Η Κίνα σκοπεύει να χρησιμοποιήσει την COP31 στην Τουρκία για να ασκήσει πίεση κατά των δασμών και των εμπορικών περιορισμών που επιβάλλονται στις κινεζικές καθαρές τεχνολογίες, μεταφέροντας στο τραπέζι των κλιματικών διαπραγματεύσεων ένα θέμα που μέχρι σήμερα αντιμετωπιζόταν κυρίως ως ζήτημα βιομηχανικής και εμπορικής πολιτικής.
.
Ο Li Gao, υφυπουργός στο υπουργείο Οικολογίας και Περιβάλλοντος της Κίνας, δήλωσε ότι η COP31, η οποία ξεκινά τον Νοέμβριο στην Αττάλεια, θα πρέπει να ασχοληθεί όχι μόνο με τα «παλιά προβλήματα» της ανεπαρκούς μείωσης εκπομπών και της ανεπαρκούς χρηματοδοτικής στήριξης από τις ανεπτυγμένες χώρες, αλλά και με το «νέο πρόβλημα» του μονομερούς προστατευτισμού. Η διατύπωση αυτή αποτελεί σαφή αιχμή κατά εμπορικών πολιτικών των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και ο Li δεν τις κατονόμασε ευθέως.
Η cleantech γίνεται πεδίο εμπορικής σύγκρουσης
Η Κίνα είναι μακράν ο μεγαλύτερος παραγωγός πολλών από τις τεχνολογίες που θεωρούνται κρίσιμες για την παγκόσμια απανθρακοποίηση, μεταξύ των οποίων φωτοβολταϊκά πάνελ, ανεμογεννήτριες, μπαταρίες και ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Ωστόσο, η κυριαρχία αυτή αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο από άλλες οικονομίες ως ζήτημα industrial competitiveness και στρατηγικής εξάρτησης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει υψηλούς δασμούς σε κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα και ηλιακά προϊόντα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει επιπλέον δασμούς στα κινεζικά EVs, περιορισμούς σε ορισμένα solar components και έχει ξεκινήσει έρευνα για κινεζική εταιρεία αιολικής ενέργειας στο πλαίσιο ελέγχων για στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
Το Πεκίνο επιχειρεί τώρα να επαναπλαισιώσει αυτή τη σύγκρουση ως κλιματικό ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι οι περιορισμοί στην κυκλοφορία πράσινων τεχνολογιών μπορούν να αυξήσουν το κόστος της ενεργειακής μετάβασης και να επιβραδύνουν την παγκόσμια μείωση εκπομπών.
«Ελεύθερη ροή» πράσινης τεχνολογίας
Ο Li υποστήριξε ότι, σε ένα περιβάλλον εντεινόμενων γεωπολιτικών συγκρούσεων, η COP31 θα πρέπει να συζητήσει την ελεύθερη ροή πράσινης τεχνολογίας. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Κίνα θα απαντήσει «σταθερά» σε επιθέσεις ή κατηγορίες εις βάρος της.
Η θέση αυτή δείχνει ότι το trade policy θα μπορούσε να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερο βάρος στην COP31, καθώς η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από βιομηχανικές αλυσίδες που συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες χώρες.
Για τις δυτικές οικονομίες, το ζήτημα αφορά την προστασία εγχώριων βιομηχανιών, την αποφυγή υπερβολικής εξάρτησης από την Κίνα και την αντιμετώπιση πιθανών κρατικών ενισχύσεων ή υπερπαραγωγικής ικανότητας. Για το Πεκίνο, αντίθετα, οι σχετικές πολιτικές παρουσιάζονται ως εμπόδιο στην ταχύτερη διάδοση καθαρών τεχνολογιών.
Στο επίκεντρο και τα 300 δισ. δολάρια climate finance
Η Κίνα θέλει επίσης η COP31 να καταλήξει σε roadmap για τη δέσμευση κινητοποίησης 300 δισ. δολαρίων ετησίως για τις αναπτυσσόμενες χώρες, η οποία συμφωνήθηκε το 2024.
Ο Li τόνισε ότι η χρηματοδότηση πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα της διάσκεψης, επαναφέροντας ένα από τα πιο επίμονα σημεία τριβής μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων οικονομιών.
Για την Κίνα και πολλές χώρες του Global South, το βασικό ζήτημα παραμένει εάν οι ανεπτυγμένες οικονομίες θα μετατρέψουν τις χρηματοδοτικές δεσμεύσεις σε πραγματικές ροές κεφαλαίων, με όρους που επιτρέπουν στις αναπτυσσόμενες χώρες να επενδύσουν σε mitigation, adaptation και clean infrastructure χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά το δημόσιο χρέος τους.
Επιφυλακτική στάση για την παγκόσμια συμφωνία ηλεκτροποίησης
Ερωτηθείς για την προσπάθεια της Τουρκίας να προωθήσει παγκόσμια συμφωνία για την ηλεκτροποίηση, ο Li δήλωσε ότι ο στόχος βρίσκεται στην ίδια κατεύθυνση με την κινεζική πολιτική, χωρίς όμως να εκφράσει ρητή υποστήριξη στην πρωτοβουλία.
Αντίθετα, κάλεσε την προεδρία της COP31 να ακούσει «πλήρως τις απόψεις όλων των πλευρών», να αναζητήσει τον μεγαλύτερο δυνατό κοινό παρονομαστή και να επιδιώξει την ευρύτερη δυνατή συναίνεση. Η στάση αυτή δείχνει ότι η Κίνα θέλει να αποφύγει πρόωρη δέσμευση σε μια νέα πολυμερή φόρμουλα, ακόμη και όταν το γενικό direction of travel είναι συμβατό με τη δική της βιομηχανική και ενεργειακή στρατηγική.
Από την κλιματική πολιτική στη γεωοικονομία
Η παρέμβαση της Κίνας δείχνει ότι η COP31 αναμένεται να έχει ισχυρότερο γεωοικονομικό χαρακτήρα. Η μετάβαση στις καθαρές τεχνολογίες δεν αφορά πλέον μόνο targets για emissions και renewable energy. Αφορά επίσης το ποιος παράγει τα κρίσιμα technologies, ποιος ελέγχει τις supply chains, ποιος χρηματοδοτεί την ανάπτυξή τους και με ποιους εμπορικούς όρους διακινούνται.
Για την Κίνα, το βασικό επιχείρημα είναι ότι η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης απαιτεί ευκολότερη πρόσβαση σε φθηνές cleantech λύσεις. Για τις ΗΠΑ και την ΕΕ, η ίδια συζήτηση συνδέεται όλο και περισσότερο με industrial policy, economic security και στρατηγική αυτονομία.
Η COP31 μπορεί έτσι να εξελιχθεί σε ένα ακόμη πεδίο όπου η κλιματική πολιτική διασταυρώνεται με τη διεθνή εμπορική αντιπαράθεση.
Πηγή: Reuters,
