Τα πράσινα ομόλογα έχουν μετατραπεί μέσα σε μία δεκαετία από εξειδικευμένο χρηματοδοτικό εργαλείο σε βασικό κανάλι άντλησης κεφαλαίων για έργα με περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Σύμφωνα με νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η παγκόσμια αγορά πράσινων ομολόγων αυξήθηκε από λιγότερες από 200 εκδόσεις το 2014 σε σωρευτική αξία άνω των 3 τρισ. δολαρίων έως το 2024.
.
Η μελέτη των Fabio Fornari, Daniele Pianeselli, Andrea Zaghini εξετάζει συστηματικά αν και πώς οι επενδυτές αποδέχονται χαμηλότερες αποδόσεις για πράσινα ομόλογα, το λεγόμενο greenium, και ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το ύψος του. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η τιμολόγηση δεν βασίζεται μόνο στην ετικέτα «πράσινο», αλλά ακολουθεί ένα διπλό σύστημα αξιολόγησης που συνδυάζει το χαρακτηριστικό του τίτλου με την περιβαλλοντική επίδοση του εκδότη.
Η ανάλυση καλύπτει περίπου 9.500 πράσινα ομόλογα από 73 χώρες και περισσότερα από 250.000 συμβατικά ομόλογα σύγκρισης, με εκδόσεις την περίοδο 2014–2023. Οι συγγραφείς χρησιμοποιούν τεχνικές αντιστοίχισης τίτλων, ώστε να συγκρίνονται πράσινα και μη πράσινα ομόλογα με παρόμοια χαρακτηριστικά ως προς τη διάρκεια, το μέγεθος, το νόμισμα, την πιστοληπτική διαβάθμιση και τον κλάδο του εκδότη.
Στο βασικό τους αποτέλεσμα, οι ερευνητές εντοπίζουν ότι η απλή ύπαρξη της πράσινης ετικέτας συνδέεται με μέση μείωση της απόδοσης κατά περίπου 16 μονάδες βάσης. Το εύρημα αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, οι εκδότες πράσινων ομολόγων δανείζονται φθηνότερα σε σχέση με αντίστοιχες συμβατικές εκδόσεις.
Ωστόσο, η επίδραση δεν είναι ομοιόμορφη. Όταν ο εκδότης διαθέτει υψηλή περιβαλλοντική βαθμολογία – δηλαδή βρίσκεται στο ανώτερο τρίτο της κατανομής του δείκτη Environmental score (E-score) – το greenium σχεδόν διπλασιάζεται. Στην περίπτωση αυτή, η διαφορά απόδοσης φτάνει τις 33 μονάδες βάσης. Αντίθετα, για εταιρείες με μεσαία ή χαμηλή περιβαλλοντική επίδοση, δεν καταγράφεται πρόσθετο όφελος πέρα από το βασικό greenium της ετικέτας.
Η δημοσιοποίηση περιβαλλοντικής βαθμολογίας λειτουργεί επίσης ως ξεχωριστός παράγοντας κόστους. Η ύπαρξη διαθέσιμου E-score συνδέεται με πρόσθετη μείωση της απόδοσης κατά περίπου 23 μονάδες βάσης, ανεξάρτητα από το αν το ομόλογο είναι πράσινο ή όχι. Για πράσινα ομόλογα εκδοτών με δημοσιευμένο E-score, το συνολικό όφελος στη χρηματοδότηση αντιστοιχεί σε έκπτωση περίπου 11% σε σχέση με τη μέση απόδοση της αγοράς, η οποία στην περίοδο της μελέτης διαμορφώνεται στο 2,44%.
Ιδιαίτερο ρόλο παίζει η πιστοποίηση της «πρασινάδας» του τίτλου. Για ομόλογα που φέρουν πιστοποίηση σύμφωνα με τα Green Bond Principles του ICMA ή το Climate Bond Standard, το greenium αυξάνεται σε περίπου 25 μονάδες βάσης, ακόμη και για εκδότες χωρίς δημοσιευμένο περιβαλλοντικό σκορ. Η πιστοποίηση ενισχύει την εμπιστοσύνη των επενδυτών ως προς τη χρήση των κεφαλαίων και την ποιότητα του έργου που χρηματοδοτείται.
