Στο πρώτο μέρος αυτής της σειράς, οι αριθμοί μάς βοήθησαν να δούμε τι σημαίνει το «E» του ESG σε ένα έργο της κλίμακας του Ελληνικού: από το 97% των αποβλήτων που εκτράπηκε από την ταφή μέχρι το Μητροπολιτικό Πάρκο των περίπου 2 εκατ. τ.μ. και τις πιστοποιήσεις των νέων κτιρίων.
Υπάρχει όμως μια πλευρά της βιώσιμης πόλης που μετριέται διαφορετικά. Γιατί μπορείς να σχεδιάσεις ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, να επαναχρησιμοποιήσεις το νερό, να δημιουργήσεις πράσινο και να μειώσεις τα απόβλητα. Το δύσκολο ερώτημα έρχεται αμέσως μετά: για ποιον σχεδιάζεται τελικά αυτή η πόλη;
Στην περίπτωση του The Ellinikon, η απάντηση αφορά μια περιοχή 6,2 εκατ. τ.μ. που δεν προορίζεται απλώς να φιλοξενήσει κατοικίες και εμπορικές αναπτύξεις. Ο σχεδιασμός προβλέπει δημόσιους και κοινόχρηστους χώρους, πράσινο, αθλητισμό και αναψυχή, ενώ ένα δίκτυο περίπου 50 χιλιομέτρων διαδρομών για πεζούς και ποδηλάτες επιχειρεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο κινούνται οι άνθρωποι μέσα στη νέα ανάπτυξη.
Εδώ αρχίζει το «S» του ESG. Όχι ως μια παράλληλη σειρά κοινωνικών δράσεων, αλλά ως το ερώτημα εάν μια νέα πόλη μπορεί να είναι πραγματικά προσβάσιμη, ανοιχτή και χρήσιμη για περισσότερους ανθρώπους.
Μπορείς να κινηθείς στην πόλη χωρίς εμπόδια;
Για κάποιον που χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο ή για έναν άνθρωπο με οπτική αναπηρία, μια διαδρομή που οι περισσότεροι θεωρούμε αυτονόητη μπορεί να είναι μια μικρή καθημερινή δοκιμασία. Ένα πεζοδρόμιο, μια είσοδος, η πρόσβαση σε έναν δημόσιο χώρο ή ακόμη και η έλλειψη της σωστής πληροφορίας μπορούν να καθορίσουν πόσο ανεξάρτητα μπορεί κάποιος να κινηθεί μέσα στην πόλη.
Αυτή τη διάσταση επιχειρεί να αντιμετωπίσει η εφαρμογή IncluCity4All, που έχει αναπτύξει η LAMDAμε στόχο να ενισχύσει την αυτονομία ανθρώπων με οπτικές και κινητικές αναπηρίες.
Μέσω διαδραστικών χαρτών και δυναμικής αναζήτησης, η εφαρμογή δίνει τη δυνατότητα εντοπισμού προσβάσιμων σημείων ενδιαφέροντος και εξειδικευμένης πληροφόρησης ανάλογα με τις ανάγκες κάθε χρήστη.
Η εφαρμογή καλύπτει Δήμους όπου δραστηριοποιείται η LAMDA Development και συγκεκριμένα τους δήμους Ελληνικού-Αργυρούπολης, Αλίμου, Παλαιού Φαλήρου και Αμαρουσίου, μεταφέροντας την έννοια της προσβασιμότητας και έξω από το ίδιο το project.
Παράλληλα, το κτιριακό συγκρότημα του Κέντρου Φροντίδας Ατόμων με Αναπηρία στο The Ellinikon–το οποίο έχει ήδη παραδοθεί– αποτελεί ένα από τα πρώτα έργα της ανάπλασης και έχει πιστοποιηθεί με LEED Platinum.
Η προσβασιμότητα, με άλλα λόγια, δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως άλλη μία τεχνική προδιαγραφή ενός κτιρίου. Αρχίζει να συνδέεται με το πώς ένας άνθρωπος χρησιμοποιεί συνολικά την πόλη.
Η δέσμευση αυτή εκτείνεται και πέρα από τις υποδομές. Στο πλαίσιο των δράσεων του LAMDA Impact, η LAMDA Development συνεργάζεται με τη Liberty Guide Dogs, υποστηρίζοντας την εκπαίδευση της «Λάμδα», ενός σκύλου-οδηγού που στο μέλλον θα σταθεί δίπλα σε άτομο με οπτική αναπηρία, προσφέροντάς του μεγαλύτερη αυτονομία, ασφάλεια και ανεξαρτησία στην καθημερινότητά του. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που αναδεικνύει έμπρακτα ότι η προσβασιμότητα δεν αφορά μόνο τον σχεδιασμό των χώρων, αλλά και την ενδυνάμωση των ανθρώπων που τους χρησιμοποιούν.
