Η παγκόσμια θέρμανση επιταχύνεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο μη αναστρέψιμων αλλαγών σε κρίσιμα οικοσυστήματα και πλανητικά συστήματα, δήλωσε ο Johan Rockström, διευθυντής του Potsdam Institute for Climate Impact Research, μιλώντας στο Reuters Sustainability Europe.
.
Ο Rockström υποστήριξε ότι οι τελευταίες επιστημονικές ενδείξεις δείχνουν πως ο πλανήτης βρίσκεται σε τροχιά υπέρβασης της αύξησης κατά 1,5°C της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα μέσα στα επόμενα χρόνια. Μια τέτοια εξέλιξη, σημείωσε, θα αυξήσει περαιτέρω τη συχνότητα και την ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Η προειδοποίηση διατυπώνεται λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της COP31 στις 9 Νοεμβρίου, όπου η εφαρμογή των υφιστάμενων κλιματικών δεσμεύσεων και η επιτάχυνση της μείωσης των εκπομπών αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων.
Κίνδυνος μη αναστρέψιμων αλλαγών
Ο Rockström εστίασε ιδιαίτερα στα λεγόμενα climate tipping points, τα κατώφλια πέρα από τα οποία ένα φυσικό σύστημα μπορεί να υποστεί μεγάλες και ενδεχομένως μη αναστρέψιμες μεταβολές.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ζημιά στους κοραλλιογενείς υφάλους και στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου βρίσκεται κοντά στο σημείο όπου μπορεί να γίνει μη αναστρέψιμη.
Ανησυχία εξέφρασε επίσης για τμήματα του συστήματος κυκλοφορίας του Ατλαντικού. Η αναφορά αφορά μεταξύ άλλων το Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), το μεγάλο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που μεταφέρει θερμότητα στον Ατλαντικό και επηρεάζει σημαντικά το κλίμα της Δυτικής Ευρώπης.
Ο Rockström δήλωσε ότι τμήματα αυτής της κυκλοφορίας βρίσκονται κοντά σε πιθανή κατάρρευση. Η επιστημονική συζήτηση για το ακριβές επίπεδο κινδύνου, το timing και το κατά πόσο το AMOC διαθέτει συγκεκριμένο tipping threshold παραμένει ενεργή, όμως η πιθανότητα σοβαρής εξασθένησης του συστήματος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους long-term climate risks.
Climate και nature ως μία ενιαία επιχειρηματική ατζέντα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Rockström και στον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις πρέπει να αντιμετωπίζουν τους κλιματικούς και φυσικούς κινδύνους.
Κατά την άποψή του, εταιρείες που επιχειρούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν climate και nature ως δύο ξεχωριστές ESG ατζέντες, αλλά ως ένα ενιαίο σύστημα κινδύνων και εξαρτήσεων.
Η προτεραιότητα παραμένει η decarbonisation, όμως παράλληλα οι επιχειρήσεις θα πρέπει, όπως υποστήριξε, να επενδύουν στην προστασία της φύσης και ιδιαίτερα σε δράσεις που ενισχύουν ή αποκαθιστούν τη βιοποικιλότητα και τα αποθέματα γλυκού νερού.
Η προσέγγιση αυτή συνδέει άμεσα τη μείωση των εκπομπών με το natural capital. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να επιταχύνει την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, ενώ η απώλεια δασών, υγροτόπων, εδαφών και άλλων φυσικών συστημάτων μπορεί με τη σειρά της να μειώσει την ανθεκτικότητα απέναντι στις επιπτώσεις της θέρμανσης.
Κριτική στην υποχώρηση από την ηλεκτροκίνηση
Ο Rockström εξέφρασε παράλληλα έντονη ανησυχία για τις πιέσεις που ασκούνται με στόχο τη χαλάρωση πολιτικών για τη σταδιακή κατάργηση των οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης.
Χαρακτήρισε «εξαιρετικά ανησυχητική» την άσκηση lobbying για χαλάρωση των σχετικών κανόνων, υποστηρίζοντας ότι οι επιδοτήσεις προς τη βενζίνη και το diesel εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά τη ζήτηση για ηλεκτρικά οχήματα.
Η επισήμανσή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ταχύτητα της ενεργειακής μετάβασης αποτελεί αντικείμενο αυξανόμενης πολιτικής και επιχειρηματικής αντιπαράθεσης, με κυβερνήσεις και βιομηχανίες να αναζητούν ισορροπία μεταξύ decarbonisation, ανταγωνιστικότητας και κόστους για τους καταναλωτές.
Η πίεση πριν από την COP31
Η προειδοποίηση του Rockström ενισχύει τη συζήτηση γύρω από το πόσο γρήγορα κλείνει το περιθώριο για περιορισμό της παγκόσμιας θέρμανσης.
Η πιθανή υπέρβαση του 1,5°C δεν σημαίνει, από μόνη της, ότι ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού εγκαταλείπεται. Η διεθνής συζήτηση στρέφεται πλέον όλο και περισσότερο στη δυνατότητα περιορισμού του μεγέθους και της διάρκειας ενός πιθανού overshoot και στην επιστροφή της θερμοκρασίας χαμηλότερα μέσω ταχύτερων μειώσεων των emissions.
Για τον Rockström, όμως, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον παγκόσμιο μέσο όρο θερμοκρασίας. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η περαιτέρω θέρμανση αυξάνει την πίεση σε συστήματα που μπορεί να αντιδράσουν μη γραμμικά όταν ξεπεραστούν συγκεκριμένα όρια.
Γι' αυτό και η πρότασή του προς τις επιχειρήσεις είναι διπλή: ταχύτερη απανθρακοποίηση και ταυτόχρονη προστασία των οικοσυστημάτων από τα οποία εξαρτώνται η οικονομία και η κοινωνία. Σε αυτή τη λογική, το climate risk και το nature risk παύουν να αποτελούν δύο παράλληλα θέματα sustainability και μετατρέπονται σε μία κοινή ατζέντα ανθεκτικότητας.
Πηγή: Reuters