Η ανάλυση δείχνει επίσης ότι το φαινόμενο δεν επεκτείνεται σε κοινωνικές ή εταιρικής διακυβέρνησης βαθμολογίες. Οι δείκτες S-score και G-score δεν εμφανίζουν στατιστικά σημαντική επίδραση στις αποδόσεις των πράσινων ομολόγων. Η τιμολόγηση συνδέεται αποκλειστικά με την περιβαλλοντική διάσταση.
Ένα ακόμη βασικό εύρημα αφορά τη συμπεριφορά της αγοράς σε περιόδους αυξημένης κλιματικής ανησυχίας. Χρησιμοποιώντας δείκτες κλιματικής αβεβαιότητας και έντασης ειδήσεων για την κλιματική αλλαγή, οι συγγραφείς καταγράφουν ότι σε περιόδους υψηλής ανησυχίας το greenium διευρύνεται σημαντικά. Για εκδότες με υψηλό E-score, η συνολική διαφορά απόδοσης φτάνει έως και τις 44 μονάδες βάσης.
Σε αυτές τις φάσεις, το πρόσθετο όφελος επεκτείνεται και σε εταιρείες με μεσαία περιβαλλοντική επίδοση, ένδειξη ενός πρόσκαιρου «dash for green», δηλαδή έντονης στροφής των επενδυτών προς πράσινους τίτλους όταν αυξάνονται οι αντιλήψεις για κλιματικό κίνδυνο.
Η γεωγραφική και κλαδική κατανομή δείχνει ότι μετά το 2020 η Ευρώπη και η Ασία, ιδίως η Κίνα, αυξάνουν σημαντικά τις εκδόσεις, ενώ η αξία των πράσινων εκδόσεων κορυφώνεται κοντά στα 500 δισ. ευρώ το 2021 και σταθεροποιείται γύρω στα 400 δισ. ευρώ τα επόμενα έτη. Περίπου το 50% της παγκόσμιας αξίας εκδόσεων το 2023 προέρχεται από την ευρωζώνη.
Σε επίπεδο πολιτικής, η μελέτη επισημαίνει ότι ακόμη και εταιρείες χωρίς κορυφαία περιβαλλοντική επίδοση μπορούν να αντλήσουν φθηνότερη χρηματοδότηση μέσω πράσινων ομολόγων, εφόσον το έργο που χρηματοδοτείται κρίνεται αξιόπιστο. Το βασικό greenium της ετικέτας παραμένει διαθέσιμο ανεξάρτητα από τη βαθμολογία του εκδότη.
Ταυτόχρονα, οι συγγραφείς σημειώνουν ότι μια στρατηγική που θα βασιζόταν αποκλειστικά στη μεταφορά κεφαλαίων από ρυπογόνες σε ήδη «πράσινες» εταιρείες ενδέχεται να μην οδηγήσει σε πλήρη αποανθρακοποίηση. Η ύπαρξη κινήτρων και για εταιρείες σε μεταβατικό στάδιο θεωρείται κρίσιμη για τη χρηματοδότηση επενδύσεων καθαρής τεχνολογίας.
Συνολικά, το οικονομικό όφελος από την έκδοση πράσινων ομολόγων εκτιμάται μεταξύ 7% και 14% της μέσης απόδοσης σε κανονικές συνθήκες αγοράς και έως 18% σε περιόδους αυξημένης κλιματικής έντασης. Το αποτέλεσμα αποδίδεται στον συνδυασμό της πράσινης ετικέτας, της περιβαλλοντικής επίδοσης και της αυξημένης ζήτησης από επενδυτές με προτιμήσεις βιωσιμότητας.
Πηγή: European Central Bank, Working Paper Series No 3176
