Σε πλήρη επιτάχυνση περνά η Ευρώπη στην τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCS), με μια σειρά εμπορικών έργων να τίθενται σε λειτουργία εντός του 2026, για πρώτη φορά σε κλίμακα ικανή να μεταφέρει και να αποθηκεύει εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Η εξέλιξη συμπίπτει με τη σκλήρυνση των κανόνων τιμολόγησης του άνθρακα στην ΕΕ και την έναρξη εφαρμογής του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM).
.
Βαριές βιομηχανίες προετοιμάζονται να διοχετεύσουν δεσμευμένο CO₂ σε νέες υπεράκτιες εγκαταστάσεις αποθήκευσης στη Νορβηγία και τη Δανία, καθώς οι δωρεάν άδειες εκπομπών στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων (ETS) αρχίζουν να καταργούνται. Όπως υποστηρίζουν βιομηχανικοί όμιλοι, η αποθήκευση άνθρακα αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική λύση για τη μείωση εκπομπών σε ενεργοβόρους κλάδους εντός των χρονικών ορίων που θέτει η ευρωπαϊκή κλιματική πολιτική.
«Δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε τέλειες λύσεις», δήλωσε ο Σβάιν Τόρε Χόλσεθερ, διευθύνων σύμβουλος της Yara, η οποία ξεκινά φέτος αυτό που χαρακτηρίζει ως το μεγαλύτερο βιομηχανικό έργο CCS στην Ευρώπη. «Αυτό συμβαίνει τώρα», ανέφερε.
Μέχρι σήμερα, η εμπειρία της Ευρώπης στην αποθήκευση άνθρακα περιοριζόταν σε μικρές ποσότητες στα νορβηγικά κοιτάσματα Sleipner και Snøhvit. Πλέον, όμως, προχωρούν μεγαλύτερες υποδομές. Το ολλανδικό έργο Porthos σχεδιάζει να αποθηκεύει 2,5 εκατ. τόνους CO₂ ετησίως από τη βιομηχανία του Ρότερνταμ, ενώ το δίκτυο μεταφοράς και αποθήκευσης Northern Lights αναμένεται να ανοίξει φέτος σε εμπορικούς χρήστες.
Η Yara εκτιμά ότι θα δεσμεύει περίπου 800.000 τόνους CO₂ ετησίως από το εργοστάσιο αμμωνίας στο Sluiskil της Ολλανδίας. Το διοξείδιο του άνθρακα, προϊόν της παραγωγής «γκρίζας» αμμωνίας, θα υγροποιείται επιτόπου, θα μεταφέρεται δια θαλάσσης στη Νορβηγία και θα αντλείται 2,6 χιλιόμετρα κάτω από τον βυθό για μόνιμη αποθήκευση, στο πλαίσιο 15ετούς συμφωνίας με το Northern Lights. Το έργο, με επένδυση περίπου 200 εκατ. ευρώ, αναμένεται να ξεκινήσει τη λειτουργία του το δεύτερο τρίμηνο του έτους.
Παράλληλα, το έργο Greensand στη Δανία, με επικεφαλής την Ineos, θα αρχίσει φέτος την έγχυση CO₂ σε εξαντλημένα κοιτάσματα πετρελαίου στη Βόρεια Θάλασσα. Στον τομέα της τεχνολογίας, η Airbus δοκιμάζει σύστημα άμεσης δέσμευσης CO₂ από τον αέρα στον Καναδά, βασισμένο σε τεχνολογία που είχε αναπτύξει για τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Καθώς οι δωρεάν άδειες στο ETS περιορίζονται, παραγωγοί λιπασμάτων, χάλυβα και τσιμέντου θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυξανόμενο κόστος εκπομπών, εάν δεν μειώσουν δραστικά τις εκπομπές τους ή δεν στραφούν σε εισαγωγές χαμηλότερου ανθρακικού αποτυπώματος. «Πρόκειται πρωτίστως για αποφυγή κόστους», σημείωσε ο Χόλσεθερ, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη δείχνει ξεκάθαρα πως «επιμένει στην πορεία των μειώσεων εκπομπών».
Περιβαλλοντικές οργανώσεις, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η δέσμευση άνθρακα δεν πρέπει να υποκαταστήσει τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Ο Άντριου Ριντ, αναλυτής χρηματοδότησης ενέργειας στο Institute for Energy Economics and Financial Analysis, χαρακτήρισε την τεχνολογία «ακριβή, εξαρτώμενη από επιδοτήσεις και ανεπαρκώς δοκιμασμένη σε μεγάλη κλίμακα», εκφράζοντας τον φόβο ότι μπορεί να εξελιχθεί σε «ακριβή απόσπαση» που θα αποτύχει.
Η Yara απαντά ότι η παραγωγή αμμωνίας είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για CCS, καθώς παράγει σχεδόν καθαρό ρεύμα CO₂ που μπορεί να δεσμευθεί χωρίς σύνθετους διαχωρισμούς. «Η τεχνολογία είναι αποδεδειγμένη – απλώς την κλιμακώνουμε», ανέφερε ο Χόλσεθερ. «Δεν πρόκειται για πιλοτικό έργο. Είναι πλήρους κλίμακας».
Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θεωρούν ότι η αποθήκευση άνθρακα σε ηπειρωτική κλίμακα θα είναι απαραίτητη για την επίτευξη των στόχων μηδενικών εκπομπών. Η Κομισιόν έχει προτείνει τη δημιουργία αποθηκευτικής ικανότητας τουλάχιστον 250 εκατ. τόνων CO₂ ετησίως έως το 2040 — πολλαπλάσια από τα έργα που ξεκινούν σήμερα.
Πηγή: Financial Times
