Η λειψυδρία στην Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον ένα μελλοντικό σενάριο, αλλά μια υπαρκτή και σύνθετη πρόκληση, με κλιματικές, αναπτυξιακές και βαθιά πολιτικές διαστάσεις. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του πρώτου πάνελ της ημερίδας «Το Νερό σε Κρίση: Προκλήσεις & Λύσεις για ένα Βιώσιμο Μέλλον», που πραγματοποιήθηκε στις 19 Μαρτίου στο Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, από το HeDA Sustainability Committee, υπό την αιγίδα της Ολλανδικής Πρεσβείας στην Ελλάδα.
.
Την εκδήλωση παρουσίασε η διευθύντρια του ESG Stories, Φαίδρα Μαυρογιώργη, ενώ το πρώτο πάνελ επικεντρώθηκε στις πραγματικές αιτίες της υδατικής κρίσης, στις αδυναμίες της δημόσιας διαχείρισης και στην ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων, με ιδιαίτερη αναφορά στον ΟΔΥΘ, τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας.
Ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων, Πέτρος Βαρελίδης, έδωσε το στίγμα της συζήτησης, επισημαίνοντας ότι το βασικό στοιχείο που έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια είναι οι χιονοπτώσεις, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την ανανέωση των υδάτινων αποθεμάτων. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, το πρόβλημα δεν είναι μόνο φυσικό ή κλιματικό, αλλά και βαθιά πολιτικό, καθώς η διαχείριση του νερού συνδέεται με τις τοπικές κοινωνίες, τις υποδομές, τις επενδύσεις και την αποτελεσματικότητα των φορέων.
Κατά τον ίδιο, ισχυρή απόδειξη ότι η λειψυδρία δεν εξηγείται απλώς από το αν «βρέχει ή δεν βρέχει» είναι το γεγονός ότι από τα μεγαλύτερα προβλήματα τα αντιμετωπίζουν περιοχές όπως η Κέρκυρα, η Ζάκυνθος και η Χαλκιδική, περιοχές που οι βροχοπτώσεις είναι σχεδόν καθημερινές. Κι όμως περιοχές σαν αυτές συνεχίζουν να έρχονται αντιμέτωπες με δυσλειτουργίες και ανισορροπίες στην παροχή, στοιχείο που αναδεικνύει πως το βασικό πρόβλημα του νερού ξεκινάει απ΄τις ελλιπείς πολιτικές.
Ο κ. Βαρελίδης χαρακτήρισε τη σωστή διακυβέρνηση του νερού ως το κεντρικό ζητούμενο, σημειώνοντας ότι όταν υπάρχουν περίπου 250 πάροχοι νερού είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλιστεί ομοιογενής και αποτελεσματική λειτουργία τους, αφήνοντας να εννοηθεί η στήριξή του στο γενικότερο πρόγραμμα που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση για κεντρικοποίηση των παρόχων. Πρόσθεσε δε ότι η δεκαετής οικονομική κρίση οδήγησε σε υποεπένδυση, ενώ η ταχεία άνοδος του τουρισμού επιβάρυνε περαιτέρω το ήδη πιεσμένο υδρολογικό σύστημα, το οποίο αδυνατεί να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες.
«Η σπατάλη νερού και η υποεπένδυση συνηγορούν στο γεγονός πως η χώρα ενδέχεται να μην μπορεί να διαχειριστεί ακόμη και δύο διαδοχικές κακές χρονιές» σημείωσε σε αυτό ο καθηγητής Υδρολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Νικόλαος Δέρκας, επισημαίνοντας δε ότι ο γεωργικός τομέας είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής νερού, επομένως εκεί πρέπει να δούμε και τις μεγαλύτερες επεμβάσεις.
Το όραμα του ΟΔΥΘ και η ανάγκη επιτυχίας του
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ΟΔΥΘ παρουσιάστηκε ως μια πρώτη σοβαρή απόπειρα αναδιοργάνωσης, κυρίως στον τομέα της άρδευσης, με τη στήριξη του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Άλλωστε, μετά τις καταστροφικές πλημμύρες της Θεσσαλίας, ένας οργανισμός για τη διαχείριση των υδάτων θεωρήθηκε μονόδρομος. Κατά τον κ. Βαρελίδη, πάντως, η στήριξη του ΟΔΥΘ από πλευράς Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, είναι δεδομένη και αδιαμφησβήτητη.
«Δεν πρέπει να συζητάμε εάν θα πετύχει ο ΟΔΥΘ. Η επιτυχία του είναι αναγκαία και είναι μονόδρομος», δήλωσε σχετικά και ο Κωνσταντίνος Λαγουβάρδος, Διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου, προσθέτοντας πως ο ίδιος μέσα από το ερευνητικό του έργο έχει εργαστεί χρόνια για την περιφέρεια Θεσσαλίας, και «είναι ένας τόπος που αξίζει να επενδύσεις».
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η προειδοποίηση της καθηγήτριας Υδρολογίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Ελισάβετ Φελόνη, η οποία υπογράμμισε ότι το πρόβλημα είναι πρωτίστως διαχειριστικό και ότι ενδεχόμενη αποτυχία του ΟΔΥΘ θα είχε πολύ ευρύτερες συνέπειες. Όπως ανέφερε, εάν δεν αλλάξει η παρούσα κατάσταση, το νερό κινδυνεύει να μετατραπεί σε παράγοντα αποσταθεροποίησης, διευρύνοντας παράλληλα το χάσμα μεταξύ των περιφερειών.
Γεωργία και νερό: Μια αμφίδρομη σχέση
Σήμερα το 85% των αναγκών νερού αφορούν τον τομέα της γεωργίας στη χώρα μας, κι όμως ο πληθυσμός που απασχολείται στον τομέα παραμένει μη εκπαιδευμένος σε μεθόδους ορθής διαχείρισης. Ο κ. Δέρκας, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι μόλις το 0,8% των αγροτών έχουν λάβει κάποια σχετική εκπαίδευση. Δηλαδή, ούτε ένας στους 100…
«Η ελληνική γεωργία χρειάζεται συνεργατισμό και εκπαίδευση», υπογράμμισε και ο κ.Λαγουβάρδος. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι τώρα η ώρα να μιλάμε για «γεωργία ακριβείας», διότι υπολειπόμαστε σε προηγούμενα βήματα. «Είναι σα να πηγαίνεις από το κάρο στο διαστημόπλοιο» ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι ο βασικός τομέας επενδύσεων θα έπρεπε να είναι η εκπαίδευση των ίδιων των παραγωγών.
Στο ίδιο κλίμα, η Διευθύντρια της Διανέοσις, Φαίη Μακαντάση, επέμεινε ιδιαίτερα στη σημασία του αγροτικού τομέα, τονίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική αναπτυξιακή στρατηγική χωρίς την ένταξή του στο επίκεντρο του σχεδιασμού, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη εκπαίδευσης των αγροτών, όχι μόνο για λόγους παραγωγικότητας, αλλά και για λόγους επισιτιστικής ασφάλειας. «Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, δεν μπορεί το υπουργείο Αγροτικής ανάπτυξης να είναι χαμηλής σημασίας στην κατάταξη των Υπουργείων. Σήμερα κατατάσσεται προτελευταίο σε σημαντικότητα στην κοινή γνώμη ξεπερνώντας μόνο το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης» σημείωσε χαρακτηριστικά η ίδια.
