Η διαχείριση του νερού εξελίσσεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα ESG για τις σύγχρονες πόλεις, καθώς η κλιματική αλλαγή, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και οι πιέσεις στις υποδομές δημιουργούν ένα νέο, πιο απαιτητικό περιβάλλον. Στη Θεσσαλονίκη, η ΕΥΑΘ καλείται να απαντήσει σε αυτή την πρόκληση, επενδύοντας σε ανθεκτικότητα, τεχνολογία και διαφάνεια, με τον πρόεδρό της, Άγη Παπαδόπουλο, να ξεκαθαρίζει ότι «δεν υπάρχει σήμερα σημαντικός κίνδυνος για την επάρκεια και την ποιότητα του νερού», αλλά και ότι ο εφησυχασμός δεν αποτελεί επιλογή.
Στη συνέντευξή του στο ESG+ Stories, ο ίδιος περιγράφει τον οδικό χάρτη της εταιρείας: από τη μείωση του μη τιμολογούμενου νερού στο 20% μέσω smart metering και τεχνητής νοημοσύνης, μέχρι την ενίσχυση της κυκλικής διαχείρισης με επανάχρηση υδάτων και την υιοθέτηση αυστηρών δεικτών ESG. Την ίδια στιγμή, προαναγγέλλει στοχευμένες αυξήσεις στα υψηλά κλιμάκια κατανάλωσης, αναδεικνύοντας το δύσκολο ισοζύγιο ανάμεσα στη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα και την κοινωνική ευθύνη.
1. Με τα ακραία καιρικά φαινόμενα να εντείνονται, πώς επηρεάζεται η επάρκεια και η ποιότητα των υδάτινων πόρων στη Θεσσαλονίκη και ποια είναι τα άμεσα μέτρα που λαμβάνει η ΕΥΑΘ;
Το 2024 αναθέσαμε σε μία ομάδα ειδικών επιστημόνων να συντάξει μια μελέτη αποτίμησης των μεσοπρόθεσμων πιθανών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής ως προς την υδροδότηση της Θεσσαλονίκης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δεν υπάρχει σημαντικός κίνδυνος, ούτε ποσοτικά ούτε ποιοτικά.
Παρ’ όλ’ αυτά, δεν εφησυχάζουμε, αλλά δουλεύουμε συστηματικά για τη μείωση του μη τιμολογούμενου νερού και τη βελτίωση της απόδοσης των εγκαταστάσεων, ώστε να έχουμε καλύτερη αξιοποίηση του πόρου. Τα μέτρα αυτά είναι άμεσης απόδοσης, ενώ παράλληλα μελετάμε, σε συνεργασία και με τους αρμόδιους φορείς, τη δυνατότητα επανάχρησης του νερού που εξέρχεται του βιολογικού καθαρισμού στη Σίνδο, ώστε να μειωθεί η κατανάλωση πρωτογενούς νερού για σκοπούς άρδευσης, μειώνοντας τη συνολική απαίτηση για νερό στην ευρύτερη περιοχή. Ένα 5% του επεξεργασμένου νερού βεβαίως επαναχρησιμοποιείται ήδη ως βιομηχανικό νερό για τις απαιτήσεις εντός της εγκατάστασης μετά και τις πρόσφατες εργασίες αναβάθμισης.
2. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις το ποσοστό απωλειών νερού παραμένει υψηλό. Πού βρίσκεται σήμερα η ΕΥΑΘ και ποιος είναι ο σχεδιασμός για τον εκσυγχρονισμό των δικτύων; Πώς αξιοποιείτε τεχνολογίες όπως smart metering ή data analytics για καλύτερη διαχείριση του νερού και εξυπηρέτηση των πολιτών;
Τα δίκτυα ύδρευσης στις περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις είναι παλιά, η δε αντικατάστασή τους είναι όχι μόνο δαπανηρή, αλλά και δύσκολη επειδή οι εργασίες στα αστικά κέντρα δημιουργούν πολλά προβλήματα. Κατά συνέπεια, ποσοστά απωλειών της τάξης του 20% είναι εύλογα. Σε αυτά πρέπει να προστεθούν και οι απώλειες από υδατοκλοπές, καθώς και οι ποσότητες νερού που καταναλώνονται κάθε φορά που καθαρίζεται ένα τμήμα δικτύου μετά από επισκευές αλλά και από την πυροσβεστική υπηρεσία. Το σύνολο αυτό αποτελεί το λεγόμενο Μη Τιμολογούμενο Νερό (ΜΤΝ).
