Η European Commission προχωρά σε μία από τις σημαντικότερες αναθεωρήσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου βιωσιμότητας των τελευταίων ετών, επιχειρώντας να μειώσει δραστικά το διοικητικό βάρος για τις επιχειρήσεις που υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία ESG. Με τα νέα draft κείμενα για τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS), η Κομισιόν επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της αξιοπιστίας του ESG framework και στην αυξανόμενη πίεση από επιχειρήσεις και κράτη-μέλη για περιορισμό της γραφειοκρατίας και του κόστους συμμόρφωσης.
.
Οι αλλαγές εντάσσονται στο πακέτο «Omnibus I», που τέθηκε ήδη σε ισχύ τον Μάρτιο του 2026 και περιορίζει σημαντικά τόσο τον αριθμό των επιχειρήσεων που υπάγονται στην οδηγία CSRD όσο και τον όγκο των στοιχείων που θα πρέπει να δημοσιοποιούν. Σύμφωνα με την explanatory memorandum της Επιτροπής, το νέο πλαίσιο μειώνει τα υποχρεωτικά datapoints κατά περίπου 61%, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση σε ουσιαστικά ποσοτικά δεδομένα και λιγότερο σε εκτεταμένες αφηγηματικές αναφορές.
Η EFRAG, η οποία συμμετείχε στη διαμόρφωση του νέου framework, πραγματοποίησε αναλύσεις και δοκιμές πάνω στα sustainability reports επιχειρήσεων που εφάρμοσαν τα ESRS τα προηγούμενα δύο χρόνια. Σύμφωνα με τα ευρήματα αυτά, η νέα εκδοχή των προτύπων μπορεί να μειώσει το συνολικό κόστος reporting κατά περίπου 34% μέσα στην επόμενη πενταετία, ενώ αν συνυπολογιστούν και οι επιπτώσεις στην αλυσίδα αξίας, η συνολική εξοικονόμηση θα μπορούσε να αγγίξει τα 4,7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2027-2031.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη λεγόμενη «διπλή ουσιαστικότητα» (double materiality), βασική αρχή της ευρωπαϊκής ESG νομοθεσίας, σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις οφείλουν να αξιολογούν τόσο τις επιπτώσεις τους σε περιβάλλον και κοινωνία όσο και τον τρόπο με τον οποίο οι ESG κίνδυνοι επηρεάζουν τα οικονομικά τους αποτελέσματα. Η Κομισιόν διευκρινίζει ότι οι εταιρείες δεν υποχρεούνται να δημοσιοποιούν μη ουσιώδεις πληροφορίες, ενώ τους δίνεται η δυνατότητα να εφαρμόζουν πιο «top-down» προσεγγίσεις στην αξιολόγηση κινδύνων ώστε να αποφεύγεται περιττή γραφειοκρατία.
Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση δεδομένων και εκτιμήσεων. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να χρησιμοποιούν proxies, sector averages ή δεδομένα τρίτων όταν δεν υπάρχει άμεση πρόσβαση σε στοιχεία της αλυσίδας αξίας. Παράλληλα, εισάγονται ειδικές προβλέψεις για subsidiaries, leased assets και asset managers, ώστε να αποφεύγεται η δημοσιοποίηση πληροφοριών που δεν θεωρούνται ουσιώδεις ή σχετικές με τη δραστηριότητά τους.
Σημαντικές αλλαγές καταγράφονται και στο climate reporting. Η Επιτροπή προχωρά σε μεγαλύτερη ευθυγράμμιση με διεθνή πρότυπα και επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο υπολογισμού των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Παράλληλα, εταιρείες των οποίων τα climate transition plans δεν είναι συμβατά με τον στόχο του 1,5°C θα πρέπει να το δηλώνουν ρητά. Το νέο framework περιορίζει επίσης ορισμένες απαιτήσεις για μικροπλαστικά και ουσίες υψηλής ανησυχίας, εισάγοντας μεταβατικές περιόδους και πιο σαφείς οδηγίες συμμόρφωσης.
Η αναθεώρηση των ESRS πραγματοποιείται σε μία περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης για το μέλλον του ESG στην Ευρώπη. Τους τελευταίους μήνες αυξάνονται οι πιέσεις από βιομηχανικούς φορείς, κράτη-μέλη αλλά και επενδυτικά funds για χαλάρωση των υποχρεώσεων βιωσιμότητας, με βασικό επιχείρημα ότι το ευρωπαϊκό regulatory burden περιορίζει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων απέναντι στις ΗΠΑ και την Ασία.
Η ίδια η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η μεταρρύθμιση επιχειρεί να απαντήσει σε αυτή την πίεση χωρίς να υπονομεύσει πλήρως τον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής βιωσιμότητας. Το νέο πλαίσιο θα εφαρμοστεί υποχρεωτικά από το οικονομικό έτος 2027, ενώ οι επιχειρήσεις θα μπορούν να το υιοθετήσουν προαιρετικά ήδη από το 2026.
Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή / Draft ESRS Revision Documents
