Η ταχεία ανάπτυξη των data centers και της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί μια νέα και λιγότερο ορατή πίεση στους υδατικούς πόρους, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του αποτυπώματος νερού των κέντρων δεδομένων δεν προέρχεται από την άμεση κατανάλωσή τους, αλλά από την ηλεκτρική ενέργεια που απαιτείται για τη λειτουργία τους.
.
Νέα έκθεση της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Ceres δείχνει ότι τα data centers σε επτά κομβικές πολιτείες των ΗΠΑ χρησιμοποιούν έμμεσα περίπου 3,4 τρισ. γαλόνια γλυκού νερού μέσω της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη συνιστώσα του συνολικού υδατικού αποτυπώματος των κέντρων δεδομένων.
Η ανάλυση επικεντρώνεται στη Βιρτζίνια, το Τέξας, την Καλιφόρνια, το Ιλινόι, την Τζόρτζια, το Οχάιο και την Αριζόνα, πολιτείες στις οποίες βρίσκεται περίπου το 50% των data centers των Ηνωμένων Πολιτειών. Το 66% της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται στις συγκεκριμένες πολιτείες χρησιμοποιεί νερό από περιοχές που αντιμετωπίζουν από μεσαία-υψηλή έως εξαιρετικά υψηλή πίεση στους διαθέσιμους υδατικούς πόρους.
Η Ceres εκτιμά ότι η περαιτέρω ανάπτυξη των data centers θα μπορούσε να αυξήσει το επίπεδο υδατικής πίεσης μόνο στην πόλη του Φοίνιξ έως και κατά 32%.
Οι πιέσεις αναμένεται να ενταθούν μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Η έμμεση χρήση νερού από τα data centers θα μπορούσε έως το 2030 να αυξηθεί κατά 4,1 έως 7,6 τρισ. γαλόνια. Την ίδια στιγμή, η συνολική δυναμικότητα των κέντρων δεδομένων αναμένεται σχεδόν να διπλασιαστεί, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τον κλάδο προβλέπεται ότι θα μπορούσε να αντιστοιχεί στο 9% έως 17% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες πίσω από αυτή την αύξηση. Καθώς οι εφαρμογές AI απαιτούν ολοένα μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ και περισσότερα data centers, αυξάνεται παράλληλα τόσο η ενεργειακή κατανάλωση όσο και η ποσότητα νερού που συνδέεται με την παραγωγή αυτής της ενέργειας.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της Bluefield Research, έως το τέλος της δεκαετίας το νερό που καταναλώνεται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει το 72% της συνολικής κατανάλωσης νερού που σχετίζεται με τα data centers.
Η διάσταση αυτή διευρύνει τη συζήτηση γύρω από το πραγματικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα των τεχνολογικών υποδομών. Οι άμεσες ανάγκες των data centers σε νερό, κυρίως για τα συστήματα ψύξης, έχουν ήδη προσελκύσει σημαντική προσοχή. Ωστόσο, τα στοιχεία της Ceres δείχνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος της επίδρασής τους μπορεί να βρίσκεται εκτός των ίδιων των εγκαταστάσεων, στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που τροφοδοτούν τα κέντρα δεδομένων.
Νωρίτερα μέσα στο 2026, η Microsoft είχε αναφέρει ότι αναπλήρωσε περισσότερο νερό από όσο χρησιμοποίησαν τα data centers της, ενώ η Google έχει παρουσιάσει σχέδια για τη μείωση της άμεσης κατανάλωσης νερού στις εγκαταστάσεις της. Η νέα ανάλυση, ωστόσο, στρέφει την προσοχή στην ανάγκη να συνυπολογίζεται και το νερό που απαιτείται για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που αγοράζουν και καταναλώνουν οι εταιρείες.
