Για τους μυημένους οι διαφορές μεταξύ ESG κριτηρίων και Sustainability (βιωσιμότητας), είναι δεδομένες. Για όσους δεν έχουν ακόμα σαφή εικόνα, ας το κάνουμε απλό: τα ESG θέτουν συγκεκριμένα κριτήρια, κουτάκια και πρακτικές, ενώ η «βιωσιμότητα» αναφέρεται σε ένα γενικότερο πλαίσιο αξιών που έχουν στον πυρήνα τους τον σεβασμό του περιβάλλοντος και του ανθρώπου. Απλούστερα, η βιωσιμότητα εξετάζει την πρόκληση της κάλυψης των σημερινών αναγκών χωρίς να υπονομεύεται η δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους. Τα ESG από την άλλη, έχουν δημιουργηθεί για να μετρούν τον ευρύτερο αντίκτυπο μιας επιχείρησης ή οργανισμού ώστε να μπορέσουν να επιτευχθούν οι στόχοι της ολιστικής βιωσιμότητας.
.
Οι όροι «ESG» και «βιωσιμότητα» τα τελευταία χρόνια όχι μόνο δεν είναι στο περιθώριο της ατζέντας εταιριών και κυβερνήσεων, αλλά αντιθέτως καταλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο χώρο, παρά τις διάφορες πολιτικές αλλαγές. Το πρόσφατο αφιέρωμα της Deutsche Bank μας καλεί να δούμε μερικά στοιχεία για τα ESG και τη βιωσιμότητα, όπως προκύπτουν μέσα από τις έρευνές της, τα οποία αποτυπώνουν την δυναμική που εξακολουθούν να έχουν αυτές οι έννοιες σήμερα.
Τι περιμένουμε για τα ESG την επόμενη πενταετία;
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Deutsche Bank, τα παγκόσμια υπό διαχείριση κεφάλαια με κριτήρια ESG αναμένεται να ξεπεράσουν τα 40 τρισ. δολάρια έως το 2030, από 30 τρισ. δολάρια το 2022. Η αύξηση αυτή αποτυπώνει τη μετατόπιση επενδυτών προς εταιρίες που αξιολογούνται όχι μόνο με βάση την οικονομική τους απόδοση, αλλά και τον περιβαλλοντικό, κοινωνικό και διακυβερνητικό τους αντίκτυπο.
Η ανάγκη κεφαλαίων γίνεται ακόμη πιο εμφανής στο μέτωπο της κλιματικής μετάβασης. Για την επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών έως το 2050, το Institutional Investors Group on Climate Change (IIGCC) εκτιμά ότι θα απαιτηθούν συνολικά 97 τρισ. δολάρια. Οι ετήσιες βιώσιμες επενδύσεις θα πρέπει να αυξηθούν από περίπου 2 τρισ. δολάρια σήμερα σε 3,5–3,7 τρισ. δολάρια, με το μεγαλύτερο βάρος να πέφτει στην ενέργεια (35%), τις μεταφορές (31%) και τα κτίρια (19%). Η μετάφραση του παραπάνω είναι απλή: το πραγματικό net zero μπορεί να επιτευχθεί μόνο με μαζικές επενδύσεις.
Παρά τη ραγδαία ανάπτυξη του ESG, το γνωστικό έλλειμμα παραμένει έντονο. Μόλις το 15% των επενδυτών θεωρεί ότι έχει καλή γνώση του ESG, ενώ μόνο το 3% αυτοπροσδιορίζεται ως ειδικός, σύμφωνα με έρευνα της Deutsche Bank για το 2023. Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα, οι αξιολογήσεις και τα πλαίσια ESG εξελίσσονται συνεχώς, κυρίως λόγω ρυθμιστικών παρεμβάσεων και καλύτερης διαθεσιμότητας δεδομένων. Ωστόσο, μια ενιαία, τυποποιημένη μεθοδολογία αξιολόγησης και γνωστοποίησης ESG κινδύνων εξακολουθεί να απουσιάζει. Στο σημερινό τοπίο συνυπάρχουν διαφορετικά πλαίσια, όπως το CSRD/ESRS, το GRI, το SASB και το TCFD, δημιουργώντας συχνά σύγχυση αντί για σαφήνεια, κάτι που μπερδεύει τους επενδυτές.
Τι περιμένουμε για τη βιωσιμότητα την επόμενη πενταετία;
Όπως γράψαμε και παραπάνω, αν το ESG λειτουργεί ως εργαλείο μέτρησης, η βιωσιμότητα δείχνει το εύρος των ευκαιριών. Η έκθεση New Nature Economy Report του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ εκτιμά ότι έως το 2030, η πλήρης υιοθέτηση μεταβάσεων θετικών για τη φύση σε τρία βασικά κοινωνικοοικονομικά συστήματα (τρόφιμα, υποδομές και εξορύξεις) θα μπορούσε να δημιουργήσει επιχειρηματικές ευκαιρίες ύψους 10,1 τρισ. δολαρίων, με την Κίνα να απορροφά περίπου το 20% αυτής της δυναμικής.
Παράλληλα, η ζήτηση από την πλευρά των καταναλωτών ενισχύεται. Πάνω από τους μισούς (54%) δηλώνουν πρόθυμοι να πληρώσουν περισσότερα για βιώσιμα προϊόντα και υπηρεσίες, σύμφωνα με έρευνα του 2024 της Simon-Kucher — ποσοστό αυξημένο κατά 22 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μόλις έναν χρόνο. Η βιωσιμότητα παύει έτσι να είναι «κόστος» και μετατρέπεται σε παράγοντα ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος.
Σε επίπεδο εταιρικής πρακτικής, το 96% των 250 μεγαλύτερων εταιριών παγκοσμίως δημοσιεύει αναφορές για ζητήματα βιωσιμότητας ή ESG. Ωστόσο, λιγότερες από τις μισές διαθέτουν εκπροσώπηση της βιωσιμότητας σε επίπεδο ανώτατης διοίκησης — μια αντίφαση που δείχνει ότι, σε πολλές περιπτώσεις, η βιωσιμότητα παραμένει θέμα αναφοράς και όχι στρατηγικής εξουσίας.
Το όραμα του 2030
Η πρόκληση της επόμενης πενταετίας δεν θα είναι η παραγωγή περισσότερων αναφορών ή δεικτών, αλλά η ουσιαστική σύνδεση του ESG με τη λήψη αποφάσεων και τη δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας. Εκεί θα κριθεί ποιοι οργανισμοί χρησιμοποιούν τα ESG ως εργαλείο κατανόησης ρίσκου, τη βιωσιμότητα ως μοχλό ανταγωνιστικότητας — και ποιοι απλώς «φοράνε ετικέτες». Το 2030, το στοίχημα δεν θα είναι ποιος μιλά περισσότερο για ESG και βιωσιμότητα, αλλά ποιος έχει πραγματικά καταφέρει να απορροφήσει πόρους από τις δεξαμενές της βιωσιμότητας για την δημιουργία μετρήσιμου αντικτύπου, τόσο στις ESG, όσο και στις οικονομικές του αναφορές. Αυτό, σε μια εποχή διαρκών κρίσεων, ίσως είναι το πιο σκληρό αλλά και το πιο αναγκαίο τεστ αξιοπιστίας.
