Η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλότερων εκπομπών αλλάζει και τον χάρτη του greenwashing. Καθώς περισσότερα κεφάλαια κατευθύνονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κρίσιμα ορυκτά, υποδομές και άλλες κλιματικές λύσεις, οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί των εταιρειών και των χρηματοπιστωτικών οργανισμών εξετάζονται πλέον με μεγαλύτερη αυστηρότητα.
.
Σύμφωνα με τη RepRisk, η έκθεση στον κίνδυνο greenwashing δεν περιορίζεται πλέον στους παραδοσιακά ρυπογόνους κλάδους, αλλά επεκτείνεται σε εταιρείες, τεχνολογίες, έργα και πηγές χρηματοδότησης που βρίσκονται στον πυρήνα της ενεργειακής μετάβασης.
Στις 1.594 οι εταιρείες που συνδέθηκαν με greenwashing
Από το 2022 έως το 2026, ο αριθμός των περιστατικών που συνδέονται με greenwashing αυξήθηκε κατά 112%, ενώ το 2026 οι εταιρείες που καταγράφηκαν να συνδέονται με τέτοια περιστατικά έφθασαν τις 1.594, αυξημένες κατά 28% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Το 2,2% των εταιρειών που παρακολουθεί η RepRisk συνδέθηκε με greenwashing το 2026, έναντι 1,8% το 2022. Η εταιρεία επισημαίνει, πάντως, ότι μέρος της αύξησης στους απόλυτους αριθμούς αντανακλά και τη διεύρυνση της δικής της παρακολούθησης, καθώς με την πάροδο των ετών έχουν προστεθεί περισσότερες πηγές, γλώσσες και εταιρείες. Για τον λόγο αυτό, η ίδια συνιστά να εξετάζεται παράλληλα και το ποσοστό του greenwashing επί του συνόλου των περιστατικών επιχειρηματικού κινδύνου.
Ο κίνδυνος μετατοπίζεται προς την ενεργειακή μετάβαση
Οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη έκθεση παραμένουν σε γενικές γραμμές σταθεροί, αλλά η κατανομή αλλάζει. Από το 2022 έως το 2026, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, εταιρείες κοινής ωφέλειας, εξόρυξη και εναλλακτική ενέργεια αύξησαν το μερίδιό τους στις εταιρείες που συνδέονται με greenwashing, ενώ οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τα τρόφιμα και ποτά έχασαν μερίδιο.
Σε διαφορετική ανάλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων που συνδέονται με περιστατικά greenwashing, οι κλάδοι εναλλακτικής ενέργειας, βιομηχανικών μετάλλων, εξόρυξης, λογισμικού και υπηρεσιών πληροφορικής και εταιρειών κοινής ωφέλειας αύξησαν συνολικά το μερίδιό τους κατά 11,4 ποσοστιαίες μονάδες μέσα στην πενταετία, ενώ ο κλάδος πετρελαίου και φυσικού αερίου υποχώρησε κατά 4,9 μονάδες.
Το μήνυμα της RepRisk είναι ότι η συμμετοχή στην πράσινη μετάβαση δεν προστατεύει μια εταιρεία από τον έλεγχο για περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.
Ένα έργο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να συμβάλλει στην απανθρακοποίηση και ταυτόχρονα να προκαλεί προβλήματα στη βιοποικιλότητα ή στη χρήση γης. Αντίστοιχα, η εξόρυξη μετάλλων απαραίτητων για την ενεργειακή μετάβαση μπορεί να συνοδεύεται από επιπτώσεις σε δάση, οικοσυστήματα και τοπικές κοινότητες.
Οι τράπεζες και οι διαχειριστές κεφαλαίων στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη έκθεση παρουσιάζει ο χρηματοπιστωτικός τομέας. Οι κατηγορίες Financial Services και Banks, τις οποίες η RepRisk καταγράφει ξεχωριστά, αποτελούσαν μαζί το 20% όλων των κλαδικών συνδέσεων με greenwashing το 2026. Οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ήταν ο κλάδος με τη μεγαλύτερη έκθεση σε όλη την πενταετία, ενώ οι τράπεζες παρέμειναν σταθερά μέσα στην πρώτη δεκάδα.
Για τράπεζες και διαχειριστές κεφαλαίων, ο κίνδυνος συχνά δεν βρίσκεται στις ίδιες τις λειτουργίες τους, αλλά στις εταιρείες, τα έργα και τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούν ή στις οποίες επενδύουν.
Η RepRisk σημειώνει ότι όσο αυξάνονται τα ταμεία μετάβασης και οι δεσμεύσεις μηδενικών καθαρών εκπομπών, τόσο εντείνεται ο έλεγχος για το κατά πόσο οι χρηματοδοτήσεις υποστηρίζουν πραγματικά τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς που τις συνοδεύουν.
Η αξιολόγηση της χρηματοδότησης της μετάβασης, σύμφωνα με την έκθεση, δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται μόνο στο κλιματικό αποτύπωμα. Πρέπει να εξετάζει και ευρύτερες επιπτώσεις σε οικοσυστήματα, γη, νερό και τοπικές κοινωνίες.