Η προσέγγιση αυτή αποτυπώνεται και στη συνεργασία της LAMDA Development με την Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή, η οποία επισφραγίστηκε με την παραχώρηση νέων, σύγχρονων γραφείων στο The Ellinikon Sports Park. Η πρωτοβουλία αυτή ενισχύει το έργο της Επιτροπής και των αθλητών της, ενώ παράλληλα αναδεικνύει το όραμα του The Ellinikon για έναν ανοιχτό, σύγχρονο και προσβάσιμο προορισμό για όλους, με επίκεντρο την ισότιμη συμμετοχή και τη συμπερίληψη.
13.200 μαθητές και μια διαφορετική συζήτηση για την αναπηρία
Οι πόλεις, βέβαια, δεν αλλάζουν μόνο όταν αλλάζουν οι υποδομές τους. Αλλάζουν και όταν αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ποιος έχει δικαίωμα να τις χρησιμοποιεί.
Εδώ οι αριθμοί αποκτούν διαφορετικό περιεχόμενο. Μέσα από το πρόγραμμα «Δες τη Ζωή Με Άλλα Μάτια», σε συνεργασία με τη μη κερδοσκοπική οργάνωση «Με Άλλα Μάτια», περισσότεροι από 13.200 μαθητές έχουν συμμετάσχει σε δράσεις εξοικείωσης με την αναπηρία και τη συμπερίληψη.
Πίσω από τον αριθμό βρίσκεται μια αρκετά απλή ιδέα: τα παιδιά να έρθουν σε επαφή με την πραγματικότητα της αναπηρίας όχι μέσα από θεωρητικές έννοιες, αλλά μέσα από συζήτηση και αλληλεπίδραση με ανθρώπους με αναπηρία.
Το 2026 αυτή η συζήτηση πήγε ένα βήμα παραπέρα, με τον Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό «Μια πόλη που μας χωράει όλους». Οι μαθητές κλήθηκαν να σκεφτούν οι ίδιοι πώς θα έμοιαζε μια πόλη χωρίς εμπόδια και αποκλεισμούς. Και κάπως έτσι, ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα του σύγχρονου urban planning μεταφέρθηκεαπό τα αρχιτεκτονικά γραφεία στις σχολικές αίθουσες. Η συμμετοχή ήταν εντυπωσιακή, ενώ συνολικά αναδείχθηκαν 18 διακριθέντα έργα, με τρία βραβεία ανά εκπαιδευτική βαθμίδα στις κατηγορίες Νηπιαγωγείο, Δημοτικό Α'-Γ', Δημοτικό Δ'-ΣΤ', Γυμνάσιο, Λύκειο και στην Ειδική Κατηγορία Προσβασιμότητας.
Από τα 6,2 εκατ. τ.μ. στις γειτονιές γύρω από το Ελληνικό
Ένα έργο της κλίμακας του The Ellinikon δεν υπάρχει σε κενό χώρο. Δίπλα του βρίσκονται γειτονιές, σχολεία, πλατείες και πάρκα που χρησιμοποιούνται καθημερινά από χιλιάδες κατοίκους. Γι' αυτό και ένα ενδιαφέρον κομμάτι του κοινωνικού αποτυπώματος βρίσκεται έξω από τα φυσικά όρια της ανάπτυξης.
Μέσα από το πρόγραμμα Urban Green Dots, μέχρι στιγμής έχουν ολοκληρωθεί παρεμβάσεις στο Άλσος Μαργαρίτας και στο πάρκο της πλατείας Ρήγα Φεραίου στον Δήμο Ελληνικού-Αργυρούπολης, αλλά και σε τέσσερα τμήματα του Πάρκου Γερουλάνου στον Άλιμο.
Στο Άλσος Μαργαρίτας δημιουργήθηκαν, μεταξύ άλλων, εκπαιδευτικός βοτανικός κήπος, υπαίθρια βιβλιοθήκη και χώρος ήπιας άθλησης. Στην πλατεία Ρήγα Φεραίου δημιουργήθηκε εκπαιδευτικό πάρκο μεσογειακών αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών, ενώ ανακαινίστηκε και η παιδική χαρά.
Στο Πάρκο Γερουλάνου, οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν τεχνητούς βραχόκηπους με μεσογειακά είδη και νέες φυτεύσιμες επιφάνειες που βελτιώνουν τη λειτουργικότητα και την εικόνα του χώρου.
Μπορεί να πρόκειται για παρεμβάσεις πολύ μικρότερης κλίμακας από τα εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα της ίδιας της ανάπλασης, όμως η αξία τους βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην καθημερινότητα της γειτονιάς.
Η σύνδεση με τις τοπικές κοινωνίες εκφράζεται και μέσα από στοχευμένες κοινωνικές δράσεις. Μέσω του προγράμματος «Χρόνος Μαζί», που υλοποιείται σε συνεργασία με την Emfasis Non-Profit, η LAMDA Development στηρίζει ηλικιωμένους στους δήμους Ελληνικού-Αργυρούπολης, Αλίμου και Γλυφάδας, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της κοινωνικής απομόνωσης και στην ενίσχυση της συμμετοχής τους στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή. Δημιουργικές δραστηριότητες, θεατρικά εργαστήρια σε συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο και δράσεις συντροφιάς ενισχύουν την καθημερινότητα των ωφελούμενων, αποδεικνύοντας ότι το κοινωνικό αποτύπωμα μιας μεγάλης επένδυσης μετριέται και μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις που καλλιεργεί.
