Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης λεπτοσπείρωσης στην Ευρώπη, σύμφωνα με νέα ευρωπαϊκή επιστημονική μελέτη που εξετάζει για πρώτη φορά σε πανευρωπαϊκό επίπεδο τη χωρική και χρονική εξέλιξη της νόσου.
.
Η λεπτοσπείρωση είναι βακτηριακή ζωονόσος που μεταδίδεται κυρίως μέσω ούρων μολυσμένων τρωκτικών, αλλά και από κατοικίδια ή κτηνοτροφικά ζώα. Η μόλυνση συνδέεται συνήθως με επαφή με μολυσμένο νερό, έδαφος ή τρόφιμα, ιδιαίτερα μετά από πλημμύρες ή σε περιοχές με ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής.
Σύμφωνα με τη μελέτη του Joint Research Centre της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μεταξύ 2010 και 2023 καταγράφηκαν στην Ευρώπη 3.930 περιστατικά, δηλαδή περίπου 281 περιπτώσεις ετησίως, ενώ η γεωγραφική εξάπλωση της νόσου εμφανίζει σταθερή ανοδική τάση.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η πραγματική έκταση του προβλήματος πιθανότατα είναι μεγαλύτερη, καθώς η νόσος συχνά υποδιαγιγνώσκεται ή δεν καταγράφεται επαρκώς.
Παρότι η λεπτοσπείρωση παραμένει πολύ συχνότερη σε τροπικές περιοχές, στην Ευρώπη εξελίσσεται πλέον σε αναδυόμενη απειλή δημόσιας υγείας. Η νόσος μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ακόμη και πολυοργανική ανεπάρκεια, ενώ περίπου το 42% των επιβεβαιωμένων περιστατικών χρειάζεται νοσηλεία.
Η μελέτη καταγράφει ισχυρή σύνδεση της νόσου με τις κλιματικές συνθήκες. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι αυξημένες βροχοπτώσεις ευνοούν τη μετάδοση, με τον κίνδυνο να μπορεί να αυξηθεί έως και πέντε φορές σε θερμότερες περιοχές.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων, οι πλημμύρες και οι αλλαγές στα πρότυπα βροχοπτώσεων δημιουργούν πιο ευνοϊκές συνθήκες τόσο για την επιβίωση του βακτηρίου όσο και για την εξάπλωση των πληθυσμών τρωκτικών.
Τα κλιματικά σενάρια δείχνουν ότι έως το τέλος του αιώνα η επίπτωση της νόσου θα αυξηθεί σχεδόν στο 70% των ευρωπαϊκών περιφερειών, ιδιαίτερα σε σενάρια υψηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Παράλληλα, αναμένεται επέκταση της περιόδου μετάδοσης. Σήμερα τα περισσότερα περιστατικά εμφανίζονται στα τέλη του καλοκαιριού, κυρίως τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, όμως στο μέλλον αυξημένος κίνδυνος προβλέπεται και για τους χειμερινούς και ανοιξιάτικους μήνες.
Οι επιστήμονες εκτιμούν επίσης ότι η γεωγραφική εξάπλωση θα μετακινηθεί βορειότερα, με περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης να γίνονται πιο ευάλωτες λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας.
Η μελέτη προτείνει ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης, καλύτερη διάγνωση και καταγραφή των περιστατικών, δημιουργία συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης που θα αξιοποιούν κλιματικά δεδομένα, καθώς και βελτίωση των υποδομών ύδρευσης, αποχέτευσης και διαχείρισης πλημμυρών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ανάγκη εφαρμογής της προσέγγισης «One Health», που συνδέει την ανθρώπινη υγεία με την υγεία των ζώων και του περιβάλλοντος.
Πηγή: Joint Research Centre (European Commission)