Η κλίμακα της έμμεσης κατανάλωσης αποτυπώνεται χαρακτηριστικά σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες αγορές data centers των ΗΠΑ. Στη Βιρτζίνια, τα κέντρα δεδομένων χρησιμοποίησαν, μέσω της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ποσότητα νερού 21 φορές μεγαλύτερη από την ετήσια χρήση νερού της Ουάσιγκτον D.C. Στην Καλιφόρνια, η αντίστοιχη κατανάλωση ήταν δεκαπλάσια από την ετήσια χρήση νερού της πόλης του Λος Άντζελες.
Όπως επισημαίνει η Kirsten James, senior program director για θέματα νερού στην Ceres και μία από τις συντάκτριες της έκθεσης, ο αποτελεσματικότερος σχεδιασμός προϋποθέτει την κατανόηση του συνολικού βαθμού εξάρτησης των data centers από το νερό, συμπεριλαμβανομένου του νερού που απαιτείται για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που τα τροφοδοτεί.
Το είδος του ενεργειακού μείγματος παίζει καθοριστικό ρόλο. Η θερμική ηλεκτροπαραγωγή, στην οποία περιλαμβάνονται το φυσικό αέριο, ο άνθρακας και η πυρηνική ενέργεια, απαιτεί μεγάλες ποσότητες γλυκού νερού, όπως και η υδροηλεκτρική παραγωγή. Αντίθετα, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια απαιτούν ελάχιστες ή και μηδενικές ποσότητες νερού για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Στις επτά πολιτείες που εξετάστηκαν, το 78% της ηλεκτρικής ενέργειας παρήχθη από μονάδες που εξαρτώνται από τη χρήση νερού, ενώ μόλις το 22% προήλθε από ανανεώσιμες πηγές χαμηλής κατανάλωσης νερού.
Η Καλιφόρνια κατέγραψε τις μεγαλύτερες απολήψεις νερού που σχετίζονται με την παραγωγή ενέργειας, κυρίως λόγω της εξάρτησής της από την υδροηλεκτρική παραγωγή. Τα υδροηλεκτρικά έργα βασίζονται σε ταμιευτήρες, από τους οποίους μπορούν να χάνονται σημαντικές ποσότητες νερού μέσω εξάτμισης.
Η Ceres καλεί τις επιχειρήσεις να διευρύνουν τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούν τους κινδύνους που σχετίζονται με το νερό. Αντί να εξετάζουν αποκλειστικά την άμεση κατανάλωση στις εγκαταστάσεις τους, προτείνει να συνυπολογίζουν και το νερό που ενσωματώνεται στην ηλεκτρική ενέργεια την οποία αγοράζουν.
Ορισμένες εταιρείες, μεταξύ των οποίων η CyrusOne και η Meta, έχουν ήδη αρχίσει να ενσωματώνουν αυτή τη διάσταση στις αξιολογήσεις τους, σύμφωνα με την Ceres.
Άλλες επιχειρήσεις επιχειρούν να περιορίσουν το υδατικό αποτύπωμα αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο εξασφαλίζουν ενέργεια για τις εγκαταστάσεις τους. Η Oracle, για παράδειγμα, αποφάσισε να αντικαταστήσει προγραμματισμένες μονάδες αεριοστροβίλων με κυψέλες καυσίμου που δεν χρειάζονται πύργους ψύξης, περιορίζοντας έτσι τις σχετικές ανάγκες σε νερό.
Η έκθεση υποστηρίζει επίσης ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να θεσπίσουν τυποποιημένες απαιτήσεις δημοσιοποίησης τόσο για την άμεση όσο και για την έμμεση χρήση νερού από τα data centers. Παράλληλα, προτείνει κίνητρα για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με χαμηλότερες ανάγκες σε νερό.
Καθώς η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ αυξάνεται λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, το ζήτημα της κατανάλωσης νερού αναδεικνύεται σε μία ακόμη κρίσιμη παράμετρο για τη βιώσιμη ανάπτυξη των data centers. Η ενεργειακή προέλευση της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν οι εγκαταστάσεις αποκτά έτσι κεντρική σημασία όχι μόνο για τις εκπομπές άνθρακα, αλλά και για τη διαχείριση των υδατικών πόρων.
Πηγή: ESG Dive, βάσει έκθεσης της Ceres
