Με τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν, την αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από την τεχνητή νοημοσύνη και την αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από τη διεθνή κλιματική συνεργασία να δυσκολεύουν τις διαπραγματεύσεις, ανοίγει σήμερα, 9 Νοεμβρίου, στην Αττάλεια η COP31.
.
Αντιπρόσωποι από σχεδόν 200 χώρες προσέρχονται σε δύο εβδομάδες συνομιλιών, με κεντρική πρόταση της τουρκικής Προεδρίας τον εξηλεκτρισμό περισσότερου από το ενός τρίτου της παγκόσμιας οικονομίας έως το 2035.
Σύμφωνα με το Reuters, η σύνοδος ξεκινά σε ένα περιβάλλον όπου οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια ενισχύουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων, ενώ η ταχεία ανάπτυξη της AI προσθέτει νέες ανάγκες ηλεκτροδότησης. Παράλληλα, οι ΗΠΑ, η χώρα με τις μεγαλύτερες ιστορικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, απέχουν από την κλιματική συνεργασία για δεύτερη συνεχή χρονιά. «Είναι δύσκολο να είναι κανείς αισιόδοξος», δήλωσε ο John Holdren, καθηγητής περιβαλλοντικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.
Αντιπαράθεση για τον στόχο εξηλεκτρισμού
Η τουρκική Προεδρία ζητά από τις χώρες να υπογράψουν δέσμευση για αύξηση του εξηλεκτρισμού της παγκόσμιας οικονομίας από περίπου το ένα πέμπτο σήμερα σε περισσότερο από το ένα τρίτο έως το 2035. Η αντικατάσταση οχημάτων, συστημάτων θέρμανσης, λεβήτων, συσκευών μαγειρέματος και άλλου εξοπλισμού που λειτουργεί με ορυκτά καύσιμα θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών.
Ωστόσο, οργανώσεις για το κλίμα επικρίνουν την πρόταση επειδή δεν απαιτεί η πρόσθετη ηλεκτρική ενέργεια να προέρχεται από πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Η διαφωνία θέτει από την έναρξη της συνόδου το ερώτημα κατά πόσο ο εξηλεκτρισμός από μόνος του συνιστά κλιματική πρόοδο.
Συνασπισμός χωρών, στον οποίο συμμετέχουν νησιωτικά κράτη του Νότιου Ειρηνικού που είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, ζητά σαφέστερο παγκόσμιο οδικό χάρτη απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα. Αντίθετα, πολλές πετρελαιοπαραγωγές και αεριοπαραγωγές χώρες, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, υποστηρίζουν ότι τα καύσιμα αυτά μπορούν να διατηρήσουν σημαντικό μερίδιο στο ενεργειακό μείγμα, εφόσον συνδυάζονται με τεχνολογίες περιορισμού ή δέσμευσης εκπομπών.
Ο πόλεμος ενισχύει τις πιέσεις στην ενέργεια
Ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος βρίσκεται στον ένατο μήνα του, έχει διαταράξει σοβαρά τις μεταφορές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή μέσω των Στενών του Ορμούζ, αυξάνοντας τις τιμές των καυσίμων και οδηγώντας τις κυβερνήσεις στην αναζήτηση νέων προμηθειών. Οι εξελίξεις προστίθενται στις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και των κυρώσεων στις ενεργειακές εξαγωγές της Μόσχας.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ενθαρρύνει πολιτικές μεγιστοποίησης της παραγωγής πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα για την αντιμετώπιση των διαταραχών στη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή, η Νότια Κορέα, η Ινδία, η Ταϊλάνδη και άλλες ασιατικές χώρες έχουν αυξήσει την εξάρτησή τους από τον άνθρακα ή έχουν λάβει μέτρα ενίσχυσης της ηλεκτροπαραγωγής από αυτόν.
Παράλληλα, αυξάνεται και η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, υποστηριζόμενη από τις εξαγωγές φθηνών καθαρών τεχνολογιών από την Κίνα. Ο Βραζιλιάνος διπλωμάτης Andre Correa do Lago, πρόεδρος της προηγούμενης COP, εκτίμησε ότι ο πόλεμος έχει ενισχύσει τα επιχειρήματα υπέρ της επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης, με τις ΗΠΑ να αποτελούν εξαίρεση ως προς αυτή την κατεύθυνση.
Η τεχνητή νοημοσύνη προσθέτει νέα ζήτηση
Η ταχεία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης περιπλέκει περαιτέρω την εικόνα, καθώς αυξάνει την παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και συμβάλλει στην άνοδο των εκπομπών. Ταυτόχρονα, τα οφέλη της προσελκύουν ακόμη και περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες αξιοποιούν την τεχνολογία στο έργο τους.
Στο πλαίσιο της COP31, η Τουρκία θα καλέσει κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και άλλους οργανισμούς να υπογράψουν δέσμευση αρχών για τη βιώσιμη ανάπτυξη και εφαρμογή της AI.
Οι επιχειρήσεις ζητούν σαφείς κανόνες
Η πίεση για ταχύτερη δράση αυξάνεται. Σύμφωνα με έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο και την οποία επικαλείται το Reuters, ο κόσμος βρίσκεται ήδη σε πορεία υπέρβασης του ορίου θέρμανσης του 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Το 2026 σημαδεύτηκε επίσης από ακραίους καύσωνες στη Δυτική Ευρώπη και κατάρρευση παγετώνα στο Νεπάλ, η οποία προκάλεσε καταστροφική πλημμύρα με περισσότερους από 1.450 νεκρούς και χιλιάδες αγνοουμένους.
Από την πλευρά των επιχειρήσεων, το ζητούμενο είναι η προβλεψιμότητα των πολιτικών. Ο γενικός γραμματέας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, John Denton, δήλωσε ότι η εφαρμογή δεν μπορεί να παραμένει σύνθημα ή να αφήνεται σε εθελοντικές πρωτοβουλίες. Ζήτησε από την COP31 σαφή μηνύματα πολιτικής που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να επενδύσουν με εμπιστοσύνη στον εξηλεκτρισμό και στην ευρύτερη ενεργειακή μετάβαση, μετατρέποντας παράλληλα τις ανάγκες προσαρμογής σε χρηματοδοτήσιμα έργα.
Πηγή: Reuters,
