Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο πεδίο της εταιρικής βιωσιμότητας, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στη διαφάνεια και στη μείωση της γραφειοκρατίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τα αναθεωρημένα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Υποβολής Εκθέσεων Βιωσιμότητας – πιο γνωστά ως ESRS-, καθώς και ένα νέο προαιρετικό πρότυπο αναφοράς για μικρότερες επιχειρήσεις, σε μια κίνηση που επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο χιλιάδες εταιρείες θα οργανώνουν τις εκθέσεις ESG τα επόμενα χρόνια.
.
Η αναθεώρηση αποτελεί μέρος του πακέτου απλούστευσης Omnibus I, με το οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να περιορίσει το διοικητικό βάρος που δημιουργήθηκε κατά την εφαρμογή της Οδηγίας CSRD, διατηρώντας παράλληλα τις βασικές αρχές της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Τα ESRS αποτελούν το κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς για ζητήματα περιβάλλοντος, κοινωνίας και εταιρικής διακυβέρνησης. Καλύπτουν θεματικές όπως η κλιματική αλλαγή, η προστασία της βιοποικιλότητας, η χρήση φυσικών πόρων, τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι συνθήκες εργασίας και η εταιρική διακυβέρνηση. Μέσα από τις γνωστοποιήσεις αυτές, επενδυτές, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και λοιποί ενδιαφερόμενοι αποκτούν πληρέστερη εικόνα για τους κινδύνους που αντιμετωπίζει μία επιχείρηση, αλλά και για τις επιπτώσεις που έχει η δραστηριότητά της στην κοινωνία και στο περιβάλλον.
Περισσότερη απλότητα στις εκθέσεις
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη δραστική μείωση των απαιτήσεων υποβολής στοιχείων. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα υποχρεωτικά σημεία δεδομένων περιορίζονται κατά περισσότερο από 60%, ενώ συνολικά οι απαιτούμενες πληροφορίες μειώνονται κατά περισσότερο από 70%. Παράλληλα, τα νέα πρότυπα είναι συντομότερα, περισσότερο στοχευμένα και εισάγουν μεγαλύτερη ευελιξία κατά την προετοιμασία των εκθέσεων βιωσιμότητας.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι αλλαγές αυτές μπορούν να μειώσουν το κόστος συμμόρφωσης για κάθε επιχείρηση κατά περισσότερο από 30%, συμβάλλοντας στον ευρύτερο στόχο της για περιορισμό του διοικητικού φόρτου που προκύπτει από τις υποχρεώσεις αναφοράς.
Παράλληλα, απλοποιείται και η διαδικασία της αξιολόγησης διπλής ουσιαστικότητας, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής προσέγγισης. Οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να αξιολογούν τόσο τον τρόπο με τον οποίο οι παράγοντες βιωσιμότητας επηρεάζουν τις ίδιες όσο και τις επιπτώσεις που προκαλεί η δραστηριότητά τους στην οικονομία, στην κοινωνία και στο περιβάλλον. Η μεθοδολογία όμως γίνεται πιο λειτουργική και λιγότερο απαιτητική ως προς την τεκμηρίωση.
Προστασία για τις μικρότερες επιχειρήσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το νέο προαιρετικό πρότυπο αναφοράς για επιχειρήσεις που δεν υπάγονται στην CSRD. Η πρωτοβουλία αυτή αφορά κυρίως μικρότερες εταιρείες, οι οποίες τα τελευταία χρόνια δέχονταν αυξανόμενα αιτήματα παροχής στοιχείων βιωσιμότητας από μεγαλύτερους πελάτες, τράπεζες και επενδυτές.
Το νέο πλαίσιο εισάγει το λεγόμενο "value chain cap", ένα ανώτατο όριο στις πληροφορίες που μπορούν να ζητούν οι μεγάλες επιχειρήσεις από τους μικρότερους συνεργάτες τους. Με άλλα λόγια, οι εταιρείες που υποχρεούνται να εφαρμόζουν την CSRD δεν θα μπορούν να απαιτούν από επιχειρήσεις της εφοδιαστικής τους αλυσίδας περισσότερα στοιχεία από όσα προβλέπει το νέο προαιρετικό πρότυπο.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τις διοικητικές απαιτήσεις που αντιμετωπίζουν χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να επενδύουν στη βιωσιμότητα
Παρά τη σημαντική απλούστευση, η ουσία του ευρωπαϊκού πλαισίου δεν αλλάζει. Οι γνωστοποιήσεις για το κλίμα, τη βιοποικιλότητα, τους εργαζομένους, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη διακυβέρνηση εξακολουθούν να αποτελούν βασικό στοιχείο της εταιρικής πληροφόρησης.
Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις που βρίσκονται εντός του πεδίου εφαρμογής της CSRD θα συνεχίσουν να επενδύουν σε συστήματα συλλογής δεδομένων, εσωτερικούς μηχανισμούς ελέγχου και διαδικασίες διαχείρισης ESG. Η διαφορά είναι ότι το νέο πλαίσιο επιχειρεί να εστιάσει στις πληροφορίες που κρίνονται ουσιώδεις για τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων, περιορίζοντας τις επαναλαμβανόμενες ή χαμηλής χρησιμότητας γνωστοποιήσεις.
Τι σημαίνει για τις ελληνικές επιχειρήσεις
Για τις μεγάλες ελληνικές εταιρείες που προετοιμάζονται ήδη για την εφαρμογή της CSRD, η αναθεώρηση των ESRS δημιουργεί ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο συμμόρφωσης. Οι επενδύσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σε πληροφοριακά συστήματα, διαδικασίες ESG και εταιρική διακυβέρνηση εξακολουθούν να αποτελούν πολύτιμη βάση, καθώς οι βασικές απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας παραμένουν ενεργές.
Την ίδια στιγμή, οι μικρότερες επιχειρήσεις αποκτούν ένα κοινό σημείο αναφοράς για την παροχή πληροφοριών βιωσιμότητας προς πελάτες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και επενδυτές, χωρίς να επιβαρύνονται με τις ίδιες υποχρεώσεις που ισχύουν για τις μεγάλες εισηγμένες ή πολυεθνικές εταιρείες.
Τα αναθεωρημένα ESRS βασίζονται στις τεχνικές εισηγήσεις της EFRAG, οι οποίες διαμορφώθηκαν μετά από εκτεταμένη διαβούλευση με επιχειρήσεις, επενδυτές, ελεγκτικούς φορείς και άλλους ενδιαφερόμενους κατά τη διάρκεια του 2025. Το επόμενο βήμα είναι ο έλεγχος των δύο κατ' εξουσιοδότηση πράξεων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαδικασία που προβλέπεται να ολοκληρωθεί μετά τη δίμηνη περίοδο εξέτασης, με δυνατότητα παράτασης δύο ακόμη μηνών. Μετά την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, το νέο πλαίσιο θα αποτελέσει το σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή εταιρική αναφορά βιωσιμότητας τα επόμενα χρόνια.
