Την ενσωμάτωση των κλιματικών κινδύνων και των κινδύνων που συνδέονται με τη φύση στην καθημερινή προληπτική εποπτεία τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών προωθεί το Network for Greening the Financial System (NGFS), με νέο οδηγό που διευρύνει αισθητά την προσέγγιση που είχε παρουσιάσει για πρώτη φορά το 2020.
.
Το νέο Guide for supervisors: Integrating climate and nature-related risks into prudential supervision, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, αντιμετωπίζει πλέον τους κινδύνους από την κλιματική αλλαγή, την απώλεια βιοποικιλότητας, την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, τη λειψυδρία και τη ρύπανση ως παράγοντες που μπορούν να μετατραπούν σε πιστωτικό, αγοραίο, λειτουργικό, ασφαλιστικό και κίνδυνο ρευστότητας για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. 2026_NGFS_Guide for supervisors… 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Η αναθεωρημένη έκδοση εισάγει σε πολύ μεγαλύτερο βάθος τα nature-related financial risks, τα transition plans, τα climate scenarios και stress tests, τον κίνδυνο κλιματικών δικαστικών διαφορών, τα disclosures και τον ρόλο της προσαρμογής στην εκτίμηση του φυσικού κινδύνου. Βασίζεται σε έρευνα 67 εποπτικών αρχών και σε σειρά case studies από μέλη του NGFS, με στόχο να προσφέρει πρακτικά εργαλεία τα οποία μπορούν να προσαρμόζονται στις διαφορετικές συνθήκες κάθε δικαιοδοσίας. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Το NGFS ξεκαθαρίζει ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι δεν αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία από τους κινδύνους της φύσης, αλλά υποσύνολό τους. Στην ευρύτερη κατηγορία nature-related risks εντάσσονται, μεταξύ άλλων, η απώλεια βιοποικιλότητας, η διάβρωση του εδάφους και η ρύπανση του νερού. Οι κίνδυνοι αυτοί μπορούν να είναι φυσικοί, όταν προκύπτουν από την υποβάθμιση της φύσης και την απώλεια οικοσυστημικών υπηρεσιών, ή μεταβατικοί, όταν συνδέονται με πολιτικές, τεχνολογικές αλλαγές και μεταβολές στις προτιμήσεις καταναλωτών και επενδυτών. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το νερό. Η λειψυδρία ή μια σοβαρή ξηρασία μπορεί να περιορίσει την παραγωγή μιας εταιρείας, να μειώσει τα έσοδά της και τελικά να επηρεάσει την ικανότητά της να εξυπηρετήσει το χρέος της. Για μια τράπεζα αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε υψηλότερη πιθανότητα αθέτησης και μεγαλύτερες πιστωτικές ζημιές. Αντίστοιχα, ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να μειώσουν την αξία ακινήτων, υποδομών και άλλων collateral, ενώ για τις ασφαλιστικές εταιρείες μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τις αποζημιώσεις. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Οι κίνδυνοι αγγίζουν ακόμη και τις ίδιες τις λειτουργίες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Φυσικές καταστροφές μπορούν να επηρεάσουν υποκαταστήματα, γραφεία, data centers, δίκτυα επικοινωνιών και κρίσιμες υποδομές, ενώ προβλήματα σε προμηθευτές και πελάτες μπορούν να προκαλέσουν ευρύτερες διακοπές επιχειρησιακής συνέχειας. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το NGFS και στον litigation risk. Ο αριθμός των κλιματικών και nature-related δικαστικών υποθέσεων έχει αυξηθεί σημαντικά, επεκτεινόμενος από προσφυγές κατά κυβερνήσεων σε υποθέσεις που αφορούν εταιρείες ενέργειας, μεταφορών, κατασκευών, γεωργίας, πλαστικών αλλά και τον ίδιο τον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Οι πιθανές επιπτώσεις περιλαμβάνουν νομικά έξοδα, πρόστιμα, αποζημιώσεις, υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και ασφάλισης, αλλά και πλήγμα στη φήμη και στην αποτίμηση μιας επιχείρησης. 2026_NGFS_Guide for supervisors… 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Ο οδηγός βασίζεται σε πέντε κεντρικές συστάσεις προς τις εποπτικές αρχές. Πρώτον, να κατανοήσουν πώς οι κλιματικοί και nature-related κίνδυνοι μεταδίδονται στην οικονομία και στον χρηματοπιστωτικό τομέα και να εντοπίζουν πού είναι ουσιώδεις για κάθε εποπτευόμενο ίδρυμα. Δεύτερον, να αναπτύξουν σαφή στρατηγική, κατάλληλη οργανωτική δομή και επαρκείς πόρους. Τρίτον, να αξιολογούν τις πραγματικές εκθέσεις τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών και τις πιθανές ζημιές. