Η μετάβαση της ακτοπλοΐας σε ένα μοντέλο χαμηλότερων εκπομπών είναι ίσως ένα από τα δυσκολότερα στοιχήματα της πράσινης μετάβασης. Με έναν στόλο που πρέπει να διατηρεί τη νησιωτική Ελλάδα διαρκώς συνδεδεμένη και με τις διαθέσιμες τεχνολογικές λύσεις απανθρακοποίησης να μην έχουν ακόμη φτάσει σε πλήρη ωριμότητα, η απόσταση ανάμεσα στις δεσμεύσεις και στο πραγματικό περιβαλλοντικό αποτέλεσμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Αυτή ακριβώς την εικόνα αποτυπώνει ο 17ος Απολογισμός Υπεύθυνης και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Attica Group για το 2025. Ένας απολογισμός με σαφώς ενισχυμένη διαφάνεια, σημαντικές περιβαλλοντικές επενδύσεις και ισχυρό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα, αλλά ταυτόχρονα και με δείκτες που δείχνουν πόσο δύσκολη παραμένει η ουσιαστική απανθρακοποίηση της ακτοπλοΐας.
Ο Όμιλος δημοσιοποιεί πλέον 440 ποσοτικούς δείκτες –αυξημένους κατά 95% σε σχέση με το 2018– και 108 δημοσιοποιήσεις βάσει των προτύπων GRI, ενώ θέτει 27 μελλοντικούς στόχους. Το 2025 κατατάχθηκε επίσης στο κορυφαίο 25% των εταιρειών παγκοσμίως στον κλάδο Μεταφορών και Υποδομών Μεταφορών στην αξιολόγηση S&P Global Corporate Sustainability Assessment. Παράλληλα, η βαθμολογία Διαφάνειας ESG από το Χρηματιστήριο Αθηνών έφθασε το 99%, αυξημένη κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2024, τοποθετώντας την Attica Group στη δεύτερη θέση μεταξύ των εισηγμένων και στην πρώτη θέση του κλάδου για τρίτη συνεχόμενη χρονιά.
Περιβάλλον: Επενδύσεις €22,6 εκατ., αλλά η απανθρακοποίηση παραμένει το μεγάλο στοίχημα
Στο περιβαλλοντικό σκέλος βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του Απολογισμού, καθώς οι αριθμοί δείχνουν τόσο την πρόοδο όσο και τα όρια της μετάβασης.
Οι επενδύσεις που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την προστασία του περιβάλλοντος αυξήθηκαν στα €22,6 εκατ. το 2025, από €10,8 εκατ. το 2024. Ο αριθμός των πλοίων με ειδικές επιστρώσεις χαμηλής αντίστασης για περιορισμό της κατανάλωσης καυσίμων αυξήθηκε από 19 σε 21, ενώ για πρώτη φορά καταγράφεται χρήση 11.377 τόνων βιοκαυσίμων.
Θετική είναι και η εικόνα σε συγκεκριμένους ατμοσφαιρικούς ρύπους. Οι εκπομπές SOx περιορίστηκαν από 3.554 τόνους το 2024 σε 1.824 τόνους το 2025 – μείωση σχεδόν κατά το ήμισυ. Οι εκπομπές PM2.5 μειώθηκαν από 3.099 σε 2.554 τόνους και οι PM10 από 3.368 σε 2.776 τόνους. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη ναυτιλία, δεδομένων των επιπτώσεων των συγκεκριμένων ρύπων στην ποιότητα του αέρα.
Η εικόνα γίνεται, ωστόσο, πιο σύνθετη όταν η συζήτηση περνά στο CO₂. Η ένταση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του στόλου διαμορφώθηκε στα 535,4 kg CO₂e ανά ναυτικό μίλι, έναντι 535,7 το 2024 και 546,5 το έτος βάσης 2019. Αυτό μεταφράζεται σε μείωση 3,2% έναντι του 2019. Πρόκειται για πρόοδο, αλλά χαμηλότερη από τον στόχο του 4% που είχε τεθεί για το 2025. Η ίδια η Attica Group αναγνωρίζει ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα ναυτιλιακών βιοκαυσίμων και η περιορισμένη ωριμότητα νέων τεχνολογιών επηρέασαν τον ρυθμό εφαρμογής του Οδικού Χάρτη Απανθρακοποίησης.
