Μιας και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας φτάνει στο τέλος του, το ESG Stories κάνει μια ανασκόπηση των βασικών ενεργειακών έργων που εντάχθηκαν στο «Ελλάδα 2.0». Πρόκειται για ένα ευρύ επενδυτικό πακέτο που καλύπτει την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, την αποθήκευση ενέργειας, τα φωτοβολταϊκά συστήματα, τα δίκτυα ηλεκτρισμού και τις νέες τεχνολογίες πράσινου υδρογόνου.
.
Η εικόνα των έργων απαιτεί προσεκτική ανάγνωση, καθότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα επίσημα στοιχεία καταγράφουν τη χρηματοδότηση που προέρχεται από το Ταμείο και σε άλλες τον συνολικό προϋπολογισμό της επένδυσης, μαζί με εθνικούς, τραπεζικούς ή ιδιωτικούς πόρους. Οι αριθμοί δείχνουν, πάντως, ότι η ενέργεια αποτέλεσε έναν από τους κεντρικούς πυλώνες του ελληνικού σχεδίου ανάκαμψης.
Πάνω από 1,16 δισ. ευρώ για τα «Εξοικονομώ»
Το μεγαλύτερο επιμέρους ενεργειακό κονδύλι της σχετικής λίστας κατευθύνθηκε στην αναβάθμιση του οικιακού κτιριακού αποθέματος. Οι κύκλοι «Εξοικονομώ» του 2021 και του 2022 διαθέτουν χρηματοδότηση από το Ταμείο ύψους 1,166 δισ. ευρώ, με τον συνολικό προϋπολογισμό τους να φτάνει τα 1,572 δισ. ευρώ.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν θερμομόνωση, αντικατάσταση κουφωμάτων, αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, καθώς και εγκατάσταση τεχνολογιών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Το έργο συνδέθηκε με τον στόχο ενεργειακής αναβάθμισης δεκάδων χιλιάδων κατοικιών και με τη μείωση της κατανάλωσης συμβατικών καυσίμων.
Στον απολογισμό μπορεί να προστεθεί και το «Εξοικονομώ 2025», το οποίο έχει προϋπολογισμό Ταμείου 290,35 εκατ. ευρώ και συνολικό επενδυτικό μέγεθος 924,27 εκατ. ευρώ. Η προθεσμία υλοποίησης του έργου έχει οριστεί για τις 30 Ιουνίου 2026.
180 εκατ. ευρώ για θέρμανση και ζεστό νερό
Μία ακόμη σημαντική δράση αφορά την αντικατάσταση ενεργοβόρων συστημάτων θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού. Το πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα» διαθέτει χρηματοδότηση 180 εκατ. ευρώ από το Ταμείο και συνολικό προϋπολογισμό περίπου 223,2 εκατ. ευρώ.
Η δράση χρηματοδοτεί την αγορά νέων ηλιακών θερμοσιφώνων, αντλιών θερμότητας και του απαραίτητου εξοπλισμού εγκατάστασης. Στο πρόγραμμα προβλέφθηκε ειδικό κονδύλι για ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς το κόστος θέρμανσης παραμένει κρίσιμο τμήμα των οικογενειακών δαπανών.
120 εκατ. ευρώ για φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης
Στον τομέα της αποκεντρωμένης παραγωγής, το πρόγραμμα για φωτοβολταϊκά συστήματα σε κατοικίες και αγροτικές εγκαταστάσεις χρηματοδοτείται με 120 εκατ. ευρώ από το Ταμείο. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 240,8 εκατ. ευρώ.
Η δράση σχεδιάστηκε για την ανάπτυξη συστημάτων αυτοκατανάλωσης, με εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και, ανά περίπτωση, συσσωρευτών. Η επένδυση ενισχύει τη δυνατότητα νοικοκυριών και αγροτών να παράγουν μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν, περιορίζοντας την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις των τιμών.
Στις επιχειρήσεις, η δράση εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης διαθέτει προϋπολογισμό Ταμείου 27 εκατ. ευρώ. Η χρηματοδότηση αφορά μπαταρίες που συνδέονται με φωτοβολταϊκούς σταθμούς επιχειρήσεων, ώστε μεγαλύτερο μέρος της παραγόμενης ενέργειας να αξιοποιείται στις εγκαταστάσεις τους.
