Η νίκη του Λούλα στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών της 25ης Οκτωβρίου διατηρεί τη Βραζιλία σε μια πορεία που συνδέει στενότερα την εξωτερική πολιτική με την κλιματική ατζέντα και την προστασία του Αμαζονίου.
.
Ο Λούλα επανεξελέγη με 51,79% των έγκυρων ψήφων, έναντι 48,21% του Φλάβιο Μπολσονάρου, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα του Ανώτατου Εκλογικού Δικαστηρίου της Βραζιλίας.
Όπως επισημαίνει το Axios, η σημασία της εκλογής δεν περιορίζεται στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Η νέα θητεία διατηρεί τη συμμετοχή της Βραζιλίας στους BRICS και ενισχύει την προσπάθεια του Λούλα να τοποθετήσει τη χώρα ως ισχυρότερη φωνή του Παγκόσμιου Νότου, σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Πεκίνο
Η Βραζιλία βρίσκεται σε μια σύνθετη γεωπολιτική θέση. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν καθοριστικός επενδυτής. Σύμφωνα με τη Valentina Sader του Atlantic Council, την οποία επικαλείται το Axios, ο Λούλα αναμένεται να συνεχίσει την πολιτική ισορροπίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου, αποφεύγοντας μια ξεκάθαρη επιλογή στρατοπέδου.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνησή του επιδιώκει να διευρύνει τις αγορές για τις βραζιλιάνικες εξαγωγές και να προσελκύσει επενδύσεις από περισσότερες πηγές.
Η εξωτερική αυτή ισορροπία συνδέεται άμεσα και με την κλιματική πολιτική, καθώς η Βραζιλία επιχειρεί να παρουσιάζεται ως βασικός συνομιλητής στις διεθνείς συζητήσεις για τα τροπικά δάση, την καθαρή ενέργεια και τη χρηματοδότηση της προστασίας της φύσης.
Ο Αμαζόνιος στο κέντρο της νέας θητείας
Η προστασία του Αμαζονίου παραμένει μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διαστάσεις της επανεκλογής Λούλα. Η Βραζιλία φιλοξενεί περίπου το 60% του τροπικού δάσους του Αμαζονίου, όμως το οικοσύστημα εκτείνεται σε πολλές χώρες, γεγονός που σημαίνει ότι η διατήρησή του δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις της Μπραζίλια.
Ο κορυφαίος Βραζιλιάνος κλιματικός επιστήμονας Carlos Nobre προειδοποιεί ότι η συνεχιζόμενη αποψίλωση σε συνδυασμό με την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας μπορεί να οδηγήσει το δάσος σε ένα κρίσιμο οικολογικό σημείο καμπής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν η αποψίλωση φθάσει στο 20%-25% και η παγκόσμια θερμοκρασία αυξηθεί κατά 2°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, έως και το 70% του Αμαζονίου θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να υποστεί σοβαρή υποβάθμιση. Η εκτίμηση αυτή παρουσιάζεται από τον Nobre στο Axios ως ένας από τους βασικούς κινδύνους που πρέπει να αντιμετωπίσει η νέα κυβέρνηση.
Αποκατάσταση 24 εκατ. εκταρίων έως το 2050
Κεντρικό εργαλείο της βραζιλιάνικης στρατηγικής είναι το πρόγραμμα Arco da Restauração, το οποίο προβλέπει μεγάλης κλίμακας αποκατάσταση υποβαθμισμένων περιοχών του Αμαζονίου.
Ο στόχος είναι να αποκατασταθούν 6 εκατ. εκτάρια έως το 2030 και συνολικά 24 εκατ. εκτάρια μέχρι το 2050, μέσω συνδυασμού δημόσιων και ιδιωτικών πόρων.
Το πρόγραμμα επιδιώκει όχι μόνο την επαναφορά της φυσικής βλάστησης και της βιοποικιλότητας, αλλά και την ανάπτυξη αγροδασικών συστημάτων και οικονομικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με τη διατήρηση του δάσους.
Για τον Nobre, η διακοπή της αποψίλωσης και των δασικών πυρκαγιών, σε συνδυασμό με μεγάλης κλίμακας αποκατάσταση, αποτελεί βασική προϋπόθεση για να αποφευχθεί ένα μη αναστρέψιμο σημείο καμπής για τον Αμαζόνιο.
Η αντίφαση του πετρελαίου
Η κλιματική πολιτική του Λούλα, ωστόσο, συνοδεύεται από μια σημαντική αντίφαση. Ενώ η Βραζιλία επιχειρεί να εμφανιστεί ως ηγετική δύναμη στην προστασία των τροπικών δασών και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η κυβέρνηση υποστηρίζει παράλληλα την επέκταση της παραγωγής πετρελαίου.
Ο Nobre σημειώνει ότι ο Λούλα έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μετά την εκλογική του νίκη, αλλά προειδοποιεί ότι η συνέχιση της ανάπτυξης των ορυκτών καυσίμων μπορεί να δυσκολέψει σημαντικά την προσπάθεια προστασίας του Αμαζονίου.
Η εφαρμογή της περιβαλλοντικής ατζέντας θα εξαρτηθεί επίσης από τις πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό της χώρας. Η Sader επισημαίνει ότι σημαντικό ρόλο θα παίξουν τόσο η επιλογή του υπουργού Περιβάλλοντος όσο και η δυνατότητα της κυβέρνησης να προωθεί τις πολιτικές της μέσα σε ένα πιο συντηρητικό Κογκρέσο.
Ένα ζήτημα που ξεπερνά τη Βραζιλία
Η επόμενη περίοδος για τον Αμαζόνιο δεν θα καθοριστεί μόνο από την Μπραζίλια. Οι πολιτικές εξελίξεις στις γειτονικές χώρες που μοιράζονται το τροπικό δάσος, οι επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα και η διεθνής συνεργασία για την προστασία των δασών μπορούν να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητα της βραζιλιάνικης στρατηγικής.
Η επανεκλογή του Λούλα διατηρεί πάντως στο επίκεντρο της πολιτικής της μεγαλύτερης χώρας της Νότιας Αμερικής έναν στόχο με παγκόσμια σημασία: τον περιορισμό της αποψίλωσης και την αποκατάσταση εκατομμυρίων εκταρίων του Αμαζονίου.
Το κατά πόσο αυτή η φιλοδοξία θα μπορέσει να συνυπάρξει με την ανάπτυξη της πετρελαϊκής παραγωγής και τις οικονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις της νέας θητείας αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά ζητήματα που θα καθορίσουν την κλιματική πολιτική της Βραζιλίας τα επόμενα χρόνια.
Πηγή: Axios,
Secondary keywords: Βραζιλία, κλιματική αλλαγή, Αμαζόνιος, αποψίλωση, αποκατάσταση δασών, BRICS, Carlos Nobre, Lula