Στην ΕΥΑΘ μειώσαμε το ΜΤΝ από 35% σε 28% την τελευταία πενταετία και συνεχίζουμε την προσπάθεια, με στόχο να το μειώσουμε σε 20%. Χρησιμοποιούμε state of the art τεχνικές εντοπισμού των αφανών διαρροών, κυρίως σε περιοχές που έχουν βεβαρημένο ρυθμό εμφάνισης προβλημάτων. Η τοποθέτηση των «έξυπνων υδρομετρητών», ένα πολύ μεγάλο έργο που έχει ήδη ξεκινήσει, και η χρήση ΑΙ θα μας δώσουνπολύ περισσότερες δυνατότητες παρακολούθησης του δικτύου με λεπτομέρεια σε πραγματικό χρόνο.
3. Καθώς τα ESG κριτήρια αποκτούν αυξανόμενη σημασία, ποιοι είναι οι βασικοί δείκτες που παρακολουθεί η ΕΥΑΘ και πώς διασφαλίζεται η διαφάνεια προς τους πολίτες και τους επενδυτές;
Η ΕΥΑΘ Α.Ε., ως εισηγμένη εταιρεία κοινής ωφέλειας, παρακολουθεί και εφαρμόζει ένα ολοκληρωμένο σύνολο δεικτών ESG εστιάζοντας στα πλέον ουσιαστικά θέματα,όπως αναδείχθηκαν μέσω της ανάλυσης διπλής ουσιαστικότητας. Αυτά περιλαμβάνουν την Κλιματική Αλλαγή (ESRS E1), τη Ρύπανση (ESRS E2), την Κυκλική Οικονομία (ESRS E5), τους Εργαζόμενους (ESRS S1), τις Επηρεαζόμενες Κοινότητες (ESRS S3) και την Επιχειρηματική Δεοντολογία (ESRS G1). Η εταιρεία δημοσιοποιεί ετησίως εκθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης, εφαρμόζοντας τα πλέον επίκαιρα και αυστηρά πρότυπα της Οδηγίας CSRD. Οι ετήσιες εκθέσεις της, με πρώτη αυτή για τα έτη 2019-2020, αναδεικνύουν τη σύμπλευση με τις διεθνείς και εθνικές στρατηγικές και προβάλλουν τις επιδόσεις της ΕΥΑΘ σε όλα τα μείζονα θέματα της κοινωνίας, του περιβάλλοντος και της εταιρικής διακυβέρνησης.
Παράλληλα, προχωράμε στην εξωτερική-επιχειρησιακή διασφάλιση των δεικτών, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία της πληροφορίας μας προς τους επενδυτές και τους πολίτες. Ενισχύουμε την εκπαίδευση και την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού μας, διαμορφώνοντας ένα εργασιακό περιβάλλον ισότητας και ευκαιριών, και επενδύουμε στο μέλλον για ένα ισχυρότερο και βιώσιμο μοντέλο λειτουργίας, ανθεκτικό στις προκλήσεις της εποχής. Ας μην ξεχνάμε ότι ήδη από τον Νοέμβριο του 2022 η ΕΥΑΘ έχει μπει στον δείκτη ESG του Χρηματιστηρίου Αθηνών.
4. Με τις πιέσεις στο ενεργειακό κόστος, πώς ισορροπείτε ανάμεσα στη βιωσιμότητα της εταιρείας και στη διατήρηση προσιτών τιμολογίων για τα νοικοκυριά; Υπάρχει ανησυχία για αυξήσεις στα τιμολόγια ύδρευσης. Μπορείτε να δεσμευτείτε ότι δεν θα δούμε σημαντικές επιβαρύνσεις ή πρέπει οι πολίτες να προετοιμάζονται για ανατιμήσεις;
Την τελευταία τριετία μειώσαμε την κατανάλωση ενέργειας κατά περίπου 13%, με εστιασμένες παρεμβάσεις βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των εγκαταστάσεών μας. Παράλληλα, είμαστε ο πρώτος φορέας του Δημοσίου που προχώρησε το 2024 σε διμερή σύμβαση προμήθειας ενέργειας από αιολικά πάρκα και φωτοβολταϊκά με σταθερή τιμή. Με τον τρόπο αυτόν και παρά τη σημαντική αύξηση των τιμών της ενέργειας, έχουμε μειώσει συνολικά το ενεργειακό μας κόστος κατά περίπου 25% σε σχέση με το 2022. Η ενέργεια, ωστόσο, είναι μια μόνο συνιστώσα του κόστους παραγωγής μας. Την τελευταία τριετία το κόστος των υλικών και συστημάτων έχει αυξηθεί σημαντικά, κάτι που πλήττει όλο τον κατασκευαστικό και τεχνικό κλάδο, ενώ τα τιμολόγιά μας παραμένουν σταθερά από το 2018. Μία λελογισμένη αύξηση των τιμολογίων, που θα αφορά τα υψηλότερα κλιμάκια κατανάλωσης, είναι απαραίτητη, προκειμένου να συνεχίσουμε να διασφαλίζουμε την απρόσκοπτη υδροδότηση και αποχέτευση της πόλης.