Η αποθήκευση στο επίκεντρο με την Αμφιλοχία
Το μεγαλύτερο μεμονωμένο έργο αποθήκευσης που περιλαμβάνεται στο Ταμείο είναι ο αντλησιοταμιευτικός σταθμός της Αμφιλοχίας, ισχύος 680 MW. Η χρηματοδότηση που καταγράφεται στο «Ελλάδα 2.0» ανέρχεται σε 250 εκατ. ευρώ.
Το έργο λειτουργεί ως μεγάλης κλίμακας «αποθήκη» ηλεκτρικής ενέργειας. Σε περιόδους αυξημένης παραγωγής, το νερό αντλείται σε ανώτερο ταμιευτήρα. Όταν αυξάνεται η ζήτηση, επιστρέφει μέσω των μονάδων παραγωγής και διοχετεύει ενέργεια στο σύστημα.
Η επένδυση περιλαμβάνει υπόγειους σταθμούς παραγωγής, ταμιευτήρες, υδροληψίες, συνοδά έργα και γραμμή διασύνδεσης 400 kV, μήκους περίπου 20,2 χιλιομέτρων. Η ολοκλήρωσή της συνδέεται με την ευστάθεια του συστήματος και τη δυνατότητα ενσωμάτωσης περισσότερων αιολικών και φωτοβολταϊκών μονάδων.
Δίκτυα και νησιωτικές διασυνδέσεις
Σημαντικό μέρος του ενεργειακού σχεδιασμού αφορά τα ηλεκτρικά δίκτυα. Στις επενδύσεις περιλαμβάνονται έργα ενίσχυσης του ΔΕΔΔΗΕ, ψηφιοποίησης της διανομής, προστασίας δικτύων σε δασικές περιοχές και αύξησης της ισχύος υποσταθμών.
Χαρακτηριστικό έργο αποτελεί η αναβάθμιση του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ, με προϋπολογισμό 60 εκατ. ευρώ, που εντάχθηκε στο Ταμείο με στόχο τη βελτίωση της ανθεκτικότητας και την προστασία του περιβάλλοντος.
Στο ίδιο επενδυτικό πλαίσιο βρίσκεται η ηλεκτρική διασύνδεση των Νοτίων και Δυτικών Κυκλάδων. Οι νέες υποβρύχιες γραμμές και οι υποσταθμοί επιτρέπουν τη σταδιακή μείωση της λειτουργίας τοπικών πετρελαϊκών μονάδων και δημιουργούν πρόσθετο χώρο για την αξιοποίηση του αιολικού και ηλιακού δυναμικού των νησιών.
111,8 εκατ. ευρώ για ανανεώσιμο υδρογόνο
Στις τεχνολογίες της επόμενης ημέρας εντάσσεται το έργο παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου, με προϋπολογισμό 111,77 εκατ. ευρώ. Η επένδυση προβλέπει την εγκατάσταση ηλεκτρολυτών, ηλεκτρικού υποσταθμού και δικτύου για τη συμπίεση, τον καθαρισμό, τη μεταφορά και τη διανομή του υδρογόνου.
Η παραγωγή θα βασίζεται αποκλειστικά στην ηλεκτρόλυση και το έργο λειτουργεί συμπληρωματικά προς το ευρωπαϊκό πρόγραμμα EPHYRA, ισχύος 30 MW. Πρόκειται για μία από τις πρώτες μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις δημόσιας χρηματοδότησης για τη δημιουργία αγοράς ανανεώσιμου υδρογόνου στην Ελλάδα.
Καθώς πλησιάζει η καταληκτική ημερομηνία του Ταμείου, το βάρος μεταφέρεται στην ολοκλήρωση των έργων και στην αποτίμηση του ενεργειακού τους αποτελέσματος. Οι εγκατεστημένες υποδομές, η εξοικονόμηση ενέργειας και η μείωση εκπομπών θα αποτελέσουν τα βασικά κριτήρια για τον τελικό απολογισμό μιας επενδυτικής περιόδου που κινητοποίησε δισεκατομμύρια ευρώ για την πράσινη μετάβαση.