Οι μαθητές σχεδιάζουν τη δική τους «έξυπνη πόλη»
Υπάρχει και ένα ακόμη κοινό νήμα ανάμεσα στο The Ellinikon και τις νεότερες γενιές: η συζήτηση για το πώς θα είναι οι πόλεις στις οποίες θα ζήσουν.
Μέσω του εκπαιδευτικού προγράμματος Smart City Innovators, που πραγματοποιήθηκε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά σε συνεργασία με τη SciCo, περισσότεροι από 3.500 μαθητές έχουν γνωρίσει έννοιες που σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την τεχνολογία, την καινοτομία και τις έξυπνες πόλεις. Το πρόγραμμα κορυφώθηκε με μια έκθεση-εκδήλωση στο Αμφιθέατρο του Ωδείου Αθηνών, όπου πάνω από 500 μαθητές και εκπαιδευτικοί παρουσίασαν τις δικές τους μακέτες “Έξυπνων Πόλεων”, συνδυάζοντας τεχνολογία, δημιουργικότητα και όραμα για βιώσιμη αστική ανάπτυξη.
Το ενδιαφέρον εδώ δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό. Είναι και συμβολικό. Την ώρα που λίγα χιλιόμετρα μακριά κατασκευάζεται μια νέα πόλη, μαθητές καλούνται να φανταστούν πώς θα ήθελαν να λειτουργεί η δική τους πόλη του μέλλοντος.
Το κοινωνικό αποτύπωμα μετριέται και σε θέσεις εργασίας
Υπάρχει όμως και μια πιο άμεση οικονομική διάσταση στο «S». Ένα έργο τέτοιας κλίμακας δημιουργεί δραστηριότητα πολύ πριν ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με την Annual Report 2025 της LAMDA, στο τέλος του έτους πάνω από 3.500 εργαζόμενοι απασχολούνταν στα εργοτάξια του The Ellinikon, ενώ το έργο συνδέεται με ένα ευρύτερο οικοσύστημα κατασκευαστών, προμηθευτών και συνεργατών.
Η απασχόληση αποτελεί ίσως την πιο χειροπιαστή γέφυρα ανάμεσα σε μια μεγάλη επένδυση και την οικονομία γύρω της. Ταυτόχρονα, όμως, η κλίμακα αυξάνει και την ευθύνη για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εκτελείται το έργο.
Γι' αυτό η υγεία και η ασφάλεια στην εργασία αποτελούν κρίσιμο μέρος της κοινωνικής διάστασης της ανάπτυξης του Ελληνικού, ιδιαίτερα όσο οι κατασκευαστικές εργασίες εντείνονται και χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται καθημερινά στα εργοτάξια.
Το «S» πίσω από τα κτίρια
Το 2025 ηΗ LAMDA έχει συγκεντρώσει τις πρωτοβουλίες κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντικτύπου κάτω από την ομπρέλα LAMDA Impact. Όμως το ενδιαφέρον στην περίπτωση του Ελληνικού είναι ότι η κοινωνική διάσταση δεν περιορίζεται σε ένα πρόγραμμα εταιρικής υπευθυνότητας.
Απλώνεται σε διαφορετικά επίπεδα: από τους πάνω από 13.200 μαθητές που έχουν συμμετάσχει σε δράσεις για την αναπηρία και τη συμπερίληψη και τους 3.500 μαθητές του Smart City Innovators, μέχρι τις παρεμβάσεις στις γύρω γειτονιές, την προσβασιμότητα και τους περισσότερους από 3.500 ανθρώπους που εργάζονταν στα εργοτάξια του Ελληνικού στο τέλος του 2025.
Και κάπου εδώ συναντιούνται τα δύο μέρη αυτής της σειράς. Στο πρώτο, το ερώτημα ήταν εάν μια νέα πόλη μπορεί να χτιστεί με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Στο δεύτερο, το ερώτημα είναι διαφορετικό: μπορεί να γίνει ταυτόχρονα μια πόλη που λειτουργεί για περισσότερους ανθρώπους;
Η απάντηση δίνεται ήδη στην πράξη. Χώροι όπως το The Ellinikon Sports Park και το The EllinikonExperience Park αποτελούν σήμερα ζωντανά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο το The Ellinikon σχεδιάζεται για να βελτιώνει την καθημερινή εμπειρία των ανθρώπων, υποδεχόμενο χιλιάδες επισκέπτες και αποσπώντας ιδιαίτερα θετική ανταπόκριση.Γιατί στο τέλος, το «S» μιας βιώσιμης πόλης δεν βρίσκεται μόνο στα προγράμματα ή στους δείκτες της. Βρίσκεται στο πόσοι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να αισθανθούν ότι αυτή η πόλη είναι και δική τους.