Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται το σύστημα εταιρικών γνωστοποιήσεων της ευρωπαϊκής Taxonomy, καθώς επιχειρήσεις, επενδυτές, ελεγκτές και οργανώσεις της αγοράς ζητούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να απλοποιήσει σημαντικά τον τρόπο υπολογισμού και δημοσιοποίησης των βασικών δεικτών βιώσιμων δραστηριοτήτων, χωρίς όμως να χαθεί η δυνατότητα των επενδυτών να συγκρίνουν εταιρείες και να παρακολουθούν την πραγματική μετάβασή τους.
.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τις 43 απαντήσεις που υποβλήθηκαν στη διαβούλευση της ESMA για επιλεγμένους Key Performance Indicators στο πλαίσιο του Taxonomy Disclosures Delegated Act.
Στο επίκεντρο βρίσκεται κυρίως ο OpEx KPI, ο οποίος έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αμφισβητούμενα στοιχεία του ευρωπαϊκού taxonomy reporting. Ένα μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων, ελεγκτικών φορέων και επαγγελματικών ενώσεων θεωρεί ότι ο συγκεκριμένος δείκτης δημιουργεί δυσανάλογο διοικητικό κόστος σε σχέση με την πληροφορία που προσφέρει στους επενδυτές.
Από την άλλη πλευρά, περιβαλλοντικές οργανώσεις και ορισμένοι εκπρόσωποι των sustainable investors προειδοποιούν ότι μια υπερβολικά επιθετική απλοποίηση θα μπορούσε να αφαιρέσει χρήσιμες πληροφορίες για εταιρείες και δραστηριότητες όπου οι λειτουργικές δαπάνες —και όχι μόνο οι επενδύσεις κεφαλαίου— αποτελούν βασικό μέρος της πράσινης μετάβασης.
Η διαβούλευση αποκαλύπτει έτσι τη βασική σύγκρουση που διατρέχει σήμερα ολόκληρο το ευρωπαϊκό sustainability reporting: πόσο μπορεί να απλοποιηθεί το σύστημα χωρίς να χάσει την αξία του.
Ο OpEx στο επίκεντρο της αμφισβήτησης
Η πιο έντονη κριτική αφορά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται σήμερα το Taxonomy-aligned OpEx.
Η Deloitte υποστηρίζει ότι ο δείκτης θα έπρεπε ιδανικά να αφαιρεθεί πλήρως από το πλαίσιο της Taxonomy, σημειώνοντας ότι υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις πως χρησιμοποιείται ουσιαστικά από επενδυτές και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στις αποφάσεις χρηματοδότησης.
Κατά την άποψή της, οι δείκτες turnover και CapEx παρέχουν πολύ πιο άμεση εικόνα τόσο της σημερινής δραστηριότητας μιας επιχείρησης όσο και της κατεύθυνσης των μελλοντικών επενδύσεών της.
Παρόμοια προβλήματα εντοπίζει η Accountancy Europe, η οποία θεωρεί ότι ο σημερινός ορισμός του OpEx είναι δύσκολος στην κατανόηση και στον υπολογισμό, ενώ στοιχεία όπως οι επισκευές και η συντήρηση δημιουργούν σημαντική πολυπλοκότητα χωρίς αντίστοιχο informational benefit.
Η Deutsche Börse κινείται στην ίδια κατεύθυνση, υποστηρίζοντας ότι το CapEx είναι σε μεγάλο βαθμό επαρκές για να κατανοήσει ένας επενδυτής τις προσπάθειες μετάβασης μιας εταιρείας και ότι το OpEx συχνά προσθέτει περιορισμένη πρόσθετη πληροφορία σε σχέση με το operational effort που απαιτείται για την παραγωγή του.
Το πρόβλημα είναι και λογιστικό. Ο σημερινός παρονομαστής του OpEx δεν αντιστοιχεί πάντα εύκολα σε καθιερωμένες έννοιες των οικονομικών καταστάσεων. Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες συχνά πρέπει να συγκεντρώνουν δεδομένα από διαφορετικά συστήματα ή να πραγματοποιούν πρόσθετους υπολογισμούς που δεν χρησιμοποιούν για άλλους επιχειρηματικούς σκοπούς.
Για τις ελεγκτικές εταιρείες, αυτό δυσκολεύει και την assurance διαδικασία.
Η λύση του R&D
Εφόσον ο OpEx παραμείνει υποχρεωτικός, σημαντική υποστήριξη συγκεντρώνει η πρόταση να περιοριστεί σε μια πολύ πιο καθαρή και αναγνωρίσιμη κατηγορία δαπανών: την Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D).
