Η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση και η περιβαλλοντική υποβάθμιση περνούν όλο και πιο έντονα από τα ντοκιμαντέρ και τις ταινίες καταστροφής στη mainstream μυθοπλασία, καθώς δημιουργοί του κινηματογράφου και της τηλεόρασης ενσωματώνουν τα σύγχρονα περιβαλλοντικά ζητήματα στις ιστορίες και στους χαρακτήρες τους.
.
Σε ειδική λίστα, το Variety παρουσιάζει 25 σκηνοθέτες, σεναριογράφους, παραγωγούς και showrunners που έχουν αναδείξει τα τελευταία χρόνια την κλιματική κρίση, τη βιωσιμότητα και την περιβαλλοντική δικαιοσύνη μέσα από δημοφιλείς ταινίες και τηλεοπτικές σειρές.
Οι σχετικές αναφορές δεν περιορίζονται πλέον στην εικόνα μιας κατεστραμμένης φύσης. Αντίθετα, εξετάζουν πώς οι κοινωνίες, οι επιχειρήσεις, οι κυβερνήσεις και τα άτομα διαχειρίζονται τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής αλλαγής, αλλά και τις συγκρούσεις που δημιουργούνται γύρω από την οικονομική ανάπτυξη, την τεχνολογία και την προστασία των φυσικών πόρων.
Ο επικεφαλής επιμελητής του Paley Center for Media, Ron Simon, επισημαίνει ότι οι σύγχρονες αφηγήσεις για το κλίμα μπορούν να λειτουργήσουν όπως παλαιότερα η προβολή της χρήσης ζώνης ασφαλείας ή η ενημέρωση για τους κινδύνους της οδήγησης υπό την επήρεια αλκοόλ. Κατά την άποψή του, ακόμη και οι μικρές, οργανικές αναφορές στα περιβαλλοντικά ζητήματα βοηθούν το κοινό να κατανοήσει την πολυπλοκότητα και την επείγουσα φύση της κλιματικής κρίσης.
Από το greenwashing του «Industry» στο περιβαλλοντικό μήνυμα του «Bugonia»
Στην τρίτη σεζόν του «Industry», οι δημιουργοί Mickey Down και Konrad Kay τοποθέτησαν στο επίκεντρο της πλοκής μια εταιρεία πράσινης τεχνολογίας και το χρηματιστηριακό της ντεμπούτο, αναδεικνύοντας τις πρακτικές greenwashing, την εταιρική απάτη και τη σύγκρουση ανάμεσα στο βραχυπρόθεσμο κέρδος και την περιβαλλοντική ευθύνη.
Ο Γιώργος Λάνθιμος, από την πλευρά του, χρησιμοποίησε στο «Bugonia» την ιστορία ενός μελισσοκόμου που απαγάγει μια ισχυρή διευθύνουσα σύμβουλο, την οποία θεωρεί υπεύθυνη για τη ρύπανση που καταστρέφει τις κυψέλες του. Ο Έλληνας σκηνοθέτης χαρακτήρισε την ταινία «καμπανάκι αφύπνισης», υποστηρίζοντας ότι, παρά τον σκοτεινό τόνο της, αφήνει περιθώριο για ελπίδα.
Στον χώρο της κωμωδίας, η σειρά «Hacks» παρουσιάζει τη διαφορετική αντίληψη των γενεών για την κλιματική κρίση, ενώ το «Abbott Elementary» ενσωματώνει στη ροή της ιστορίας αναφορές στην κοινή μετακίνηση, στη φυτική διατροφή, στη δημιουργία σχολικού κήπου και στις αυξανόμενες ανάγκες για κλιματισμό λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας.
James Cameron, Spike Lee και οι μεγάλες περιβαλλοντικές αφηγήσεις
Ο James Cameron κατέχει ιδιαίτερη θέση στη λίστα, καθώς το περιβαλλοντικό στοιχείο διατρέχει μεγάλο μέρος του έργου του. Οι ταινίες της σειράς «Avatar» παρουσιάζουν με έντονο τρόπο τη σύγκρουση ανάμεσα στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, στα δικαιώματα των αυτόχθονων πληθυσμών και στην προστασία των οικοσυστημάτων.