Η βιοποικιλότητα ξεπέρασε το κλίμα
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που καταγράφει η έκθεση είναι η μετατόπιση της προσοχής πέρα από τον άνθρακα. Για πρώτη φορά σε πέντε χρόνια, οι επιπτώσεις σε οικοσυστήματα και βιοποικιλότητα έγιναν το περιβαλλοντικό ζήτημα που συνδέθηκε συχνότερα με περιστατικά greenwashing, ξεπερνώντας την κλιματική αλλαγή και τις εκπομπές.
Στην εναλλακτική ενέργεια, από το 2022 έως το 2026 καταγράφηκαν 116 συνδέσεις με οικοσυστήματα και βιοποικιλότητα, έναντι 92 που αφορούσαν κλιματική αλλαγή και εκπομπές.
Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται στην εξόρυξη, στις εταιρείες κοινής ωφέλειας και στα βιομηχανικά μέταλλα, όπου ζητήματα οικοσυστημάτων, βιοποικιλότητας και τοπικής ρύπανσης υπερισχύουν συνολικά των ζητημάτων που συνδέονται αποκλειστικά με το κλίμα.
Ένα στα τέσσερα περιστατικά περιλαμβάνει σοβαρές καταγγελίες
Η RepRisk καταγράφει και αύξηση στη σοβαρότητα των περιστατικών. Σχεδόν ένα στα τέσσερα περιστατικά greenwashing περιλαμβάνει πλέον σοβαρές καταγγελίες, έναντι περίπου ενός στα έξι το 2022.
Παράλληλα, τόσο τα περιστατικά με σοβαρές όσο και εκείνα με πολύ σοβαρές καταγγελίες υπερτριπλασιάστηκαν μέσα στην πενταετία. Η έκθεση εντοπίζει επίσης μεγαλύτερη επαναλαμβανόμενη έκθεση των ίδιων εταιρειών.
Το 2026, το 57% των εταιρειών που συνδέθηκαν με greenwashing εμφανιζόταν για πρώτη φορά στη βάση δεδομένων, έναντι 73% το 2022. Ταυτόχρονα, τα τρία τέταρτα των περιστατικών του 2026 αφορούσαν εταιρείες που είχαν ήδη συνδεθεί με greenwashing σε προηγούμενα έτη.
Στις αεροπορικές εταιρείες και τις τράπεζες, περισσότερες από τις μισές εταιρείες που είχαν συνδεθεί με greenwashing το 2025 εμφανίστηκαν ξανά το 2026. Αντίθετα, στην εξόρυξη και στην εναλλακτική ενέργεια η πλειονότητα των εταιρειών ήταν νέες περιπτώσεις: 72% και 62% αντίστοιχα.
Η Αμερική ξεπέρασε την Ευρώπη
Αλλάζει και η γεωγραφική κατανομή. Το 2026 η αμερικανική ήπειρος κατέγραψε περισσότερα περιστατικά greenwashing από την Ευρώπη για πρώτη φορά, με 268 έναντι 242.
Ωστόσο, αν ο αριθμός των περιστατικών συγκριθεί με το σύνολο των περιστατικών επιχειρηματικού κινδύνου σε κάθε περιοχή, η μεγαλύτερη συγκέντρωση greenwashing εμφανίζεται στην Ωκεανία, όπου έφθασε το 3,1% το 2026.
Από τη συμμόρφωση στην αξιοπιστία
Για επενδυτές, τράπεζες και διαχειριστές κεφαλαίων, η RepRisk θεωρεί ότι το ζήτημα μετατοπίζεται πλέον από την απλή κανονιστική συμμόρφωση στην αξιοπιστία των ίδιων των περιβαλλοντικών ισχυρισμών.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η έκθεση σημειώνει ότι η προτεινόμενη Green Claims Directive έχει σταματήσει να προχωρά, ενώ οι μεταρρυθμίσεις Omnibus του 2026 περιόρισαν το πεδίο ορισμένων απαιτήσεων για αναφορές βιωσιμότητας και δέουσα επιμέλεια. Παράλληλα, άλλοι κανόνες για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς προς τους καταναλωτές γίνονται αυστηρότεροι.
Κατά τη RepRisk, αυτό δημιουργεί μια αυξανόμενη απόσταση μεταξύ του τι υποχρεούται μια εταιρεία να δημοσιοποιήσει και του τι πρέπει να μπορεί να αποδείξει όταν προβάλλει περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.
Μια εταιρεία μπορεί, επομένως, να συμμορφώνεται με τις τυπικές απαιτήσεις γνωστοποίησης, αλλά παρ’ όλα αυτά να αντιμετωπίσει κριτική ή εποπτικό έλεγχο εάν οι πράσινοι ισχυρισμοί της δεν αποτυπώνουν πλήρως τις περιβαλλοντικές ή κοινωνικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων της.
Η έκθεση καταλήγει ότι, καθώς οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί γίνονται πιο προσεκτικοί και οι κανονιστικές απαιτήσεις αποκλίνουν μεταξύ διαφορετικών αγορών, η αξιολόγηση του greenwashing απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή στη σοβαρότητα των περιστατικών, στο ιστορικό των εταιρειών και στο κατά πόσο οι ισχυρισμοί τους συμφωνούν με τις πραγματικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων τους.
Πηγή: RepRisk, Greenwashing Report 2026.