Η Deloitte θεωρεί ότι αυτή είναι η πιο λειτουργική από τις εναλλακτικές προσεγγίσεις που εξετάζει η ESMA. Το R&D αποτελεί καθιερωμένη λογιστική έννοια, μπορεί να συνδεθεί ευκολότερα με τα χρηματοοικονομικά συστήματα των εταιρειών και θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικά καλύτερη συγκρισιμότητα.
Παρόμοια θέση εκφράζει η MSCI. Για τον πάροχο δεδομένων και δεικτών, ένας ενιαίος, σαφώς ορισμένος και υποχρεωτικός OpEx KPI βασισμένος στο R&D θα ήταν προτιμότερος από το σημερινό ευρύ και λιγότερο τυποποιημένο μοντέλο.
Η λογική είναι απλή: λιγότερες κατηγορίες, σαφέστερος ορισμός και μεγαλύτερη πιθανότητα δύο εταιρείες να υπολογίζουν πραγματικά το ίδιο πράγμα.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη λύση δεν βρίσκει όλους σύμφωνους.
WWF: Το OpEx μπορεί να αποκαλύπτει τη μετάβαση εκεί όπου το CapEx αποτυγχάνει
Το WWF προειδοποιεί ότι η χαμηλή χρησιμότητα του σημερινού OpEx δεν αποδεικνύει ότι οι λειτουργικές δαπάνες είναι αδιάφορες για τους επενδυτές. Μπορεί απλώς να δείχνει ότι ο σημερινός ορισμός είναι λανθασμένος.
Η οργάνωση σημειώνει ότι υπάρχουν δραστηριότητες στις οποίες η πράσινη επίδοση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την καθημερινή λειτουργία και τη συντήρηση και όχι από νέες επενδύσεις.
Ένα σιδηροδρομικό σύστημα, για παράδειγμα, μπορεί να πραγματοποιεί περιορισμένο νέο CapEx αλλά να χρειάζεται σημαντικές λειτουργικές δαπάνες για τη συντήρηση των υποδομών του. Αντίστοιχη λογική μπορεί να ισχύει για άλλες δραστηριότητες στις μεταφορές, την ενέργεια ή την επισκευή και συντήρηση εξοπλισμού.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αποκλειστική έμφαση στο CapEx κινδυνεύει να υποτιμήσει πραγματικές πράσινες δραστηριότητες.
Η συζήτηση επομένως δεν αφορά απλώς έναν λογιστικό δείκτη. Αγγίζει το πώς ακριβώς η Ευρωπαϊκή Taxonomy ορίζει και μετρά την εταιρική μετάβαση.
Διχάζει και το «OpEx+»
Μία ακόμη ιδέα της ESMA είναι η δυνατότητα δημιουργίας ενός ευρύτερου, προαιρετικού OpEx+ KPI, ο οποίος θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνει περισσότερες transition-related δαπάνες.
Και εδώ οι αντιδράσεις είναι επιφυλακτικές.
Η Deloitte θεωρεί ότι ένας προαιρετικός πρόσθετος δείκτης κινδυνεύει να αυξήσει την πολυπλοκότητα χωρίς να προσφέρει ξεκάθαρη πρόσθετη πληροφορία. Εάν οι εταιρείες μπορούν να επιλέγουν αν θα τον δημοσιοποιήσουν και με ποια ακριβώς στοιχεία, η συγκρισιμότητα μπορεί να χειροτερεύσει αντί να βελτιωθεί.
Η MSCI επίσης προκρίνει έναν σαφή και υποχρεωτικό δείκτη αντί για πολλαπλά optional metrics.
Αυτό αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα του sustainability reporting: η εθελοντική πληροφορία μπορεί να φαίνεται αρχικά ως λιγότερο επαχθής λύση, αλλά συχνά μειώνει την αξία των δεδομένων για τους επενδυτές επειδή μόνο ορισμένες επιχειρήσεις τη δημοσιοποιούν.
Τι πρέπει να κάνουν οι asset managers
Η ESMA εξετάζει επίσης εάν το OpEx θα μπορούσε να χρησιμοποιείται εθελοντικά από χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις και ειδικά από asset managers, συμπληρωματικά με το CapEx των εταιρειών στις οποίες επενδύουν.
Και εδώ δεν υπάρχει ομοφωνία.
Η MSCI αντιτίθεται στην ενσωμάτωση του OpEx των investee companies στα Taxonomy disclosures των asset managers, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο μπορεί να επιβαρύνει το metric και να μειώσει την ποιότητα της τελικής πληροφορίας.
Η Accountancy Europe επίσης εμφανίζεται επιφυλακτική, σημειώνοντας ότι εάν οι χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις δεν χρησιμοποιούν ήδη τον OpEx ως βασικό επενδυτικό δείκτη, είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί η δημιουργία ενός νέου reporting layer.