5. Σε περίπτωση σοβαρής λειψυδρίας ή ρύπανσης, πόσο έτοιμη είναι πραγματικά η εταιρεία να ανταποκριθεί; Υπάρχουν επικαιροποιημένα σχέδια έκτακτης ανάγκης;
Έχουμε έγκαιρα προχωρήσει σε σημαντικά έργα, όπως τη διασύνδεση των δύο κύριων πηγών υδροδότησης της πόλης, του Αλιάκμονα και των πηγών Αραβησσού, ώστε να διασφαλίζεται πάντα ένα ελάχιστο επίπεδο τροφοδοσίας σε περίπτωση ενός μείζονος έκτακτου περιστατικού.
Επίσης, εξετάζουμε εναλλακτικές λύσεις (π.χ. αφαλατώσεις, ανακύκλωση νερού, φράγματα ή γεωτρήσεις) και αποθηκευτικούς χώρους (ταμιευτήρες) που θα μας δώσουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία σε σχέση με τις βασικές πηγές υδροδότησης, ενώ με τη χρήση νέων τεχνολογιών, όπως οι έξυπνοι μετρητές, η προηγμένη τηλεμετρία, αλλά κι οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στη διαχείριση των δικτύων μας, βελτιώνουμε την απόκρισή μας έναντι ακραίων καιρικών φαινομένων.
Αντίστοιχα, σε ό,τι αφορά πιθανά φαινόμενα ρύπανσης, έχουμε αναπτύξει και εφαρμόζουμε ένα προηγμένο σύστημα που με τη βοήθεια αισθητήρων, δορυφορικών εικόνων και drones, παρακολουθεί την ποιότητα των υδάτων σε πραγματικό χρόνο, ώστε να μπορούμε να διαχειριστούμε πιθανά προβλήματα στο νερό πριν αυτό ακόμη φτάσει στην εγκατάσταση επεξεργασίας. Παράλληλα, κάνουμε πάνω από 10.000 ελέγχους τον χρόνο σε όλο το αστικό δίκτυο, ώστε να διασφαλίζουμε την κορυφαία ποιότητα του νερού.
Και στα δύο αυτά κρίσιμα θέματα υπάρχει σχεδιασμός για έκτακτα περιστατικά, μικρότερης ή μεγαλύτερης βαρύτητας, που αντιμετωπίζονται ανάλογα. Και βεβαίως, μέσα από εκστρατείες ενημέρωσης και δημιουργία κινήτρων για την εξοικονόμηση του πόρου, στοχεύουμε πάντα στην ανάπτυξη της συνείδησης των καταναλωτών ότι το νερό είναι ένας πεπερασμένος και πολύτιμος πόρος.
6. Πιστεύετε ότι το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο στην Ελλάδα επιτρέπει στην ΕΥΑΘ να λειτουργεί αποτελεσματικά ή λειτουργεί τελικά ως τροχοπέδη;
Είναι γεγονός ότι ήταν επιβεβλημένη η εισαγωγή ενός ρυθμιστικού πλαισίου στον τομέα της ύδρευσης και αποχέτευσης στην Ελλάδα. Το υφιστάμενο πλαίσιο είναι σε γενικές γραμμές στη σωστή κατεύθυνση και οι όποιες μικρές δυσλειτουργίες πιστεύω ότι θα διορθωθούν στην πορεία. Άλλωστε, κάθε καινούριο ρυθμιστικό πλαίσιο δοκιμάζεται στην πράξη και εξελίσσεται. Σε ό,τι αφορά την ΕΥΑΘ -όπως βεβαίως και την ΕΥΔΑΠ- ως εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών εταιρεία εφαρμόζουμε εδώ και πολλά χρόνια τα διεθνή λογιστικά πρότυπα, πιο πρόσφατα την ευρωπαϊκή οδηγία ESRD για την ενιαία δημοσιοποίηση χρηματοοικονομικών αποτελεσμάτων και απολογισμού ESG, καθώς και μία ακόμη σειρά από πρότυπα και οδηγίες. Κατά συνέπεια το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο δεν μας δημιούργησε ιδιαίτερες δυσκολίες.