Ο Σεπτέμβριος του 2026 ήταν ο δεύτερος θερμότερος Σεπτέμβριος που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Copernicus Climate Change Service (C3S), το οποίο υλοποιείται από το European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF). Η παγκόσμια μέση θερμοκρασία έφθασε τους 1,63°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, καθιστώντας τον Σεπτέμβριο τον δεύτερο διαδοχικό μήνα του 2026 πάνω από το όριο του 1,5°C, μετά τον Αύγουστο.
.
Η νέα αυτή περίοδος υψηλών θερμοκρασιών συμπίπτει με την ενίσχυση του El Niño στον ισημερινό Ειρηνικό, το οποίο, σύμφωνα με το Copernicus, είναι πιθανό να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί. Παράλληλα, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας των θαλασσών μεταξύ 60° νότια και 60° βόρεια έφθασε στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ για μήνα Σεπτέμβριο.
Νέα περίοδος πάνω από τους 1,5°C
Η παγκόσμια θερμοκρασία είχε επιστρέψει πάνω από τους 1,5°C τον Αύγουστο και το Copernicus εκτιμά ότι η τάση αυτή είναι πιθανό να συνεχιστεί μέσα στο 2027, καθώς το El Niño ενισχύεται.
Η υπέρβαση του 1,5°C σε έναν ή περισσότερους μήνες δεν σημαίνει από μόνη της ότι έχει ήδη παραβιαστεί ο μακροπρόθεσμος στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού, ο οποίος αξιολογείται σε πολυετή βάση. Ωστόσο, η αυξανόμενη συχνότητα και διάρκεια τέτοιων περιόδων δείχνει πόσο κοντά βρίσκεται το παγκόσμιο κλίμα σε μια μακροχρόνια υπέρβαση.
Ο διευθυντής του Copernicus Climate Change Service, Κάρλο Μπουοντέμπο, σημείωσε ότι ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια νέα ακολουθία μηνών πάνω από τον 1,5°C και ότι, με ένα ισχυρό El Niño να συνεχίζει να ενισχύεται, η κατάσταση αυτή είναι πιθανό να διατηρηθεί και μέσα στο 2027. Όπως υπογράμμισε, το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι όχι μόνο αν θα υπάρξει μακροχρόνια υπέρβαση του ορίου, αλλά «πόσο μεγάλη θα είναι και για πόσο θα διαρκέσει».
Ρεκόρ θερμοκρασίας στις θάλασσες
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία για τις θερμοκρασίες των ωκεανών. Η μέση sea surface temperature για τον Σεπτέμβριο ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί για τον συγκεκριμένο μήνα στην περιοχή μεταξύ 60°S και 60°N.
Οι υψηλές θερμοκρασίες των θαλασσών έχουν ευρύτερες κλιματικές επιπτώσεις, καθώς οι ωκεανοί απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος της επιπλέον θερμότητας που συσσωρεύεται στο κλιματικό σύστημα. Σε συνδυασμό με το El Niño, οι θερμότερες θάλασσες μπορούν να ενισχύσουν ακραία καιρικά φαινόμενα και να μεταβάλουν τα πρότυπα βροχοπτώσεων σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη.
Την ίδια στιγμή, γύρω από την Ανταρκτική η έκταση του θαλάσσιου πάγου έφθασε στο τρίτο χαμηλότερο ετήσιο χειμερινό μέγιστο που έχει καταγραφεί.
Τρίτος θερμότερος Σεπτέμβριος για την Ευρώπη
Η Ευρώπη συνέχισε και τον Σεπτέμβριο να βιώνει τις ασυνήθιστα θερμές και ξηρές συνθήκες που είχαν χαρακτηρίσει το καλοκαίρι. Ο μήνας ήταν ο τρίτος θερμότερος Σεπτέμβριος για την Ευρώπη συνολικά, ενώ η δυτική Ευρώπη κατέγραψε από κοινού τον θερμότερο Σεπτέμβριό της.
Η ξηρασία παρέμεινε εκτεταμένη σε μεγάλο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης και σε τμήματα της ανατολικής Ευρώπης, ενώ σε αρκετές περιοχές οι συνθήκες επιδεινώθηκαν σε σύγκριση με τον Αύγουστο.
Η εικόνα αυτή δεν αποτυπώθηκε μόνο στις θερμοκρασίες και στις βροχοπτώσεις αλλά και στους ποταμούς. Σε τμήματα του Ρήνου, του Δούναβη, του Βιστούλα και του συστήματος Garonne-Dordogne καταγράφηκαν ιστορικά χαμηλές παροχές για τον Σεπτέμβριο, προκαλώντας προβλήματα στη ναυσιπλοΐα, στην ύδρευση και στη γεωργία σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Βροχοπτώσεις προς το τέλος του μήνα πρόσφεραν κάποια τοπική ανακούφιση, ενώ βορειότερες και βορειοανατολικές περιοχές της Ευρώπης, καθώς και τμήματα της Τουρκίας, κατέγραψαν βροχοπτώσεις υψηλότερες από τον μέσο όρο.
Από το κλιματικό ρεκόρ στον οικονομικό κίνδυνο
Τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου έρχονται να προστεθούν σε μια ακολουθία θερμοκρασιακών ρεκόρ που δείχνει ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν περιορίζονται πλέον μόνο στη σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας. Η επίμονη ξηρασία, η μειωμένη παροχή ποταμών και η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλασσών έχουν άμεσες επιπτώσεις σε γεωργία, μεταφορές, ενεργειακή παραγωγή και διαχείριση υδάτινων πόρων.
Οι εξαιρετικά χαμηλές στάθμες σε μεγάλους ευρωπαϊκούς ποταμούς αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένα κλιματικό φαινόμενο μπορεί να μετατραπεί σε λειτουργικό και οικονομικό πρόβλημα, επηρεάζοντας από τις μεταφορές εμπορευμάτων έως τη βιομηχανία και τις αγροτικές καλλιέργειες.
Η εξέλιξη του El Niño τους επόμενους μήνες αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία. Εάν συνεχίσει να ενισχύεται, όπως προβλέπει το Copernicus, το 2027 ενδέχεται να ξεκινήσει με το παγκόσμιο κλιματικό σύστημα ήδη σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα θερμοκρασίας, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων ακραίων φαινομένων.
