Η Λίμνη Κορώνεια, κάποτε ένας από τους σημαντικότερους υγροτόπους της βόρειας Ελλάδας και καταφύγιο για χιλιάδες μεταναστευτικά και υδρόβια πτηνά, έχει περιοριστεί σε λιγότερο από το ένα δέκατο της έκτασης που είχε πριν από μία δεκαετία, αποτυπώνοντας με δραματικό τρόπο τις επιπτώσεις της παρατεταμένης ξηρασίας, της ανόδου της θερμοκρασίας και της υπεράντλησης νερού για άρδευση.
.
Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών που επικαλείται το Reuters, η επιφάνεια της λίμνης έχει μειωθεί στα μόλις 2,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα, από 34,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα το 2016.
Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της παλιάς λίμνης έχει μετατραπεί σε μια εκτεταμένη, ξεραμένη πεδιάδα λάσπης, με βαθιές ρωγμές από τον ήλιο και ελάχιστες ρηχές λιμνούλες να έχουν απομείνει ανάμεσα σε διάσπαρτους καλαμιώνες.
Η εικόνα απέχει δραματικά από εκείνη των προηγούμενων δεκαετιών, όταν η Κορώνεια φιλοξενούσε ψάρια, φλαμίνγκο και άλλες μορφές άγριας ζωής και αποτελούσε πόλο έλξης για επισκέπτες, ψαράδες και αγρότες της περιοχής.
«Γνωρίσαμε τη λίμνη στις καλές της εποχές, με ψαράδες, πολύ νερό, ένα υπέροχο πάρκο και όμορφες εικόνες με πουλιά. Σήμερα, αυτό που βλέπουμε είναι απογοητευτικό», δήλωσε ο Κώστας Χατζηβουλγαρίδης, επικεφαλής της παραλίμνιας κοινότητας του Αγίου Βασιλείου.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η επιδείνωση άρχισε να γίνεται έντονη μετά την υγρή περίοδο 2015-2016. Έκτοτε, οι χαμηλές βροχοπτώσεις και οι υψηλότερες από τον μέσο όρο θερμοκρασίες έχουν περιορίσει τόσο τα νερά της λίμνης όσο και τις πηγές που την τροφοδοτούσαν.
Ο Δημήτρης Παπαδήμος, επικεφαλής διαχείρισης υδατικών πόρων και κλιματικής αλλαγής στο Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων, ανέφερε ότι ο βασικός παράγοντας πίσω από την πτώση της στάθμης είναι η σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων στη λεκάνη απορροής.
Κατά την τελευταία πενταετία, οι ετήσιες βροχοπτώσεις έχουν διαμορφωθεί κατά μέσο όρο περίπου στα 400 χιλιοστά, δηλαδή περίπου 150 χιλιοστά χαμηλότερα σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.
Την ίδια ώρα, η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας έχει αυξήσει την ετήσια εξάτμιση κατά περίπου 100 έως 150 χιλιοστά, επιδεινώνοντας ακόμη περισσότερο το υδατικό έλλειμμα.
Η Κορώνεια εξελίσσεται έτσι σε χαρακτηριστικό παράδειγμα της πίεσης που δέχονται οι υδάτινοι πόροι της βόρειας Ελλάδας από την κλιματική αλλαγή.
Η κατάσταση, όμως, δεν οφείλεται αποκλειστικά στο κλίμα.
Η εκτεταμένη χρήση νερού για άρδευση έχει επιβαρύνει εδώ και χρόνια τον υγρότοπο. Καθώς οι βροχοπτώσεις μειώνονται, οι αγρότες της περιοχής εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από διαθέσιμους υδατικούς πόρους για τις καλλιέργειες και την κτηνοτροφία τους.
Κατά την επίσκεψη δημοσιογράφου του Reuters στην περιοχή τον Σεπτέμβριο, αγρότης χρησιμοποιούσε μεγάλη αντλία για να μεταφέρει νερό από ό,τι είχε απομείνει στη λίμνη προς τα χωράφια του.
Το ζήτημα της διαχείρισης της Κορώνειας έχει απασχολήσει εδώ και χρόνια και τις ευρωπαϊκές αρχές. Το 2013, ευρωπαϊκό δικαστήριο είχε κρίνει ότι η Ελλάδα δεν είχε λάβει επαρκή μέτρα για την προστασία της λίμνης από την υπεράντληση, τις παράνομες γεωτρήσεις και τη ρύπανση.
Ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του υπουργείου Περιβάλλοντος, Πέτρος Βαρελίδης, δήλωσε στο Reuters ότι έκτοτε έχει ενισχυθεί η παρακολούθηση της χρήσης νερού με στόχο τον περιορισμό της άρδευσης.
Η περίπτωση της Κορώνειας δεν είναι μεμονωμένη. Το καλοκαίρι του 2026, παρατεταμένα κύματα καύσωνα και χαμηλές βροχοπτώσεις επηρέασαν πολλές περιοχές της Ευρώπης, μειώνοντας τη στάθμη ποταμών και λιμνών σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν εδώ και δεκαετίες.
Οι επιπτώσεις ξεπερνούν την προστασία των οικοσυστημάτων. Η έλλειψη νερού επηρεάζει πλέον άμεσα τη γεωργική παραγωγή, την ενεργειακή παραγωγή, τις μεταφορές και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα.
Για τη βόρεια Ελλάδα, η συρρίκνωση της Κορώνειας δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να μεταβληθεί ένα ολόκληρο φυσικό σύστημα όταν η κλιματική πίεση συνδυάζεται με υψηλή ανθρώπινη ζήτηση για νερό.
Παράλληλα, δημιουργεί ένα κρίσιμο ερώτημα για την επόμενη δεκαετία: κατά πόσο η διαχείριση των υδατικών πόρων μπορεί να προσαρμοστεί αρκετά γρήγορα σε ένα κλίμα όπου οι βροχοπτώσεις γίνονται πιο ασταθείς, οι περίοδοι ξηρασίας μεγαλύτερες και οι ανάγκες της γεωργίας δυσκολότερο να καλυφθούν.
Η μεταμόρφωση της Κορώνειας από έναν εκτεταμένο υγρότοπο σε μια σειρά μικρών, ρηχών υδάτινων επιφανειών δείχνει ότι η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή δεν αφορά πλέον μόνο το μέλλον. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι ήδη μια πραγματικότητα που διαμορφώνει το τοπίο, την οικονομία και τη ζωή των τοπικών κοινοτήτων.
Πηγή: Reuters