Το Eurosif βλέπει μεγαλύτερη πιθανότητα αξιοποίησης της πληροφορίας, αλλά προειδοποιεί κατά της συγχώνευσης CapEx και OpEx σε έναν ενιαίο αριθμό. Κατά την άποψή του, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μειώσει τη διαφάνεια και να οδηγήσει σε παρανοήσεις.
Το ζήτημα είναι σημαντικό επειδή η Taxonomy σχεδιάστηκε τελικά όχι μόνο ως εταιρική υποχρέωση reporting, αλλά ως εργαλείο που πρέπει να τροφοδοτεί ολόκληρη την επενδυτική αλυσίδα.
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο: οι «mixed groups»
Πέρα από τον OpEx, σημαντικό μέρος της διαβούλευσης αφορά τους μεγάλους ομίλους που συνδυάζουν διαφορετικές δραστηριότητες — για παράδειγμα έναν όμιλο που περιλαμβάνει τραπεζικές, ασφαλιστικές, asset-management και μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις.
Το ερώτημα είναι ποιο KPI πρέπει να παρουσιάζει ένας τέτοιος όμιλος και πόσο αναλυτικά πρέπει να εμφανίζονται οι διαφορετικές δραστηριότητές του.
Η ESMA εξετάζει ένα μοντέλο στο οποίο το βασικό reporting regime θα καθορίζεται από την κυρίαρχη δραστηριότητα του ομίλου, ενώ οι υπόλοιπες σημαντικές δραστηριότητες θα παρουσιάζονται ξεχωριστά.
Στη διαβούλευση εμφανίζεται υποστήριξη για την εισαγωγή ενός materiality threshold 10%, βάσει του turnover που δημιουργούν οι υπόλοιπες δραστηριότητες.
Η λογική είναι να αποφεύγεται η παραγωγή πλήρων Taxonomy templates για πολύ μικρές δραστηριότητες που δεν επηρεάζουν ουσιαστικά το συνολικό προφίλ του ομίλου.
Ωστόσο, οργανώσεις όπως το WWF προειδοποιούν ότι το όριο πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά ώστε ένας όμιλος με πολλές μικρότερες θυγατρικές να μην μπορεί να αφήνει εκτός reporting σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων του απλώς επειδή καθεμία βρίσκεται κάτω από το threshold.
Αντίσταση στο subsidiary-by-subsidiary reporting
Αρκετοί εκπρόσωποι της αγοράς αντιτίθενται σε ένα πλήρες reporting για κάθε θυγατρική.
Η Accountancy Europe προειδοποιεί ότι το subsidiary-level reporting μπορεί να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα συμφωνίας των αριθμών.
Έσοδα μεταξύ εταιρειών ενός ομίλου, τα οποία εξαλείφονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, θα μπορούσαν να επανεμφανίζονται στα individual Taxonomy KPIs και να δημιουργούν στρεβλή εικόνα.
Η προτιμώμενη κατεύθυνση για αρκετούς respondents είναι επομένως η παρουσίαση ανά βασικό business activity ή sub-group, σε ενοποιημένη βάση, και όχι ξεχωριστά για κάθε νομική οντότητα.
Οι EuropeanIssuers επίσης τάσσονται υπέρ ενός συστήματος που αντικατοπτρίζει την κυρίαρχη οικονομική δραστηριότητα του ομίλου και επιτρέπει πιο απλουστευμένες γνωστοποιήσεις για τις άλλες δραστηριότητες.
Materiality: η λέξη-κλειδί της νέας Taxonomy
Σχεδόν όλες οι συζητήσεις καταλήγουν τελικά σε μία έννοια: materiality.
Οι επιχειρήσεις ζητούν μεγαλύτερη δυνατότητα να μην πραγματοποιούν εξαιρετικά περίπλοκες Taxonomy assessments όταν οι σχετικές δραστηριότητες είναι οικονομικά ασήμαντες.
Παράλληλα, όμως, επενδυτές και περιβαλλοντικές οργανώσεις φοβούνται ότι υπερβολικά ευρεία materiality exemptions θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μεγάλα κενά στα δεδομένα.
Το Eurosif υποστηρίζει την καλύτερη ευθυγράμμιση της Taxonomy με το ESRS reporting, αλλά επιμένει ότι οι ελαφρύνσεις πρέπει να είναι στοχευμένες και αναλογικές και ότι οι εταιρείες πρέπει να εξηγούν με σαφήνεια γιατί κάνουν χρήση τους.
