Ο όρος COP προέρχεται από το Conference of the Parties και περιγράφει το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων μιας διεθνούς σύμβασης. Αυτός είναι και ο λόγος που μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές COP με διαφορετική αρίθμηση: κάθε διεθνής σύμβαση έχει τη δική της σειρά διασκέψεων.
.
Το φθινόπωρο του 2026 πραγματοποιούνται δύο ιδιαίτερα σημαντικές διαδικασίες. Η COP17 για τη βιοποικιλότητα θα διεξαχθεί στο Γερεβάν της Αρμενίας από τις 19 Οκτωβρίου, ενώ η COP31 για το κλίμα ξεκινά στις 9 Νοεμβρίου στην Αττάλεια της Τουρκίας.
COP31: Η διάσκεψη για το κλίμα
Η περισσότερο γνωστή COP είναι εκείνη που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της διεθνούς διαδικασίας για την κλιματική αλλαγή και διεξάγεται κάθε χρόνο.
Η COP21 του Παρισιού το 2015 οδήγησε στη Συμφωνία του Παρισιού, με στόχο τον περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας αρκετά κάτω από τους 2°C και, κατά προτίμηση, στον 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Σύμφωνα με το UNRIC, ο ΟΗΕ έχει πλέον επιβεβαιώσει ότι ο κόσμος δεν θα καταφέρει να παραμείνει εντός αυτού του ορίου και η θερμοκρασία εκτιμάται ότι θα φθάσει τουλάχιστον στους 1,8°C. Η έμφαση μετατοπίζεται έτσι στο να παραμείνει η υπέρβαση όσο το δυνατόν μικρότερη και βραχύτερη και, στη συνέχεια, να μειωθούν εκ νέου οι θερμοκρασίες.
Η COP31 θα έχει και μια ασυνήθιστη θεσμική δομή. Για πρώτη φορά, οι αρμοδιότητες της συνόδου θα μοιραστούν μεταξύ Τουρκίας και Αυστραλίας. Η Τουρκία θα φιλοξενήσει τη διάσκεψη και θα αναλάβει τα οργανωτικά και επιχειρησιακά ζητήματα, ενώ η Αυστραλία θα διαμορφώσει την ατζέντα και θα ηγηθεί της κατεύθυνσης των διαπραγματεύσεων σε συνεργασία με τα κράτη των Νησιών του Ειρηνικού.
Η COP31 παρουσιάζεται ως η «COP of the Future», με βασικά θέματα την προσαρμογή στις κλιματικές επιπτώσεις, τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τη χρηματοδότηση αναπτυσσόμενων χωρών και τη δίκαιη μετάβαση για εργαζομένους και κοινότητες.
COP17: Η διάσκεψη για τη βιοποικιλότητα
Η COP17 αφορά τη Convention on Biological Diversity, η οποία υπογράφηκε από 150 κυβερνήσεις στη Σύνοδο της Γης στο Ρίο το 1992. Η σύμβαση έχει πλέον επικυρωθεί από 195 χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση, όχι όμως από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Βατικανό.
Η COP για τη βιοποικιλότητα πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια και η φετινή σύνοδος στο Γερεβάν θα είναι η πρώτη κατά την οποία οι χώρες θα εξετάσουν συνολικά την πρόοδό τους στην εφαρμογή του Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework.
Το πλαίσιο, που συμφωνήθηκε το 2022, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων στόχους για αποκατάσταση του 30% των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων έως το 2030 και για προστασία του 30% της ξηράς, των υδάτων και των θαλασσών. Προβλέπει επίσης διακοπή της ανθρωπογενούς εξαφάνισης γνωστών απειλούμενων ειδών και, έως το 2050, αύξηση των πληθυσμών των άγριων ενδημικών ειδών σε υγιή και ανθεκτικά επίπεδα.
Κλίμα και βιοποικιλότητα: Δύο διαφορετικές COP, ένα αλληλένδετο πρόβλημα
Οι δύο διασκέψεις είναι θεσμικά ανεξάρτητες, αλλά οι στόχοι τους συνδέονται άμεσα. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί σημαντικό παράγοντα απώλειας βιοποικιλότητας, καθώς επηρεάζει οικοσυστήματα, ενδιαιτήματα και μεταναστευτικά πρότυπα και αυξάνει τον κίνδυνο εξαφάνισης ειδών.
Ταυτόχρονα, η βιοποικιλότητα και τα φυσικά οικοσυστήματα αποτελούν βασικά εργαλεία για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής. Ξηρά και ωκεανοί λειτουργούν ως φυσικές καταβόθρες άνθρακα και, σύμφωνα με το UNRIC, απορροφούν περίπου το ήμισυ των ανθρωπογενών εκπομπών.
Δάση, μαγκρόβια και υγρότοποι έχουν κρίσιμο ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, ενώ η διατήρησή τους εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει περίπου στο ένα τρίτο της απαιτούμενης μείωσης εκπομπών την επόμενη δεκαετία.
Έως ένα εκατομμύριο είδη απειλούνται
Η κλίμακα της κρίσης της βιοποικιλότητας παραμένει μεγάλη. Έως και ένα εκατομμύριο είδη απειλούνται με εξαφάνιση, ενώ κάθε χρόνο χάνονται περίπου 10 εκατ. εκτάρια δασών, έκταση αντίστοιχη με το μέγεθος της Πορτογαλίας.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πληθυσμοί κοινών ειδών πτηνών μειώθηκαν κατά 17% μεταξύ 1990 και 2024, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο διατηρείται ανέπαφο μόνο περίπου το μισό της φυσικής βιοποικιλότητας.
Η απώλεια αυτή δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό πρόβλημα. Η βιοποικιλότητα συνδέεται με την παραγωγή τροφίμων, την υγεία, τους φυσικούς πόρους, τη σταθερότητα οικοσυστημάτων και τη λειτουργία μιας βιώσιμης οικονομίας.
Πολλές συμβάσεις, πολλές COP
Οι COP για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα δεν είναι οι μόνες. Η ίδια ονομασία χρησιμοποιείται σε διαφορετικές συνθήκες των Ηνωμένων Εθνών.
Νωρίτερα το 2026 πραγματοποιήθηκε μια διαφορετική COP17, αυτή της Convention to Combat Desertification, στο Ουλάν Μπατόρ της Μογγολίας. Το 2027 θα πραγματοποιηθεί στη Νέα Υόρκη η πρώτη COP της Συνθήκης για την Ανοικτή Θάλασσα, ενώ η COP7 της Σύμβασης της Minamata για τον υδράργυρο θα γίνει στη Γενεύη τον Σεπτέμβριο του 2027.
Για το κλίμα, η COP32 έχει προγραμματιστεί για τις 8-19 Νοεμβρίου 2027 στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας, ενώ η COP18 για τη βιοποικιλότητα αναμένεται στα τέλη του 2028.
Η διαφορετική αρίθμηση επομένως δεν υποδηλώνει κάποια θεσμική σχέση μεταξύ των διασκέψεων. Αντανακλά απλώς το γεγονός ότι πρόκειται για διαφορετικές διεθνείς συμβάσεις. Εκεί όπου συναντώνται είναι στην ουσία: η σταθερότητα του κλίματος και η προστασία της φύσης αποτελούν πλέον δύο αλληλένδετες προϋποθέσεις για την οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα.