Παράλληλα, οι συνολικές Scope 1 εκπομπές αυξήθηκαν ελαφρά, από 1,434 εκατ. τόνους CO₂e το 2024 σε 1,437 εκατ. τόνους το 2025. Αντίθετα, οι Scope 3 υποχώρησαν από περίπου 364.649 σε 349.658 τόνους CO₂e. Συνολικά, οι Scope 1, Scope 2 και Scope 3 εκπομπές παρουσίασαν μικρή μείωση, από περίπου 1,799 εκατ. σε 1,788 εκατ. τόνους CO₂e.
Εδώ βρίσκεται και μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αναδεικνύει ο Απολογισμός: παρά τις επενδύσεις και την εισαγωγή βιοκαυσίμων, περισσότερο από το 99,9% της ενεργειακής κατανάλωσης εξακολουθεί να προέρχεται από ορυκτά καύσιμα, ενώ η συνολική κατανάλωση ενέργειας αυξήθηκε από 5,078 εκατ. MWh το 2024 σε 5,165 εκατ. MWh το 2025.
Επιπλέον, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στα γραφεία ανά εργαζόμενο αυξήθηκε από 4.621 σε 4.955 kWh και ανά τετραγωνικό μέτρο από 78,3 σε 103,6 kWh, κινούμενη αντίθετα από τους στόχους μείωσης που έχει θέσει ο Όμιλος. Αυξημένη εμφανίζεται και η μέση κατανάλωση καυσίμου των εταιρικών οχημάτων, από 6,5 σε 8 λίτρα/100 χλμ.
Τα στοιχεία αυτά δεν αναιρούν την πρόοδο, αλλά υπογραμμίζουν ότι το επόμενο στάδιο είναι σαφώς δυσκολότερο: η περιβαλλοντική μετάβαση θα πρέπει πλέον να μεταφράζεται σε μεγαλύτερες απόλυτες μειώσεις εκπομπών και σε ουσιαστική αλλαγή του ενεργειακού μείγματος.
Από τα €945,6 εκατ. οικονομικού αποτυπώματος στους ανθρώπους και τις τοπικές κοινωνίες
Στον κοινωνικό πυλώνα, το μέγεθος της Attica Group μεταφράζεται σε σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα. Η οικονομική αξία που διανεμήθηκε το 2025 ανήλθε σε €945,6 εκατ., περιλαμβάνοντας μεταξύ άλλων εργαζομένους, φόρους, προμηθευτές, συνεργάτες, παρόχους κεφαλαίου, κοινωνικές δράσεις και επενδύσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι το 81,5% των συνολικών δαπανών αγορών κατευθύνθηκε σε Έλληνες προμηθευτές.
Η συνολική κοινωνική συνεισφορά έφθασε τα €9,7 εκατ., ενώ η αξία των προγραμμάτων κοινωνικής υποστήριξης αυξήθηκε κατά 20,6% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και ο αριθμός των ωφελουμένων από σχετικές δράσεις και προγράμματα υπερτριπλασιάστηκε.
Σημαντική βαρύτητα δίνεται και στην εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Οι συνολικές ώρες εκπαίδευσης σχεδόν διπλασιάστηκαν έναντι του 2024, πλησιάζοντας τις 30.000, ενώ οι ώρες εκπαίδευσης των εργαζομένων στα πλοία σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας αυξήθηκαν κατά 74%. Το 100% των εργαζομένων στον στόλο συμμετείχε σε εσωτερικά γυμνάσια για την πρόληψη και αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων.
Το ανθρώπινο δυναμικό που καταγράφεται στον Απολογισμό αυξήθηκε επίσης από 4.141 εργαζομένους το 2024 σε 4.297 το 2025.