Αντίστοιχα, το WWF προειδοποιεί ότι τα operating segments του IFRS 8 δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως ανεξάρτητος μηχανισμός για να αποκλείονται δραστηριότητες από την Taxonomy assessment, καθώς τα segments ορίζονται από τη διοίκηση και μπορούν να συγκεντρώνουν πολύ διαφορετικές οικονομικές δραστηριότητες.
Taxonomy και ESRS πρέπει να έρθουν πιο κοντά
Ένα από τα σημεία με τη μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ των respondents είναι η ανάγκη καλύτερης σύνδεσης της Taxonomy με τα European Sustainability Reporting Standards.
Οι εταιρείες σήμερα βρίσκονται συχνά αντιμέτωπες με παρόμοιες αλλά όχι ταυτόσημες απαιτήσεις σε CSRD/ESRS και Taxonomy.
Η Accountancy Europe υποστηρίζει περισσότερες cross-references και incorporation-by-reference όπου οι μεθοδολογίες είναι συμβατές.
Αντίστοιχα, αρκετοί respondents ζητούν να αξιοποιούνται ίδια data points και διαδικασίες ώστε οι επιχειρήσεις να μη συλλέγουν την ίδια πληροφορία δύο φορές για διαφορετικά regulatory frameworks.
Ωστόσο, αρκετοί τονίζουν ότι alignment δεν πρέπει να σημαίνει αυτόματη αντιγραφή όλων των ESRS reliefs στην Taxonomy.
Η Taxonomy εξυπηρετεί διαφορετικό σκοπό: αποσκοπεί στην ποσοτική μέτρηση του βαθμού στον οποίο οικονομικές δραστηριότητες είναι eligible και aligned με συγκεκριμένα τεχνικά κριτήρια.
«Undue cost or effort»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η πρόταση ορισμένων επιχειρηματικών και λογιστικών φορέων να εισαχθεί στην Taxonomy μια μορφή relief αντίστοιχη με την έννοια του «undue cost or effort» που χρησιμοποιείται σε άλλα reporting frameworks.
Με αυτή τη λογική, όταν μια εταιρεία δεν μπορεί να αποδείξει Taxonomy alignment χωρίς υπερβολικά μεγάλο κόστος ή χωρίς δεδομένα που είναι εύλογα διαθέσιμα, θα μπορούσε να έχει μια πιο αναλογική αντιμετώπιση.
Για τις επιχειρήσεις, αυτό αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο simplification.
Για τους χρήστες των δεδομένων, όμως, δημιουργεί τον κίνδυνο οι πιο δύσκολες δραστηριότητες να καταλήγουν συστηματικά χωρίς αξιολόγηση, μειώνοντας την πληρότητα της πληροφορίας.
Η αγορά ζητά απλοποίηση — αλλά όχι όλοι την ίδια
Οι 43 απαντήσεις δείχνουν τελικά ότι υπάρχει ισχυρή συμφωνία σε ένα πράγμα: το σημερινό Taxonomy reporting μπορεί να γίνει απλούστερο.
Δεν υπάρχει όμως συμφωνία για το πόσο μακριά πρέπει να πάει η απλοποίηση.
Οι επιχειρήσεις, οι ελεγκτές και πολλές επαγγελματικές ενώσεις δίνουν μεγαλύτερο βάρος στο κόστος συμμόρφωσης, στη σύνδεση των KPIs με πραγματικά λογιστικά δεδομένα και στην απομάκρυνση metrics που δεν χρησιμοποιούνται επαρκώς από την αγορά.
Οι sustainable investors και περιβαλλοντικές οργανώσεις δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη διατήρηση της πληροφορίας, στη συγκρισιμότητα και στον κίνδυνο τα νέα thresholds και reliefs να μετατρέψουν την απλοποίηση σε απώλεια διαφάνειας.
Ακριβώς ανάμεσα σε αυτές τις δύο θέσεις καλείται να κινηθεί η ESMA.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι να δημιουργήσει τη μικρότερη δυνατή υποχρέωση reporting. Είναι να καθορίσει ποια δεδομένα έχουν πραγματική αξία για τους επενδυτές και να σταματήσει να ζητά όσα δεν την έχουν.
Αν αυτό επιτευχθεί, η επόμενη εκδοχή της Taxonomy μπορεί να είναι ταυτόχρονα πιο απλή και περισσότερο χρήσιμη.
Αν όμως η απλοποίηση οδηγήσει σε υπερβολικά πολλές προαιρετικές επιλογές, εξαιρέσεις και διαφορετικές μεθοδολογίες, υπάρχει ένας παράδοξος κίνδυνος: ένα σύστημα με λιγότερα δεδομένα, αλλά όχι απαραίτητα με λιγότερη πολυπλοκότητα.
Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη προειδοποίηση που προκύπτει από τη διαβούλευση.
