Ο πόλεμος στο Ιράν και η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αναδιαμόρφωσαν τη συζήτηση γύρω από την καθαρή ενέργεια στη φετινή NY Climate Week, καθώς η εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου ενισχύει το οικονομικό και γεωπολιτικό επιχείρημα υπέρ των ανανεώσιμων πηγών, των μπαταριών και των ηλεκτρικών οχημάτων.
.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η φετινή διοργάνωση, που πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ήταν η πρώτη μετά την έναρξη των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Η αναστάτωση στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων, σε αντίθεση με προηγούμενες χρονιές όπου κυριαρχούσε περισσότερο η ανάγκη μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Η επτάμηνη παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ από το Ιράν και η συνεπακόλουθη άνοδος του κόστους πετρελαίου και φυσικού αερίου ενίσχυσαν, σύμφωνα με τους FT, το επιχείρημα υπέρ της μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Σε ομιλίες, πάνελ και συναντήσεις στη Νέα Υόρκη, πολιτικοί και επιχειρηματικά στελέχη υποστήριξαν ότι η κρίση επιταχύνει μια αλλαγή που είχε ήδη αρχίσει: η καθαρή ενέργεια παρουσιάζεται πλέον όχι μόνο ως απάντηση στην κλιματική αλλαγή αλλά και ως πηγή φθηνότερης και ασφαλέστερης ενέργειας.
Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ed Miliband δήλωσε ότι η κρίση στο Ιράν, όπως προηγουμένως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ανέδειξε τους κινδύνους της εξάρτησης από τις διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων. Όπως είπε, έχει γίνει πλέον πιο σαφής η σημασία της καθαρής ενέργειας για την ενεργειακή ασφάλεια και ανεξαρτησία.
Η πρωθυπουργός της Ισλανδίας Kristrún Frostadóttir παρέπεμψε στην εμπειρία της χώρας της μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, όταν η Ισλανδία επιτάχυνε σημαντικά την ανάπτυξη της γεωθερμίας. Το μήνυμά της προς τους συμμετέχοντες ήταν ότι οι οικονομίες θα πρέπει να δημιουργούν ανθεκτικότητα πριν αναγκαστούν να το κάνουν από μια κρίση.
Η Τουρκία, η οποία θα φιλοξενήσει την επόμενη ετήσια σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα, πρότεινε παγκόσμιο στόχο ώστε το 35% της τελικής χρήσης ενέργειας να καλύπτεται από ηλεκτρισμό έως το 2035.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση βρέθηκε σε έντονη αντίθεση με τις τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου Donald Trump στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ο Trump αμφισβήτησε εκ νέου τις προειδοποιήσεις για την κλιματική αλλαγή και τις συνέκρινε με τις προβλέψεις για πιθανούς κινδύνους από την τεχνητή νοημοσύνη.
Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση, οι Financial Times καταγράφουν ενδείξεις ότι η ενεργειακή κρίση ήδη επηρεάζει τόσο τις κυβερνητικές πολιτικές όσο και τη συμπεριφορά των καταναλωτών.
Οι κινεζικές εξαγωγές μπαταριών, ηλεκτρικών οχημάτων και φωτοβολταϊκού εξοπλισμού έχουν διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 21 δισ. δολάρια τον μήνα από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, περισσότερο από ένα τρίτο υψηλότερα σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, σύμφωνα με στοιχεία της BloombergNEF που επικαλούνται οι FT.
Η τάση είναι ιδιαίτερα εμφανής σε οικονομίες με μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενο πετρέλαιο ή με αναξιόπιστα ηλεκτρικά δίκτυα. Οι κινεζικές εξαγωγές φωτοβολταϊκού εξοπλισμού προς την Αφρική αυξήθηκαν κατά 37% στο πρώτο εξάμηνο του 2026, καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις στρέφονται περισσότερο στην ηλιακή ενέργεια αντί για γεννήτριες diesel και βενζίνης.
Ανάλογη επιτάχυνση παρατηρείται στα ηλεκτρικά οχήματα σε τμήματα της Ασίας. Οι πωλήσεις στην Ινδονησία και τις Φιλιππίνες διπλασιάστηκαν, ενώ στην Ινδία αυξήθηκαν οι αγορές ηλεκτρικών αυτοκινήτων και δίτροχων μετά τη λήξη μέτρων ανακούφισης στις τιμές της βενζίνης τον Μάιο.