Αντίστοιχα, ο Spike Lee έχει καταγράψει τις ανθρώπινες και κοινωνικές συνέπειες φυσικών και βιομηχανικών καταστροφών, μέσα από έργα για τον τυφώνα Κατρίνα και την πετρελαιοκηλίδα της Deepwater Horizon. Οι αφηγήσεις του εστιάζουν ιδιαίτερα στους πιο ευάλωτους πολίτες και στον τρόπο με τον οποίο οι περιβαλλοντικές κρίσεις εντείνουν τις υφιστάμενες ανισότητες.
Στο «True Detective: Night Country», η Issa López συνέδεσε ένα αστυνομικό μυστήριο με τη ρύπανση, την εταιρική κερδοφορία και τις ιστορικές αδικίες που έχουν υποστεί οι αυτόχθονες κοινότητες. Η δημιουργός υποστηρίζει ότι μια ισχυρή ιστορία μπορεί να μεταφέρει ένα περιβαλλοντικό μήνυμα χωρίς να γίνεται διδακτική.
Πυρκαγιές, αποψίλωση και κοινωνική κατάρρευση
Η ταινία «The Lost Bus» του Paul Greengrass μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη τον κίνδυνο των δασικών πυρκαγιών, αλλά και τις συνέπειες της ανεπαρκούς συντήρησης υποδομών και των λανθασμένων τοπικών πολιτικών. Αντίστοιχα, το «Train Dreams» του Clint Bentley εξετάζει τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές αλλαγές του 20ού αιώνα, με κομβικά στοιχεία τις πυρκαγιές και την αποψίλωση.
Στη σειρά «Paradise», οι δημιουργοί αναζήτησαν ένα ρεαλιστικό σενάριο παγκόσμιας καταστροφής που να συνδέεται με την κλιματική αλλαγή. Η παραγωγή συνέπεσε μάλιστα με τις καταστροφικές πυρκαγιές στο Λος Άντζελες, αναγκάζοντας μέλη της σεναριακής ομάδας να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Το «The Last of Us» χρησιμοποιεί το πλαίσιο μιας μετα-αποκαλυπτικής κοινωνίας για να διερευνήσει την έλλειψη πόρων, την κοινότητα, την ανθεκτικότητα και την ανθρώπινη συμπεριφορά υπό ακραία περιβαλλοντική πίεση.
Η βιωσιμότητα και πίσω από την κάμερα
Το Variety αναδεικνύει επίσης πρωτοβουλίες που μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των ίδιων των παραγωγών. Το πρόγραμμα GreenerLight της NBCUniversal βοήθησε ταινίες όπως τα «Jurassic World Rebirth», «Wicked: For Good» και «Hamnet» να περιορίσουν σημαντικά τις εκπομπές τους.
Παράλληλα, το Film Independent θεσμοθέτησε το Robert Redford Environmental Vision Award, το οποίο θα απονέμεται σε ταινίες και σειρές που προσεγγίζουν τα περιβαλλοντικά ζητήματα μέσα από καινοτόμες και ουσιαστικές αφηγήσεις.
Παρά τη μεγαλύτερη παρουσία της κλιματικής κρίσης στη μυθοπλασία, αρκετοί δημιουργοί θεωρούν ότι το Χόλιγουντ εξακολουθεί να υπολείπεται της πραγματικότητας. Όπως επισημαίνει ο συγγραφέας και σεναριογράφος Stephen Markley, η μεγαλύτερη ιστορία που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η ανθρωπότητα εκτυλίσσεται τώρα, αλλά η κινηματογραφική και τηλεοπτική βιομηχανία εξακολουθεί να της αφιερώνει περιορισμένο χώρο.
Πηγή: Variety.