Στο μέτωπο της εμπειρίας των επιβατών, ωστόσο, οι δείκτες δίνουν μια πιο μικτή εικόνα. Έρευνα του 2025 σε 1.400 πολίτες κατατάσσει τις Anek Lines, Superfast Ferries, Blue Star Ferries και Hellenic Seaways στη 2η, 3η, 4η και 6η θέση αντίστοιχα ως προς τη συνολική ικανοποίηση. Σε επιμέρους δείκτες όμως καταγράφονται και υποχωρήσεις έναντι του 2024, ενώ η τιμή του εισιτηρίου παραμένει χαμηλά στην κατάταξη των παραγόντων ικανοποίησης.
Πρόκειται για μια διάσταση που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για έναν ακτοπλοϊκό όμιλο: η κοινωνική βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο τις δράσεις εταιρικής υπευθυνότητας, αλλά και την προσβασιμότητα, την ποιότητα και το κόστος μιας υπηρεσίας που για μεγάλο μέρος της νησιωτικής Ελλάδας αποτελεί βασική υποδομή μετακίνησης.
Διαφάνεια και οι στόχοι της επόμενης ημέρας
Ένα από τα ισχυρότερα στοιχεία του Απολογισμού είναι τελικά η έκταση της δημοσιοποίησης των ESG δεδομένων. Οι 440 ποσοτικοί δείκτες, οι 108 δημοσιοποιήσεις GRI και η ανεξάρτητη περιορισμένη διασφάλιση επιλεγμένων στοιχείων δημιουργούν μια αρκετά αναλυτική βάση ώστε η πορεία του Ομίλου να μπορεί να αξιολογηθεί και όχι απλώς να περιγραφεί. Η περιορισμένη διασφάλιση καλύπτει, μεταξύ άλλων, ενεργειακή κατανάλωση, Scope 1, 2 και 3 εκπομπές, ένταση εκπομπών, SOx, κατανάλωση νερού, περιβαλλοντικές επενδύσεις, απόβλητα και κοινωνική στήριξη.
Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η Attica Group περνά στην επόμενη και δυσκολότερη φάση των δεσμεύσεών της.
Ο Όμιλος έχει θέσει στόχο η ένταση των εκπομπών CO₂e ανά ναυτικό μίλι να είναι μειωμένη κατά 10% έναντι του 2019 έως το 2028 και κατά 14% έως το 2030. Σχεδιάζει επίσης εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μονάδων σε τέσσερα πλοία έως το 2027, περαιτέρω εγκατάσταση scrubbers και συνέχιση των παρεμβάσεων ενεργειακής απόδοσης.
Το 2025, επομένως, αφήνει μια διπλή εικόνα. Από τη μία πλευρά, η Attica Group εμφανίζει υψηλό επίπεδο ESG διαφάνειας, αυξημένες περιβαλλοντικές επενδύσεις, σημαντική μείωση συγκεκριμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, εισαγωγή βιοκαυσίμων και ισχυρό κοινωνικοοικονομικό αποτύπωμα.
Από την άλλη, η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα παραμένει σχεδόν απόλυτη, οι Scope 1 εκπομπές δεν έχουν ακόμη μπει σε καθαρά πτωτική τροχιά και ο ενδιάμεσος στόχος μείωσης της έντασης εκπομπών για το 2025 δεν καλύφθηκε πλήρως.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα που προκύπτει από τον 17ο Απολογισμό: για την Attica Group –όπως συνολικά για την ακτοπλοΐα– το ζητούμενο δεν είναι πλέον τόσο να τεθούν περισσότεροι ESG στόχοι, όσο οι επενδύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη να αρχίσουν να αποτυπώνονται με μεγαλύτερη ταχύτητα στους απόλυτους περιβαλλοντικούς δείκτες. Η απόσταση μέχρι το 2030 είναι πλέον μικρή και τα επόμενα χρόνια θα δείξουν εάν η πράσινη μετάβαση του στόλου μπορεί να κινηθεί με την ταχύτητα που απαιτούν τόσο οι δεσμεύσεις όσο και το νέο ευρωπαϊκό κανονιστικό περιβάλλον.