Οι βιώσιμες κλιματικές λύσεις που βασίζονται στους ωκεανούς και είναι έτοιμες προς εφαρμογή θα μπορούσαν να καλύψουν έως και το 35% του χάσματος μείωσης εκπομπών έως το 2050, σε μια πορεία συμβατή με τον στόχο του 1,5°C. Αυτό επισημαίνει η Environmental Integrity Group (EIG), ζητώντας από την COP31 να μετατρέψει την αυξανόμενη αναγνώριση του ρόλου των ωκεανών σε συντονισμένη, μετρήσιμη και επαρκώς χρηματοδοτούμενη δράση.
.
Σε κείμενο θέσεων για την ειδική εκδήλωση της 11ης Νοεμβρίου σχετικά με τον Διάλογο για τους Ωκεανούς και την Κλιματική Αλλαγή του 2026, η EIG υπογραμμίζει ότι η θέρμανση, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η οξίνιση επιταχύνονται. Ο ωκεανός έχει απορροφήσει περισσότερο από το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας που έχει συσσωρευθεί στο κλιματικό σύστημα, ενώ η απορρόφηση ανθρωπογενών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έχει συμβάλει στην οξίνισή του.
Η ομάδα θεωρεί απαραίτητο τον περιορισμό της παγκόσμιας θέρμανσης στον 1,5°C για τη μείωση των επιπτώσεων. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι ακόμη και σε αυτό το επίπεδο θα υπάρξουν απώλειες στην κρυόσφαιρα, σημαντικές μεταβολές στα ωκεάνια ρεύματα και στα συστήματα κυκλοφορίας και μείωση των θαλάσσιων πόρων, με συνέπειες για τις κοινότητες και τις οικονομίες που εξαρτώνται από έναν υγιή ωκεανό.
Η Διακήρυξη της Αττάλειας και η επιστημονική παρακολούθηση
Η EIG χαιρετίζει την Antalya Ocean Declaration, εκτιμώντας ότι αναδεικνύει τη σύνδεση της υγείας των ωκεανών με την ανθεκτικότητα του κλιματικού συστήματος. Ζητά από την COP31 μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των πλαισίων διακυβέρνησης για το κλίμα, τη βιοποικιλότητα και τους ωκεανούς, μαζί με ενίσχυση της εφαρμογής τους σε εθνικό επίπεδο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην επιστημονική παρατήρηση, στη συλλογή δεδομένων και στην πρόσβαση σε αυτά. Όπως σημειώνει, οι παγκόσμιες υποδομές παρακολούθησης των ωκεανών αποδυναμώνονται, παρά το γεγονός ότι τα διαθέσιμα τεχνικά μέσα είναι πιο προηγμένα από ποτέ. Προτείνει αναγνώριση του έργου οργανισμών όπως η Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO και ο Διεθνής Υδρογραφικός Οργανισμός, καθώς και ενίσχυση των δεξιοτήτων των τελικών χρηστών των εργαλείων ωκεάνιων δεδομένων.
Η προστασία δεν περιορίζεται στην προσαρμογή
Σύμφωνα με την ομάδα, η ενσωμάτωση των ωκεανών στις κλιματικές διαπραγματεύσεις δεν πρέπει να αφορά αποκλειστικά την προσαρμογή. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η απώλεια οξυγόνου και η οξίνιση απειλούν τις λειτουργίες των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ενώ η θέρμανση και οι μεταβολές της ωκεάνιας κυκλοφορίας ενισχύουν ακραίες βροχοπτώσεις και ισχυρότερους τροπικούς κυκλώνες.
Η EIG υποστηρίζει ότι η προστασία των ωκεανών απαιτεί δραστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Παραπέμπει επίσης στη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου για το Δίκαιο της Θάλασσας του 2024, η οποία συνδέει τις εκπομπές αυτές με τη ρύπανση του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Πολυετής σχεδιασμός και παρακολούθηση προόδου
Η ομάδα κρίνει χρήσιμα τα υφιστάμενα εργαλεία της UNFCCC, προτείνει όμως συστηματικότερη αξιοποίησή τους. Μεταξύ άλλων, εισηγείται τον ορισμό σημείων επαφής για τους ωκεανούς στα αρμόδια όργανα και προγράμματα εργασίας, ώστε να ενισχυθεί η ενσωμάτωση των θαλάσσιων ζητημάτων στις διαδικασίες και στις αποφάσεις.
Για τον Διάλογο για τους Ωκεανούς και την Κλιματική Αλλαγή προτείνει πολυετή προγραμματισμό, συνδεδεμένο με βασικά ορόσημα εντός και εκτός της UNFCCC. Στόχος είναι η συνέχεια μεταξύ διαδοχικών διαλόγων, με μετάβαση από την καταγραφή προβλημάτων στην παρακολούθηση προόδου, στην ανταλλαγή εμπειριών εφαρμογής και στον εντοπισμό ευκαιριών συνεργασίας.
Στον δεύτερο Παγκόσμιο Απολογισμό της Συμφωνίας του Παρισιού, τον GST-2, η EIG ζητά οι ωκεανοί να αντιμετωπιστούν τόσο ως βασικός μοχλός κλιματικής δράσης όσο και ως σύστημα που υφίσταται σοβαρές επιπτώσεις, με κρίσιμα σημεία καμπής. Προτείνει να αξιοποιηθούν τα ευρήματα των διαδοχικών εκθέσεων του Διαλόγου και οι εθνικές εμπειρίες ολοκληρωμένης θαλάσσιας διαχείρισης.
Από τις εθνικές προτεραιότητες στα χρηματοδοτήσιμα έργα
Η χρηματοδότηση πρέπει, σύμφωνα με το κείμενο, να γίνει περισσότερο προσβάσιμη, προβλέψιμη και προσαρμοσμένη στις ανάγκες των χωρών. Παράλληλα απαιτούνται ανάπτυξη δεξιοτήτων και μεταφορά τεχνολογίας, ώστε οι βιώσιμες λύσεις που βασίζονται στους ωκεανούς να ενταχθούν στις Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές και στα Εθνικά Σχέδια Προσαρμογής.
Τα Σχέδια Βιώσιμης Διαχείρισης των Ωκεανών και άλλα ολοκληρωμένα εθνικά εργαλεία σχεδιασμού μπορούν να συνδέσουν τις θαλάσσιες προτεραιότητες με τις κλιματικές δεσμεύσεις και να αναδείξουν συγκεκριμένες επενδυτικές ευκαιρίες. Η EIG ζητά υποστήριξη στην προετοιμασία έργων και καλύτερο συντονισμό μεταξύ κλιματικών ταμείων, πολυμερών αναπτυξιακών τραπεζών και άλλων χρηματοδοτικών εταίρων.
Τονίζει επίσης την ανάγκη ουσιαστικής συμμετοχής των αυτόχθονων πληθυσμών και των τοπικών παράκτιων κοινοτήτων στις σχετικές πρωτοβουλίες. Κλείνοντας, επισημαίνει τη σημασία ωκεάνιων ρευμάτων όπως η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπτική Κυκλοφορία (AMOC) για τη σταθερότητα του κλίματος, τις βροχοπτώσεις και τις θερμοκρασίες παγκοσμίως, ζητώντας μετάβαση από τις διακηρύξεις σε συγκεκριμένη δράση.
Πηγή: Environmental Integrity Group
