Η ολοένα συχνότερη έκθεση εργαζομένων σε ακραίες θερμοκρασίες φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη για ενιαίο και δεσμευτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας από τη θερμική καταπόνηση στην εργασία.
.
Ερευνητές, συνδικαλιστικοί φορείς και υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συγκλίνουν πλέον στην εκτίμηση ότι οι υψηλές θερμοκρασίες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως έκτακτο φαινόμενο, αλλά ως σταθερός επαγγελματικός κίνδυνος που συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή.
Στα τέλη Ιουνίου, ενώ μεγάλο μέρος της Ευρώπης βρισκόταν αντιμέτωπο με ισχυρό κύμα καύσωνα, πραγματοποιήθηκαν τρεις ευρωπαϊκές συναντήσεις με επίκεντρο την επαγγελματική υγεία και την έκθεση των εργαζομένων στη ζέστη. Στις συζητήσεις συμμετείχε το European Trade Union Institute (ETUI), το οποίο παρουσίασε ένα πρότυπο ευρωπαϊκής οδηγίας για την επαγγελματική θερμική καταπόνηση.
Η πρόταση βασίζεται στα συμπεράσματα της επικείμενης έκθεσης «Climate change and workers’ health» των Marouane Laabbas-el-Guennouni του ETUI και Andreas Flouris από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Σύμφωνα με τα ευρήματά τους, η ανάληψη νομοθετικής δράσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι τόσο επιστημονικά όσο και νομικά εφικτή.
Οι συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο τριών διαφορετικών διοργανώσεων. Η πρώτη, στις 24 Ιουνίου, αφορούσε τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων στον αγροτικό τομέα. Ακολούθησε συνάντηση που συνδιοργάνωσε το ETUI με τις ευρωπαϊκές συνδικαλιστικές ομοσπονδίες EFFAT, EPSU και EFBWW, οι οποίες εκπροσωπούν εργαζομένους σε τομείς όπως τα τρόφιμα, η γεωργία, ο τουρισμός, οι δημόσιες υπηρεσίες και οι κατασκευές. Στο τέλος του μήνα, σχετικό σεμινάριο πραγματοποιήθηκε στο Παλέρμο της Ιταλίας, μία από τις ευρωπαϊκές πόλεις που πλήττονται περισσότερο από την ακραία ζέστη.
Κοινή διαπίστωση των συμμετεχόντων ήταν ότι οι υφιστάμενες τεχνικές οδηγίες και οι διαφορετικές προσεγγίσεις που εφαρμόζουν τα κράτη-μέλη δεν επαρκούν πλέον. Η έλλειψη εναρμονισμένων κανόνων δημιουργεί διαφορετικά επίπεδα προστασίας για τους εργαζομένους, την ώρα που η ένταση και η διάρκεια των επεισοδίων ακραίας ζέστης αυξάνονται.
Σύμφωνα με στοιχεία της έρευνας ESENER του EU-OSHA, η ύπαρξη σαφούς νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια αποτελεί βασικό παράγοντα που ωθεί τις επιχειρήσεις να εφαρμόζουν προληπτικά μέτρα στον χώρο εργασίας. Το ETUI υποστηρίζει ότι η θερμική καταπόνηση πληροί πλέον τα βασικά κριτήρια για τη θέσπιση ειδικής ευρωπαϊκής οδηγίας, καθώς αφορά μεγάλο αριθμό εργαζομένων, ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και αντιμετωπίζεται με διαφορετικό τρόπο από χώρα σε χώρα.
Τι προβλέπει η προτεινόμενη οδηγία
Το μοντέλο οδηγίας προβλέπει, μεταξύ άλλων, δεσμευτικά ανώτατα όρια θερμοκρασίας στον χώρο εργασίας και όρια έκθεσης στη ζέστη. Τα όρια αυτά θα πρέπει να προσαρμόζονται ανάλογα με την ένταση της εργασίας, τον βαθμό εγκλιματισμού του εργαζομένου και την επιπλέον θερμική επιβάρυνση που μπορεί να προκαλεί η χρήση υποχρεωτικού εξοπλισμού ατομικής προστασίας.
Παράλληλα, προτείνεται υποχρεωτική αξιολόγηση του κινδύνου θερμικής καταπόνησης με αναγνωρισμένες επιστημονικές μεθόδους, όπως ο δείκτης WBGT. Στα προληπτικά μέτρα περιλαμβάνονται η προσαρμογή του ωραρίου εργασίας, η καθιέρωση κύκλων εργασίας και ανάπαυσης, τα αμειβόμενα διαλείμματα, η πρόσβαση σε σκιά, πόσιμο νερό και συστήματα ψύξης, καθώς και η δυνατότητα διακοπής της εργασίας όταν οι συνθήκες το απαιτούν.
Η πρόταση δίνει επίσης έμφαση στις ανάγκες των πιο ευάλωτων εργαζομένων, στην ενημέρωση και εκπαίδευση του προσωπικού, στη συμμετοχή των εργαζομένων στη διαδικασία λήψης μέτρων, στην ενίσχυση του ρόλου των ελεγκτικών αρχών και στη θέσπιση σαφών κυρώσεων και μηχανισμών συλλογής δεδομένων.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το ευρωπαϊκό ESG πλαίσιο, καθώς η κλιματική προσαρμογή συνδέεται πλέον όλο και περισσότερο με τον κοινωνικό πυλώνα της βιωσιμότητας. Η προστασία των εργαζομένων από τους φυσικούς κινδύνους της κλιματικής αλλαγής, και ειδικά από την ακραία ζέστη, μετατρέπεται σε ζήτημα τόσο εταιρικής ευθύνης όσο και κανονιστικής συμμόρφωσης.
Το επόμενο βήμα είναι η μετατροπή της πρότυπης οδηγίας σε συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πολιτική. Με την ακραία ζέστη να επηρεάζει πλέον σταθερά εκατομμύρια εργαζομένους στην Ευρώπη, η πίεση για κοινά και δεσμευτικά πρότυπα προστασίας αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια.
Πηγή: European Trade Union Institute (ETUI), “Towards a better protection for workers exposed to heat”,
