Η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου βιώσιμης χρηματοδότησης, γνωστή ως SFDR 2.0, αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τη δομή και τις ροές κεφαλαίων στα επενδυτικά προϊόντα ESG, σε μια περίοδο όπου οι επενδυτές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, οικονομικής αβεβαιότητας και μεταβαλλόμενων κανονιστικών κανόνων. Παράλληλα, τα λεγόμενα «dark-green» κεφάλαια συνεχίζουν να καταγράφουν εκροές, γεγονός που αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η αγορά βιώσιμων επενδύσεων.
.
Κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2025, τα κεφάλαια Article 8 — που προωθούν περιβαλλοντικά ή κοινωνικά χαρακτηριστικά — προσέλκυσαν καθαρές εισροές περίπου 72 δισ. ευρώ, κυρίως μέσω στρατηγικών σταθερού εισοδήματος. Αντίθετα, τα κεφάλαια Article 9, τα οποία έχουν σαφή στόχο βιώσιμης επένδυσης, κατέγραψαν εκροές για ένατη συνεχόμενη περίοδο, με αποσύρσεις περίπου 7,2 δισ. ευρώ. Σε ετήσια βάση, τα Article 8 συγκέντρωσαν περίπου 257 δισ. ευρώ, ενώ τα Article 9 εμφάνισαν καθαρές εκροές περίπου 23 δισ. ευρώ.
Οι ροές προς τα «ανοιχτά πράσινα» προϊόντα ενισχύθηκαν κυρίως από ομολογιακές στρατηγικές υψηλής πιστοληπτικής ποιότητας, οι οποίες θεωρούνται ελκυστικές σε περιβάλλον μεταβλητών επιτοκίων. Παράλληλα, οι επενδυτές κατευθύνθηκαν και σε μετοχικά κεφάλαια Article 8, αν και σε μικρότερη κλίμακα, ενώ ορισμένες ευρύτερες μετοχικές στρατηγικές συνέχισαν να καταγράφουν εκροές.
Συνολικά, τα περιουσιακά στοιχεία των κεφαλαίων Article 8 και Article 9 ανήλθαν σε περίπου 7,1 τρισ. ευρώ στο τέλος του 2025, καταγράφοντας αύξηση περίπου 4% σε τριμηνιαία βάση, εν μέρει λόγω θετικής πορείας των αγορών. Το μερίδιο των Article 9 στο σύνολο της αγοράς παραμένει χαμηλό και συνεχίζει να υποχωρεί, υποδηλώνοντας τη δυσκολία διατήρησης ισχυρής ζήτησης για προϊόντα με αυστηρά κριτήρια βιωσιμότητας.
Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση του πλαισίου προβλέπει τη δημιουργία νέων κατηγοριών προϊόντων — Transition (Article 7), ESG Basics (Article 8) και Sustainable (Article 9) — με πιο σαφή κριτήρια και απαιτήσεις. Εκτιμάται ότι, εάν το νέο καθεστώς είχε εφαρμοστεί το 2025, τα κεφάλαια που δεν χαρακτηρίζονται ως βιώσιμα θα κυριαρχούσαν, αντιπροσωπεύοντας έως και 61% των περιουσιακών στοιχείων, ενώ η κατηγορία Transition θα παρέμενε περιορισμένη.
Ακόμη και υπό το νέο πλαίσιο, οι ροές προς τα προϊόντα Sustainable αναμένεται να παραμείνουν αρνητικές, αν και πιθανόν σε μικρότερο βαθμό. Αντίστοιχα, η κατηγορία ESG Basics θα συρρικνωθεί σε σχέση με το σημερινό καθεστώς, αντανακλώντας πιο αυστηρά κριτήρια ταξινόμησης και πιθανές αναταξινομήσεις κεφαλαίων.
Παρά τη γενική στήριξη της αγοράς προς σαφέστερους κανόνες, παραμένουν σημαντικά ζητήματα προς διευκρίνιση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα ακριβή κριτήρια για την κατηγορία ESG Basics, η αξιολόγηση του ορίου ευθυγράμμισης επενδύσεων στο 70%, οι κανόνες αποκλεισμού δραστηριοτήτων όπως τα ορυκτά καύσιμα, καθώς και ο τρόπος αντιμετώπισης κρατικών ομολόγων και στρατηγικών ευθυγραμμισμένων με τη Συμφωνία των Παρισίων.
Επιπλέον, η κατηγορία Transition θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη στον σχεδιασμό, καθώς απαιτεί ισορροπία μεταξύ αυστηρών κριτηρίων και πρακτικής εφαρμοσιμότητας. Η έλλειψη επαρκών δεδομένων, ιδίως για κοινωνικούς δείκτες μετάβασης, ενδέχεται να περιορίσει την έκταση των προϊόντων που θα μπορούν να ενταχθούν.
Η αναθεώρηση του SFDR θεωρείται προσπάθεια μετάβασης από ένα πλαίσιο που βασίζεται κυρίως σε γνωστοποιήσεις προς ένα σύστημα με σαφέστερες κατηγορίες και κανόνες, με στόχο την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και τη μείωση του κινδύνου greenwashing. Ωστόσο, η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο τα τελικά κριτήρια θα είναι εφαρμόσιμα και κατανοητά για την αγορά.
Καθώς οι διαχειριστές κεφαλαίων ξεκινούν ήδη σενάρια προσαρμογής και πιθανών αναταξινομήσεων, το SFDR 2.0 αναμένεται να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τη μελλοντική κατεύθυνση των επενδύσεων ESG στην Ευρώπη και για τον τρόπο με τον οποίο οι επενδυτές θα κατανείμουν κεφάλαια σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων απαιτήσεων διαφάνειας και λογοδοσίας.
