Η κλιματική αλλαγή παύει να αποτελεί μόνο μακροπρόθεσμο περιβαλλοντικό κίνδυνο και μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε βασικό παράγοντα χρηματοοικονομικού σχεδιασμού.
.
Μεγάλοι διαχειριστές κεφαλαίων και συνταξιοδοτικά ταμεία αναπτύσσουν νέα μοντέλα αξιολόγησης κινδύνου προκειμένου να εκτιμήσουν τις επιπτώσεις ενός σεναρίου κατά το οποίο η συνεχής άνοδος της θερμοκρασίας οδηγεί στην ενεργοποίηση των λεγόμενων κλιματικών "μαύρων κύκνων" (climate black swan risks), δηλαδή γεγονότων χαμηλής πιθανότητας αλλά εξαιρετικά μεγάλου αντίκτυπου.
Τα σημεία καμπής μπαίνουν στα επενδυτικά μοντέλα
Η Standard Life, η οποία διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία ύψους περίπου 317 δισ. λιρών, σχεδιάζει μέσα στο 2027 να ενσωματώσει για πρώτη φορά αναλύσεις κλιματικών σημείων καμπής στο σύστημα διαχείρισης κινδύνου της.
Η εταιρεία θα πραγματοποιήσει προσομοιώσεις σε ολόκληρο το χαρτοφυλάκιό της, προκειμένου να αξιολογήσει πώς θα επηρεάζονταν οι επενδύσεις σε περίπτωση ενεργοποίησης μη αναστρέψιμων αλλαγών στο παγκόσμιο κλιματικό σύστημα.
Όπως σημειώνει ο επικεφαλής έρευνας βιώσιμων επενδύσεων της εταιρείας, Hetal Patel, μέχρι τα μέσα του 2028 όποιος θεσμικός επενδυτής δεν εξετάζει σοβαρά αυτούς τους κινδύνους θα βρίσκεται εκτός του επενδυτικού «ρεύματος».
Ανάλογες αναλύσεις πραγματοποιεί και η Allianz Global Investors, ενώ η JPMorgan έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί τον όρο «κλιματικοί μαύροι κύκνοι» για να περιγράψει τα συγκεκριμένα σενάρια.
Τι είναι τα climate tipping points
Τα κλιματικά σημεία καμπής είναι κρίσιμα όρια στα φυσικά συστήματα της Γης, πέρα από τα οποία οι αλλαγές γίνονται ταχύτατες, μη αναστρέψιμες και ιδιαίτερα καταστροφικές.
Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει περισσότερα από δώδεκα τέτοια σημεία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η κατάρρευση των κοραλλιογενών υφάλων,
- η μετατροπή μεγάλου μέρους του Αμαζονίου σε σαβάνα,
- η μη αναστρέψιμη τήξη του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας,
- η αποσταθεροποίηση του μόνιμου παγετού (permafrost),
- η πιθανή κατάρρευση της Ατλαντικής Μεσημβρινής Ανακυκλοφορίας (AMOC), του ωκεάνιου συστήματος που συμβάλλει στη διατήρηση του ήπιου κλίματος στη βορειοδυτική Ευρώπη.
Αν και η πλήρης εκδήλωση των συνεπειών μπορεί να χρειαστεί δεκαετίες, όταν ξεπεραστεί το κρίσιμο όριο η διαδικασία δεν μπορεί πλέον να αναστραφεί.
Οι αγορές μπορεί να αντιδράσουν πριν εμφανιστούν οι πλήρεις επιπτώσεις
Σύμφωνα με τη Sarah Kapnick, επικεφαλής συμβουλευτικής για το κλίμα στην JPMorgan και πρώην επικεφαλής επιστήμονα της NOAA, οι επενδυτές δεν εξετάζουν πλέον μόνο τις φυσικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αλλά και το πότε οι χρηματοπιστωτικές αγορές θα αρχίσουν να αναπροσαρμόζουν τις αποτιμήσεις τους.
Η ίδια εκτιμά ότι οι πρώτες πιέσεις θα μπορούσαν να εμφανιστούν στις αγορές χρέους και στα μη ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία, πριν επεκταθούν ευρύτερα στις υπόλοιπες κατηγορίες επενδύσεων.
Για τον λόγο αυτό, οι διαχειριστές κεφαλαίων καλούνται να επικαιροποιούν διαρκώς τις αναλύσεις ακραίων κινδύνων, καθώς τα επιστημονικά δεδομένα εξελίσσονται.
Η JPMorgan επισημαίνει ακόμη ότι τα πρόσφατα ακραία κύματα καύσωνα δεν αποτελούν από μόνα τους σημείο καμπής, αλλά ένδειξη ότι το κλιματικό σύστημα λειτουργεί πλέον σε υψηλότερη θερμοκρασιακή «βάση», γεγονός που μπορεί να επιταχύνει την προσέγγιση κρίσιμων ορίων.
