Σοβαρές ενστάσεις για τις νέες ρυθμίσεις που αφορούν τις υδατοκαλλιέργειες διατυπώνει η ΑΚΤΑΙΑ, υποστηρίζοντας ότι το προτεινόμενο πλαίσιο δεν παρέχει επαρκείς περιβαλλοντικές εγγυήσεις, δεν διασφαλίζει ανεξάρτητους ελέγχους και περιορίζει τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων.
.
Η παρέμβαση αφορά τα άρθρα 22-30 του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τη ρύθμιση του τομέα της αλιείας. Το νομοσχέδιο είχε ήδη κατατεθεί στη Βουλή στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, παρά τη διατύπωση του δελτίου Τύπου της ΑΚΤΑΙΑ ότι ζητούνται αλλαγές «πριν από την κατάθεσή του», και πέρασε από τη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου. Για τις 24 Σεπτεμβρίου έχει προγραμματιστεί η συζήτηση και ψήφισή του στην Ολομέλεια.
Οι θέσεις της ΑΚΤΑΙΑ βασίζονται, μεταξύ άλλων, σε τεχνική αξιολόγηση που πραγματοποίησε η MacAlister Elliott & Partners (MEP) με πρωτοβουλία του Rauch Foundation. Η ίδια η οργάνωση διευκρινίζει ότι πρόκειται για εστιασμένη τεχνική αξιολόγηση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και θεσμικών θεμάτων και όχι για νομική γνωμοδότηση επί του ελληνικού δικαίου.
Ένα από τα βασικά σημεία κριτικής αφορά τη σύνθεση και τη λειτουργία του Εθνικού Συμβουλίου Υδατοκαλλιεργειών. Σύμφωνα με την ΑΚΤΑΙΑ, η εκπροσώπηση των παραγωγών ενισχύεται, χωρίς αντίστοιχη εγγυημένη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, των παράκτιων αλιέων και των κοινωνιών που επηρεάζονται άμεσα από τις εγκαταστάσεις.
Η οργάνωση εκφράζει επίσης επιφυλάξεις για τον ρόλο των φορέων διαχείρισης των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) στην περιβαλλοντική παρακολούθηση, καθώς σε αυτούς συμμετέχουν και οι ίδιες οι επιχειρήσεις του κλάδου. Ζητά για τον λόγο αυτό ανεξάρτητους ελέγχους, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, δημόσια εποπτεία και δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην «υδρανάπαυση» και στη δυνατότητα μετεγκατάστασης μιας μονάδας. Η ΑΚΤΑΙΑ υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί δεν θα πρέπει να λειτουργούν ως τρόπος μεταφοράς της περιβαλλοντικής πίεσης από μία περιοχή σε άλλη σε περιπτώσεις όπου έχει ήδη προκληθεί βλάβη. Αντίθετα, ζητά ανεξάρτητη αξιολόγηση, σαφείς προϋποθέσεις παύσης της δραστηριότητας και πλήρη περιβαλλοντική αποκατάσταση.
Κριτική ασκείται και στην πρόβλεψη για αύξηση από 24 σε 30 μήνες του χρονικού περιθωρίου απομάκρυνσης εγκαταστάσεων μετά τη λήξη μιας μίσθωσης. Η ΑΚΤΑΙΑ χαρακτηρίζει την παράταση αδικαιολόγητη και ζητά να μην υιοθετηθεί.
Στο επίκεντρο βρίσκονται παράλληλα οι προβλεπόμενες κυρώσεις. Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου, τα πρόστιμα των 3.000 έως 30.000 ευρώ δεν θεωρούνται επαρκώς αποτρεπτικά για μεγάλες επιχειρήσεις και υπολείπονται σημαντικά του πραγματικού κόστους αποξήλωσης και αποκατάστασης εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων.
Η ΑΚΤΑΙΑ επικαλείται εμπειρία εθελοντικών οργανώσεων, σύμφωνα με την οποία το κόστος απομάκρυνσης μιας εγκαταλελειμμένης μονάδας μπορεί να ξεπεράσει τις 200.000 ευρώ, ενώ αναφέρει ότι στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί περισσότερες από 173 εγκαταλελειμμένες μονάδες υδατοκαλλιέργειας. Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν στοιχεία που παραθέτει η ίδια η οργάνωση στο πλαίσιο της κριτικής της.
Ενστάσεις προκαλεί επίσης, σύμφωνα με την ΑΚΤΑΙΑ, η πρόβλεψη βάσει της οποίας το ημερήσιο πρόστιμο των 500 ευρώ και τα συναφή μέτρα ενεργοποιούνται 90 ημέρες μετά τη διαπίστωση της παράβασης, αντί για 20 ημέρες που αναφέρεται ότι ισχύουν σήμερα. Η οργάνωση ζητά αυστηρότερη εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», ώστε το συνολικό κόστος αποξήλωσης, καθαρισμού και περιβαλλοντικής αποκατάστασης να βαρύνει τον υπεύθυνο φορέα.
Η δημόσια διαβούλευση συγκέντρωσε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ΑΚΤΑΙΑ, ιδιαίτερα έντονο ενδιαφέρον για τις συγκεκριμένες διατάξεις. Τα εννέα άρθρα που αφορούν τις υδατοκαλλιέργειες έλαβαν 99 από τα 355 δημοσιευμένα σχόλια, σχεδόν το 28% του συνόλου. Η οργάνωση αναφέρεται επίσης σε κοινή παρέμβαση 36 παράκτιων και νησιωτικών δήμων, οι οποίοι έχουν ζητήσει αλλαγές στην πολιτική για τις υδατοκαλλιέργειες.
«Ο κλάδος δεν μπορεί να αυτοελέγχεται», είναι το βασικό μήνυμα της ΑΚΤΑΙΑ, η οποία ζητά ουσιαστικότερη συμμετοχή δήμων, παράκτιων αλιέων και επηρεαζόμενων κοινωνιών, ανεξάρτητη περιβαλλοντική παρακολούθηση και δημόσια πρόσβαση στα σχετικά δεδομένα.
Στις προτάσεις της περιλαμβάνονται ακόμη σαφέστερες περιβαλλοντικές εγγυήσεις για την υδρανάπαυση και τη μετεγκατάσταση μονάδων, ισχυρότερες κυρώσεις και πλήρης εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», καθώς και δημοσιοποίηση της έκθεσης της διαβούλευσης και του αναθεωρημένου νομοθετικού κειμένου.
Η ΑΚΤΑΙΑ είναι πανελλήνια συμμαχία οργανώσεων, επιστημόνων, ομάδων πολιτών και πολιτών από περισσότερες από 20 κοινότητες, με αντικείμενο την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, των παράκτιων κοινωνιών και των τοπικών οικονομιών.
Η αντιπαράθεση φέρνει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα για τη βιώσιμη ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών: το πώς μπορεί να συνδυαστεί η παραγωγική δραστηριότητα με αξιόπιστη περιβαλλοντική παρακολούθηση, διαφάνεια, συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και σαφή κατανομή της ευθύνης για την αποκατάσταση πιθανών περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
