ESG+Stories

Επαγγελματικά ταμεία: Το ESG ενισχύει τη διαχείριση κινδύνων, αλλά το κόστος εφαρμογής παραμένει εμπόδιο

Η συζήτηση για το ESG στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία μετατοπίζεται από την αποδοχή της χρησιμότητάς του στην αποτελεσματικότητα και στο κόστος εφαρμογής του
Επαγγελματικά ταμεία: Το ESG ενισχύει τη διαχείριση κινδύνων, αλλά το κόστος εφαρμογής παραμένει εμπόδιο

Σαφέστερους κανόνες, αξιόπιστα δεδομένα και απαιτήσεις προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών ταμείων ζητά η Ομάδα Συμφεροντούχων Επαγγελματικών Συντάξεων της EIOPA. Νέα μελέτη καταγράφει οφέλη από την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και εταιρικής διακυβέρνησης παραγόντων στη διαχείριση κινδύνων, αλλά και σημαντικές δυσκολίες για μικρότερα ταμεία με περιορισμένους πόρους.

.

Η συζήτηση για το ESG στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία μετατοπίζεται από την αποδοχή της χρησιμότητάς του στην αποτελεσματικότητα και στο κόστος εφαρμογής του. Αυτό προκύπτει από τη γνωμοδότηση της Occupational Pensions Stakeholder Group (OPSG), της ομάδας ενδιαφερόμενων μερών για τις επαγγελματικές συντάξεις στην Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA).

Η μελέτη, με ημερομηνία 28 Οκτωβρίου 2026, βασίζεται σε συνεισφορές 50 ιδρυμάτων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών (IORPs), με συνολική συμμετοχή 12 χωρών μαζί με συμπληρωματικά στοιχεία από τη Μάλτα και τη Γαλλία. Τα ποσοτικά ευρήματα στηρίζονται κυρίως σε 30 πλήρως συμπληρωμένα ερωτηματολόγια, ενώ οι απαντήσεις 20 γερμανικών ταμείων αξιοποιούνται ως ποιοτική σύνθεση.

Οι συντάκτες διευκρινίζουν ότι η εθελοντική συμμετοχή δεν επιτρέπει γενίκευση των αποτελεσμάτων στο σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς. Η γνωμοδότηση αποτυπώνει εμπειρίες και υποβάλλει προτάσεις προς την EIOPA και τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής, χωρίς να θεσπίζει νέες υποχρεώσεις.

Το 70% βλέπει καλύτερη διαχείριση κινδύνων

Από τα 30 ταμεία που συμπλήρωσαν το τυποποιημένο ερωτηματολόγιο, τα 21, δηλαδή το 70%, ανέφεραν ότι η ενσωμάτωση ESG βελτίωσε τη διαχείριση κινδύνων. Πέντε δήλωσαν ότι δεν παρατήρησαν ουσιαστική αλλαγή.

Οι συμμετέχοντες αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερο τους παράγοντες βιωσιμότητας ως μέρος της ευθύνης τους απέναντι στα μέλη και στους δικαιούχους, με έμφαση στη χρηματοοικονομική σημασία τους και στον μακροπρόθεσμο επενδυτικό ορίζοντα. Στη γερμανική ποιοτική σύνθεση, το ESG περιγράφεται ως σύνολο παραγόντων που επηρεάζουν ήδη υφιστάμενους κινδύνους, όπως ο κίνδυνος αγοράς, ο πιστωτικός και ο κίνδυνος ρευστότητας.

Η μελέτη καταγράφει, πάντως, την ανάγκη ισορροπίας. Υπερβολικοί ή ανεπαρκώς αιτιολογημένοι επενδυτικοί περιορισμοί μπορούν να δυσχεράνουν τη διαφοροποίηση και να δημιουργήσουν συγκέντρωση κινδύνου. Η ενσωμάτωση ESG, σύμφωνα με τις εμπειρίες των συμμετεχόντων, χρειάζεται πρακτική προσέγγιση, τεκμηρίωση και προσαρμογή στα χαρακτηριστικά κάθε ταμείου.

