Το Δημοτικό Σχέδιο Μείωσης Εκπομπών (ΔηΣΜΕ) ενέκρινε ομόφωνα το Δημοτικό Συμβούλιο Χάλκης, θέτοντας το πλαίσιο για τη συστηματική παρακολούθηση και περαιτέρω μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος του νησιού.
.
Η απόφαση ελήφθη στις 12 Αυγούστου 2026 και αφορά την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για τις δημοτικές υποδομές, τα κτίρια, τον φωτισμό, τις μεταφορές, την ύδρευση και τη διαχείριση ενέργειας.
Το ΔηΣΜΕ αποτελεί το επίσημο στρατηγικό εργαλείο του Δήμου Χάλκης για την καταγραφή των πηγών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τον καθορισμό στόχων και την υλοποίηση δράσεων ενεργειακής εξοικονόμησης, αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, βιώσιμης κινητικότητας και περιβαλλοντικής διαχείρισης. Παράλληλα, η ύπαρξη εγκεκριμένου σχεδίου αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή του Δήμου σε χρηματοδοτικά προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Από 219,45 σε 91,70 τόνους CO2eq ανά 475 κατοίκους
Το έτος βάσης για τον υπολογισμό του ανθρακικού αποτυπώματος είναι το 2019. Σύμφωνα με τους δείκτες του σχεδίου, οι συνολικές εκπομπές που χρησιμοποιούνται για τον βασικό δείκτη διαμορφώνονταν τότε σε 219,454 τόνους CO2eq, ή 0,462 τόνους ανά κάτοικο. Για το 2023 η αντίστοιχη τιμή υποχωρεί στους 91,695 τόνους CO2eq και στους 0,193 τόνους ανά κάτοικο.
Η μελέτη καταλήγει ότι έχει ήδη επιτευχθεί ο στόχος μείωσης κατά 10% που έχει τεθεί για το 2025, ενώ ο Δήμος βρίσκεται κοντά στην επίτευξη του στόχου για το 2030. Στην απογραφή, οι σημαντικότερες πηγές εκπομπών εντοπίζονται στις κινητές πηγές, δηλαδή κυρίως στα δημοτικά οχήματα, και στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το Scope 2, δηλαδή οι έμμεσες εκπομπές από την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Για το 2019 καταγράφονται 210,007 τόνοι CO2eq από εισαγόμενη ηλεκτρική ενέργεια, με συνολική κατανάλωση 348.695 kWh.
Ο στόχος του 2030
Ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος προβλέπει για τους δήμους μείωση των καθαρών εκπομπών κατά τουλάχιστον 10% έως το 2025 και κατά 30% έως το 2030, σε σχέση με το έτος βάσης 2019. Το σχέδιο της Χάλκης οργανώνεται γύρω από αυτούς τους στόχους, ενώ οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις εκτιμάται ότι μπορούν να οδηγήσουν σε περαιτέρω μείωση άνω του 15% για το 2025 και άνω του 35% για το 2030 σε σχέση με το έτος βάσης.
Η παρακολούθηση των επιδόσεων θα γίνεται μέσω συγκεκριμένων KPIs, όπως η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ανά τετραγωνικό μέτρο δημοτικών κτιρίων, οι ετήσιες εκπομπές CO2 ανά κτίριο, η κατανάλωση καυσίμου και οι εκπομπές του δημοτικού στόλου, το ποσοστό οχημάτων χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών, η κατανάλωση του δημοτικού φωτισμού και οι εκπομπές από τις υποδομές ύδρευσης και άρδευσης.
BMS, LED και πράσινη ενέργεια
Στο σχέδιο δράσης περιλαμβάνονται εννέα βασικές παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών είναι η εγκατάσταση Building Management Systems στα δημοτικά κτίρια, ώστε να παρακολουθούνται και να ελέγχονται συστήματα κλιματισμού, φωτισμού και κατανάλωσης ενέργειας, καθώς και η αντικατάσταση του συμβατικού φωτισμού με LED.
Προβλέπεται επίσης ρύθμιση των συστημάτων κλιματισμού στους 26°C για ψύξη και στους 22°C για θέρμανση, εγκατάσταση ηλιακών συλλεκτών στις στέγες δημοτικών κτιρίων, αντικατάσταση παλαιών κλιματιστικών και αναβάθμιση του ηλεκτρικού εξοπλισμού με ενεργειακά αποδοτικότερες λύσεις.
Ένα από τα μέτρα με τη μεγαλύτερη δυνητική επίπτωση αφορά την προμήθεια πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω εγγυήσεων προέλευσης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του σχεδίου, η συγκεκριμένη επιλογή μπορεί να μειώσει κατά 70%-90% τις εκπομπές της κατηγορίας Scope 2.
Ηλεκτρικά οχήματα και ανακύκλωση
Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνεται ακόμη η σταδιακή αντικατάσταση των οχημάτων του Δήμου με υβριδικά ή ηλεκτρικά, σε συνδυασμό με εγκατάσταση υποδομών φόρτισης σε δημοτικές εγκαταστάσεις. Στόχος είναι η μείωση της κατανάλωσης συμβατικών καυσίμων και των εκπομπών, αλλά και η ενίσχυση της βιώσιμης κινητικότητας στο νησί.
Το σχέδιο προβλέπει παράλληλα επέκταση προγραμμάτων διαλογής στην πηγή, ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης υλικών σε δημοτικά κτίρια και κοινόχρηστους χώρους, με στόχο τη μείωση των αποβλήτων που οδηγούνται σε ταφή και την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας.
Χρηματοδότηση από ΕΣΠΑ και Πράσινο Ταμείο
Για αρκετές από τις παρεμβάσεις, το ΔηΣΜΕ καταγράφει ως πιθανές πηγές χρηματοδότησης το ΕΣΠΑ 2021-2027 και επόμενες προσκλήσεις έως το 2030, το Πράσινο Ταμείο και, ειδικά για την ηλεκτροκίνηση του δημοτικού στόλου, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Οι χρόνοι υλοποίησης εκτιμώνται από λίγους μήνες για απλούστερες παρεμβάσεις έως 24-36 μήνες για έργα όπως οι ηλιακοί συλλέκτες, τα προγράμματα αποβλήτων και η μετάβαση σε ηλεκτρικά ή υβριδικά οχήματα.
Η Χάλκη διαθέτει ήδη σημαντική βάση για την ενεργειακή της μετάβαση. Στο νησί λειτουργούν 100 αυτόνομοι φωτοβολταϊκοί σταθμοί που αποτελούν μέρος του δημοτικού φωτισμού, ενώ από το 2021 λειτουργεί ενεργειακή κοινότητα και έχει κατασκευαστεί φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 1 MW.
Το νέο ΔηΣΜΕ επιχειρεί πλέον να μετατρέψει τις επιμέρους πράσινες πρωτοβουλίες σε ένα ενιαίο σύστημα μέτρησης, στόχων και ελέγχου. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή του σχεδίου δεν είναι στατική διαδικασία, αλλά απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και αναπροσαρμογή, με αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων. Για ένα μικρό και κλιματικά ευάλωτο νησί όπως η Χάλκη, η επιτυχία του σχεδίου μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για το πώς η τοπική αυτοδιοίκηση μεταφράζει την κλιματική ουδετερότητα σε συγκεκριμένες, μετρήσιμες παρεμβάσεις.
Πηγή: Δήμος Χάλκης – Απόφαση 59/12.08.2026 και Δημοτικό Σχέδιο Μείωσης Εκπομπών