Η Ευρώπη συγκαταλέγεται στις περιοχές με τη μεγαλύτερη έκθεση στην κρίση. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen δήλωσε ότι η ήπειρος έχει αισθανθεί έντονα το κόστος της εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με τους FT, από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ οι ευρωπαϊκές εισαγωγές έχουν κοστίσει επιπλέον 90 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, οι νέες ταξινομήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Ευρώπη αυξήθηκαν σχεδόν κατά δύο τρίτα τον Αύγουστο του 2026 σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ οι πωλήσεις βενζινοκίνητων αυτοκινήτων μειώθηκαν κατά περίπου 20%. Από την αρχή του έτους, ηλεκτρικά και βενζινοκίνητα οχήματα κατέχουν από 21,7% της αγοράς το καθένα.
Η BYD ανέφερε τον Αύγουστο ότι στο πρώτο εξάμηνο του έτους απέκτησε για πρώτη φορά περισσότερα έσοδα από τις αγορές του εξωτερικού παρά από την κινεζική αγορά, μετά από άνοδο 71% στις διεθνείς πωλήσεις.
Η κρίση έχει ήδη επηρεάσει και κυβερνητικές αποφάσεις. Η Γερμανία αύξησε τον Ιούλιο κατά 12 GW τις διαθέσιμες ποσότητες στις δημοπρασίες αιολικής ενέργειας, ενώ η Νότια Κορέα ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει να καλύπτει το 20% της ηλεκτροπαραγωγής της από ανανεώσιμες πηγές έως το 2030.
Στην Ευρώπη, οι Βρυξέλλες επιχειρούν παράλληλα να επιταχύνουν την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ηλεκτρισμού, μεταξύ άλλων για να συνδεθούν 480 GW έργων ανανεώσιμης ενέργειας που βρίσκονται σε ουρές αναμονής για πρόσβαση στο δίκτυο.
Οι ΗΠΑ αποτελούν διαφορετική περίπτωση. Τα μεγάλα εγχώρια αποθέματα φυσικού αερίου έχουν περιορίσει την έκθεση της χώρας στις αυξήσεις τιμών που αντιμετωπίζουν η Ευρώπη και η Ασία. Παράλληλα, η κατασκευή αιολικών και φωτοβολταϊκών έργων βρίσκεται σε επίπεδα ρεκόρ, καθώς οι developers επιδιώκουν να ολοκληρώσουν έργα πριν λήξουν ομοσπονδιακές φορολογικές ελαφρύνσεις.
Ωστόσο, οι οικιακές εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών στις ΗΠΑ υποχώρησαν στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 στο χαμηλότερο τριμηνιαίο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών. Στην αγορά αυτοκινήτου, παρά τη συνολική πτώση των νέων πωλήσεων, οι αγορές μεταχειρισμένων ηλεκτρικών οχημάτων αυξήθηκαν κατά 15% τον Αύγουστο σε ετήσια βάση.
Το δεύτερο μεγάλο θέμα της NY Climate Week ήταν η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης και η ανάπτυξη των data centers. Η αυξανόμενη κατανάλωση ηλεκτρισμού και νερού, οι ανάγκες για νέες υποδομές και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε τοπικές κοινωνίες.
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα Simon Stiell προειδοποίησε ότι οι εταιρείες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της AI αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση ως προς την κοινωνική αποδοχή της δραστηριότητάς τους.
Στελέχη εταιρειών τεχνολογίας υποστήριξαν ότι μία λύση είναι τα data centers να λειτουργούν με μεγαλύτερη ευελιξία, περιορίζοντας τα υπολογιστικά φορτία σε ώρες αιχμής και αυξάνοντάς τα όταν υπάρχει άφθονη ηλεκτρική ενέργεια, ιδιαίτερα από μεταβλητές πηγές όπως η αιολική και η ηλιακή.
Μια τέτοια προσέγγιση, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, θα μπορούσε να μειώσει την ανάγκη για νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα και παράλληλα να διευκολύνει την απορρόφηση περισσότερης παραγωγής από ΑΠΕ.
Παράλληλα, στελέχη του κλάδου σημείωσαν ότι οι developers θα χρειαστεί να επενδύσουν και σε τεχνολογίες που περιορίζουν τις άμεσες εκπομπές των data centers, καθώς η απλή ανάπτυξη περισσότερων φωτοβολταϊκών δεν θεωρείται από μόνη της επαρκής απάντηση όταν η αυξημένη ζήτηση οδηγεί παράλληλα σε περισσότερη παραγωγή από φυσικό αέριο.
Η εικόνα που προέκυψε από τη φετινή NY Climate Week είναι έτσι μια καθαρή μετατόπιση της ενεργειακής συζήτησης. Η κλιματική πολιτική παραμένει κεντρικό θέμα, αλλά η καθαρή ενέργεια αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο μέσα από το πρίσμα της ενεργειακής ασφάλειας, του κόστους, της γεωπολιτικής ανθεκτικότητας και της ραγδαίας αύξησης της ζήτησης ηλεκτρισμού από την AI.
Πηγή: Financial Times
