Το ASC απάντησε ότι η προηγούμενη εμπειρία στον κλάδο δεν συνιστά από μόνη της σύγκρουση συμφερόντων και επισήμανε ότι η εταιρεία ASI εποπτεύει τους φορείς ελέγχου. Η LRQA δεν ανταποκρίθηκε στα αιτήματα για σχολιασμό.
Περιβαλλοντικές και φιλοζωικές οργανώσεις αμφισβητούν την αποτρεπτική ισχύ του συστήματος, υποστηρίζοντας ότι οι καταναλωτές μπορεί να αποδίδουν στο σήμα αυστηρότερες εγγυήσεις από εκείνες που παρέχει στην πράξη. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επάρκεια των διορθωτικών μέτρων και το κατά πόσο η διατήρηση μιας πιστοποίησης συνοδεύεται από τεκμηριωμένη βελτίωση των συνθηκών παραγωγής.
Πηγή: The Ferret / The National, Daniel Shailer, «‘Sustainable’ salmon farms broke green rules last year», 30 Αυγούστου 2026.