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Η τέταρτη σύσταση αφορά τη δημιουργία και παρακολούθηση σαφών supervisory expectations για governance, strategy, risk management, scenario analysis, stress testing και disclosures. Η πέμπτη προχωρά ακόμη περισσότερο, καλώντας τις αρχές να εξετάζουν κατά πόσο οι κλιματικοί και nature-related κίνδυνοι αντιμετωπίζονται επαρκώς από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και, όπου χρειάζεται, να λαμβάνουν εποπτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης του υφιστάμενου prudential framework. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Η αλλαγή δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Στην έρευνα του NGFS, 77% των εποπτικών αρχών δήλωσε ότι η αξιολόγηση των κλιματικών κινδύνων καλύπτεται ήδη από την εποπτική εντολή τους. Στην Ευρώπη, η ενσωμάτωση είναι συχνότερα ρητή στη νομοθεσία και στα prudential frameworks, ενώ σε άλλες περιοχές γίνεται συχνά έμμεσα μέσω των ευρύτερων αρμοδιοτήτων για χρηματοπιστωτική ή νομισματική σταθερότητα. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Στην ΕΕ, ο οδηγός επισημαίνει ότι οι τροποποιήσεις στο Capital Requirements Regulation και στην Capital Requirements Directive έχουν ήδη εισαγάγει ρητές απαιτήσεις για τη διαχείριση ESG risks από τις τράπεζες και για την αξιολόγησή τους από τις εποπτικές αρχές στο πλαίσιο του Supervisory Review and Evaluation Process (SREP). 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Παράλληλα, 73% των εποπτικών αρχών που απάντησαν στην έρευνα έχει αναπτύξει στρατηγικό σχέδιο για τους κλιματικούς κινδύνους, με την πρακτική να είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Ευρώπη και στην Ασία-Ειρηνικό. Το NGFS διαπιστώνει έτσι ότι το climate risk management μετατρέπεται σταδιακά από εξειδικευμένη άσκηση βιωσιμότητας σε βασικό στοιχείο της εποπτικής στρατηγικής. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Για τους nature-related κινδύνους, πάντως, η εικόνα είναι λιγότερο ώριμη. Οι περισσότερες εποπτικές αρχές έχουν ήδη εξετάσει πώς οι κλιματικοί κίνδυνοι εμπίπτουν στην εντολή τους, ενώ η αντίστοιχη δουλειά γύρω από τη φύση βρίσκεται ακόμη σε πρωιμότερο στάδιο. Το NGFS βλέπει, όμως, αυξανόμενο ενδιαφέρον από κεντρικές τράπεζες και εποπτικές αρχές για την ενσωμάτωση των συγκεκριμένων παραμέτρων. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Σημαντικό εργαλείο αποτελούν τα climate scenario analyses και stress tests. Σκοπός τους είναι να εξετάζεται πώς διαφορετικές κλιματικές διαδρομές μπορούν να επηρεάσουν τους ισολογισμούς, την ποιότητα των χαρτοφυλακίων και την κεφαλαιακή θέση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Η κατεύθυνση του NGFS είναι η ίδια λογική να επεκταθεί σταδιακά και στους κινδύνους της φύσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το λεγόμενο climate-nature nexus. Το NGFS προειδοποιεί ότι η ξεχωριστή αντιμετώπιση κλιματικής αλλαγής και υποβάθμισης της φύσης μπορεί να υποεκτιμά την πραγματική ένταση των κινδύνων. Μια ξηρασία, για παράδειγμα, μπορεί να είναι πολύ πιο καταστροφική όταν τα οικοσυστήματα που συγκρατούν και φιλτράρουν το νερό έχουν ήδη υποβαθμιστεί, ενώ οι πλημμυρικές ζημιές μπορούν να επιδεινωθούν όταν έχουν καταστραφεί φυσικά προστατευτικά συστήματα. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Το NGFS δεν εισηγείται ένα ενιαίο εποπτικό μοντέλο για όλες τις χώρες. Αντίθετα, ζητά risk-based και αναλογική εφαρμογή, ανάλογα με το μέγεθος των κινδύνων, τη δομή του χρηματοπιστωτικού συστήματος, το νομικό πλαίσιο και τις διαθέσιμες υποδομές και δεξιότητες. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η έλλειψη πλήρων δεδομένων δεν πρέπει να αποτελεί λόγο αδράνειας: proxies, ποιοτικές αξιολογήσεις και τα υπάρχοντα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αφετηρία. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Η συνολική κατεύθυνση του νέου οδηγού είναι σαφής. Οι κλιματικοί και nature-related κίνδυνοι δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως παράλληλο κομμάτι του ESG reporting, αλλά ως drivers παραδοσιακών χρηματοοικονομικών κινδύνων που μπορούν να επηρεάσουν κεφάλαια, collateral, ρευστότητα, ασφαλισιμότητα και τελικά τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Για το NGFS, το επόμενο βήμα είναι η βαθύτερη σύνδεση κλίματος και φύσης στις αναλύσεις κινδύνου, η καλύτερη ενσωμάτωση adaptation και mitigation στα εποπτικά μοντέλα και η περαιτέρω ανάπτυξη micro- και macro-prudential εργαλείων. Η κατεύθυνση αυτή δείχνει ότι το sustainability risk management περνά σταδιακά από το reporting στον ίδιο τον πυρήνα της εποπτείας και της διαχείρισης κινδύνων του χρηματοπιστωτικού συστήματος. 2026_NGFS_Guide for supervisors…
Πηγή: Network for Greening the Financial System