Περιορισμένη χρήση κλιματικών σεναρίων

Η ανάλυση κλιματικών σεναρίων παραμένει περιορισμένη στο δείγμα των τυποποιημένων απαντήσεων. Έξι ταμεία ανέφεραν ότι είχαν αναπτύξει σχετικά σενάρια για στρατηγικούς σκοπούς. Αντίθετα, στη γερμανική ομάδα περιγράφεται ως περισσότερο ενσωματωμένη πρακτική, συνδεδεμένη με την ίδια αξιολόγηση κινδύνων των ιδρυμάτων.

Η γνωμοδότηση προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο εφησυχασμού από την ανάγνωση προηγούμενων ασκήσεων αντοχής. Στην άσκηση της EIOPA του 2022, η πτώση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων συνοδεύτηκε από μείωση της παρούσας αξίας των μελλοντικών συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων, περιορίζοντας την επιδείνωση του δείκτη χρηματοδότησης.

Αυτή η αντιστάθμιση, όμως, δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο στα σχήματα καθορισμένων εισφορών, όπου οι απώλειες των επενδύσεων μεταφέρονται στις ατομικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις. Παράλληλα, η συγκεκριμένη άσκηση εστίαζε σε απότομο κίνδυνο μετάβασης και δεν αποτύπωνε τη συνδυαστική επίδραση φυσικών κινδύνων, απώλειας βιοποικιλότητας ή έλλειψης πόρων.

Δεδομένα, εξωτερικοί πάροχοι και κανονιστική αβεβαιότητα

Η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δεδομένων αποτελούν βασικό εμπόδιο. Διαφορετικές μεθοδολογίες και ορισμοί μεταξύ παρόχων δυσκολεύουν τη σύγκριση αξιολογήσεων, ενώ τα κενά είναι εντονότερα στις μικρομεσαίες και μη εισηγμένες εταιρείες, στις ιδιωτικές αγορές και στα μη ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία.

Για τα μικρότερα ταμεία, η εξάρτηση από εξωτερικούς διαχειριστές, συμβούλους και παρόχους δεδομένων δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες ελέγχου και ερμηνείας των πληροφοριών. Το κόστος των δεδομένων και η περιορισμένη εσωτερική τεχνογνωσία επιβαρύνουν την εφαρμογή.

Η αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη των ευρωπαϊκών κανόνων, ιδίως την αναθεώρηση του SFDR, προσθέτει δυσκολίες στις ταξινομήσεις, στις δημοσιοποιήσεις και στη διατύπωση ισχυρισμών βιωσιμότητας. Παρά τις επιβαρύνσεις, ορισμένα ταμεία αναφέρουν ότι οι απαιτήσεις διαφάνειας βελτίωσαν την τεκμηρίωση αποφάσεων, τη διακυβέρνηση και τον διάλογο με εξωτερικούς συνεργάτες και δικαιούχους.

Οι προτάσεις προς την EIOPA

Η OPSG ζητά οι μελλοντικές απαιτήσεις να αναγνωρίζουν ότι τα επαγγελματικά ταμεία διαφέρουν από τα επενδυτικά προϊόντα λιανικής. Σε πολλές περιπτώσεις, τα μέλη δεν επιλέγουν το ταμείο τους ούτε αποφασίζουν άμεσα για τις επενδύσεις του.

Προτείνει η αναλογικότητα να εφαρμόζεται στο βάθος, στη συχνότητα και στην πολυπλοκότητα των διαδικασιών, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος, τους πόρους, τη δομή και το προφίλ κινδύνου κάθε ιδρύματος. Ζητά επίσης λιγότερες επικαλύψεις στις αναφορές και προτεραιότητα σε αξιόπιστα, συγκρίσιμα δεδομένα που εξυπηρετούν πραγματικές επενδυτικές και εποπτικές ανάγκες.

Τέλος, υπογραμμίζει ότι οι κανόνες και η εποπτεία δεν θα πρέπει να υπαγορεύουν συγκεκριμένες στρατηγικές ESG, αποκλεισμούς ή κατανομές κεφαλαίων. Η επενδυτική προσέγγιση πρέπει να παραμένει συμβατή με την αρχή της συνετής διαχείρισης και τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα των μελών και των δικαιούχων.

ΔΕΙΤΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