Η Ευρώπη ανησυχεί ιδιαίτερα για το AMOC
Ένα από τα σενάρια που απασχολούν περισσότερο τους Ευρωπαίους επενδυτές αφορά πιθανή αποδυνάμωση ή κατάρρευση της Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC).
Το συγκεκριμένο σύστημα θαλάσσιων ρευμάτων μεταφέρει θερμό νερό από τον Ισημερινό προς τη βόρεια Ευρώπη και αποτελεί βασικό λόγο για τους σχετικά ήπιους χειμώνες της περιοχής.
Ενδεχόμενη κατάρρευσή του θα μπορούσε να αλλάξει δραστικά τα καιρικά πρότυπα.
Νεότερα επιστημονικά μοντέλα κάνουν λόγο για πολύ ψυχρότερους χειμώνες στη Βρετανία, ακόμη και με θερμοκρασίες που θα μπορούσαν να φτάσουν τους -20°C στο Λονδίνο, ενώ παράλληλα τα καλοκαίρια θα γίνονταν θερμότερα και ξηρότερα, αυξάνοντας τις πιέσεις στη γεωργία και στους υδατικούς πόρους.
Οι εποπτικές αρχές αυξάνουν την πίεση
Οι χρηματοπιστωτικές αρχές αρχίζουν επίσης να προσαρμόζουν το εποπτικό τους πλαίσιο.
Η Prudential Regulation Authority (PRA) του Ηνωμένου Βασιλείου έχει ήδη ζητήσει από τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες να ενσωματώνουν κινδύνους που μπορεί να είναι μη γραμμικοί και μη αναστρέψιμοι, επισημαίνοντας ότι τα ιστορικά δεδομένα δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστο οδηγό για το μέλλον.
Για την Allianz Global Investors, ιδιαίτερη σημασία θα έχει η εξέλιξη της ασφαλιστικής αγοράς. Όπως σημειώνουν στελέχη της εταιρείας, όταν οι ασφαλιστές αρχίσουν να περιορίζουν την κάλυψη συγκεκριμένων κινδύνων ή να αυξάνουν σημαντικά τα ασφάλιστρα, οι αγορές ενδέχεται να αναπροσαρμόσουν ταχύτερα τις αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων.
Η μεγάλη πρόκληση της μοντελοποίησης
Παρά την αυξανόμενη σημασία των κλιματικών σημείων καμπής, η ακριβής πρόβλεψη του χρόνου εμφάνισής τους παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.
Η USS Investment Management, που διαχειρίζεται τις συντάξεις των πανεπιστημιακών του Ηνωμένου Βασιλείου, εκτιμά ότι δεν είναι ρεαλιστικό να προβλεφθεί πότε ακριβώς θα ενεργοποιηθεί κάποιο σημείο καμπής.
Αντίθετα, δίνει έμφαση στην ανάλυση πιθανών σεναρίων για την επόμενη πενταετία ή δεκαετία, λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένοι κίνδυνοι, όπως η αποσταθεροποίηση του μόνιμου παγετού ή η μεταβολή του AMOC, θα μπορούσαν να εξελιχθούν μέσα στις επόμενες 15 έως 20 χρόνια.
Από τον ενεργειακό κίνδυνο στον συστημικό κίνδυνο
Για τους επενδυτές, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον από τους κινδύνους που συνδέονται μόνο με την ενεργειακή μετάβαση προς έναν πολύ ευρύτερο συστημικό κίνδυνο.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές της Legal & General, η επιβράδυνση της απανθρακοποίησης οδηγεί αρκετούς θεσμικούς επενδυτές να προετοιμάζονται πλέον και για τα πιο ακραία σενάρια.
Ο επικεφαλής στρατηγικής βιωσιμότητας της Jefferies, Aniket Shah, σημειώνει ότι σε αντίθεση με κρίσεις όπως οι πόλεμοι ή η πανδημία, οι οικονομίες δεν έχουν ποτέ αντιμετωπίσει στο παρελθόν μη αναστρέψιμες μεταβολές τέτοιου μεγέθους.
Η συζήτηση γύρω από τα κλιματικά σημεία καμπής δείχνει έτσι ότι οι επενδυτές δεν περιορίζονται πλέον στην αξιολόγηση των επιπτώσεων της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών. Προετοιμάζονται πλέον και για το ενδεχόμενο η ίδια η κλιματική αλλαγή να αποτελέσει καταλύτη βαθιών και μόνιμων ανατιμολογήσεων στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.
Πηγή: Bloomberg.
