Η συμβατική αντίληψη θέλει τις οικονομικές υφέσεις να λειτουργούν ανασταλτικά για την καινοτομία: τα κέρδη μειώνονται, οι χρηματοδοτικοί περιορισμοί εντείνονται και οι επιχειρήσεις περιορίζουν τις δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη. Ωστόσο, νέα έρευνα των Diego Känzig, Maximilian Konradt, Lixing Wang και Donghai Zhang δείχνει ότι η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη όταν διαχωριστεί η «πράσινη» από τη μη πράσινη καινοτομία. Ενώ η δεύτερη κινείται κυκλικά και υποχωρεί στις περιόδους συρρίκνωσης, η πράσινη καινοτομία εμφανίζει αντίθετη συμπεριφορά και ενισχύεται.
.
Η έρευνα βασίζεται στο CEPR Discussion Paper Innovation, Business Cycles, and the Climate Transition και εξετάζει πώς οι διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου επηρεάζουν όχι μόνο την ποσότητα της καινοτομίας αλλά και την κατεύθυνσή της. Οι συγγραφείς μετρούν την καινοτομία μέσω αιτήσεων για πατέντες και ταξινομούν ως «πράσινες» τις τεχνολογίες που εντάσσονται στους κωδικούς του European Patent Office για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.
Όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν, οι πράσινες πατέντες αυξάνονται
Για να απομονώσουν την επίδραση του οικονομικού κύκλου, οι ερευνητές εξετάζουν μεταξύ άλλων ένα contractionary monetary policy shock που αυξάνει το αμερικανικό federal funds rate κατά 25 μονάδες βάσης. Όπως θα αναμενόταν, η συνολική κατοχύρωση πατεντών μειώνεται αισθητά μετά τη νομισματική σύσφιξη. Όμως κάτω από αυτό το συνολικό αποτέλεσμα κρύβεται μια σημαντική απόκλιση: οι μη πράσινες πατέντες υποχωρούν, ενώ οι πράσινες αυξάνονται. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο των green patents ενισχύεται επίμονα και φθάνει περίπου τις 0,3 ποσοστιαίες μονάδες μετά από περίπου 15 τρίμηνα.
Το αποτέλεσμα δεν περιορίζεται στα monetary shocks. Οι συγγραφείς βρίσκουν παρόμοιο μοτίβο όταν εξετάζουν απροσδόκητες μεταβολές του ΑΕΠ και διαφορετικές φάσεις του οικονομικού κύκλου, ενώ τα ευρήματα παραμένουν ισχυρά με εναλλακτικούς ορισμούς της πράσινης τεχνολογίας, ελέγχους για την ποιότητα των πατεντών και διαφορετικούς κλάδους και γεωγραφικές περιοχές. Pasted text
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η μεταβολή δεν οφείλεται απλώς στην καλύτερη επίδοση εταιρειών που εξειδικεύονται ήδη στις πράσινες τεχνολογίες. Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται μέσα στις ίδιες τις επιχειρήσεις: μετά από μια νομισματική σύσφιξη, οι εταιρείες μειώνουν τις μη πράσινες πατέντες αλλά αυξάνουν τις πράσινες, ανακατανέμοντας ουσιαστικά την ερευνητική τους δραστηριότητα.
Το «green duration channel»
Η εξήγηση που προτείνουν οι ερευνητές βασίζεται σε ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της κλιματικής μετάβασης: μεγάλο μέρος της οικονομικής αξίας των πράσινων τεχνολογιών βρίσκεται περισσότερο στο μέλλον.
Καθώς η οικονομία μετακινείται σταδιακά μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, η αγορά για green technologies αναμένεται να διευρυνθεί. Τα σχετικά projects έχουν επομένως πιο «backloaded» profits, δηλαδή μεγαλύτερο μέρος της αξίας τους εξαρτάται από κέρδη που αναμένονται σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου. Οι πράσινες πατέντες λειτουργούν έτσι σαν assets μεγαλύτερης διάρκειας σε σχέση με τις συμβατικές.
Αυτό είναι σημαντικό επειδή τα περισσότερα business-cycle shocks θεωρούνται προσωρινά. Μια ύφεση μπορεί να συμπιέσει έντονα τα τρέχοντα και βραχυπρόθεσμα κέρδη, αλλά επηρεάζει λιγότερο τα κέρδη που αναμένονται πολύ αργότερα. Επειδή μεγαλύτερο μέρος της αξίας των πράσινων τεχνολογιών βρίσκεται στο μέλλον, η αξία τους είναι λιγότερο ευαίσθητη στις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις της οικονομικής δραστηριότητας. Οι συγγραφείς ονομάζουν τον μηχανισμό αυτό green duration channel.
Οι επιστήμονες γίνονται «φθηνότεροι» σε μια ύφεση
Ο green duration channel εξηγεί γιατί η πράσινη καινοτομία υποχωρεί λιγότερο από τη συμβατική. Δεν εξηγεί όμως από μόνος του γιατί ο απόλυτος αριθμός των πράσινων πατεντών μπορεί να αυξάνεται.
Εδώ ενεργοποιείται ένας δεύτερος μηχανισμός. Όταν οι επιχειρήσεις περικόπτουν τη συμβατική R&D, μειώνεται η ζήτηση για σπάνιους ερευνητικούς πόρους, κυρίως για υψηλής ειδίκευσης επιστήμονες και ερευνητές. Οι αμοιβές τους υποχωρούν και, επομένως, μειώνεται το κόστος της καινοτομίας. Επειδή η αξία των πράσινων projects επηρεάζεται λιγότερο από την ύφεση, αυτά επωφελούνται δυσανάλογα από τη μείωση του κόστους R&D. Εφόσον ο μηχανισμός είναι αρκετά ισχυρός, η πράσινη καινοτομία μπορεί να αυξάνεται ακόμη και όταν η συνολική καινοτομία μειώνεται.
Τα δεδομένα υποστηρίζουν αυτή την εξήγηση. Οι αξίες των πράσινων πατεντών παρουσιάζουν σημαντικά μικρότερη κυκλικότητα από εκείνες των μη πράσινων, ενώ οι αποδοχές των επιστημόνων μειώνονται μετά από monetary tightening. Παράλληλα, δεδομένα από το US Patent and Trademark Office δείχνουν αύξηση του αριθμού των green inventors που απασχολούνται στις επιχειρήσεις μετά από ένα περιοριστικό νομισματικό σοκ. Μέρος αυτής της μετακίνησης αφορά μάλιστα εφευρέτες που προηγουμένως δεν είχαν δημιουργήσει πράσινη πατέντα στην ίδια εταιρεία.
Οι υφέσεις δεν είναι «καλές» για την πράσινη μετάβαση
Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι ότι οι οικονομικές υφέσεις είναι επιθυμητές. Οι συγγραφείς τονίζουν ρητά ότι η συνολική καινοτομία μειώνεται κατά τη διάρκεια μιας ύφεσης, όπως υποχωρεί γενικότερα και η οικονομική δραστηριότητα. Το εύρημα αφορά κυρίως τη σύνθεση της καινοτομίας και τον τρόπο με τον οποίο μετατοπίζονται οι διαθέσιμοι πόροι.
Ωστόσο, ακόμη και ένα προσωρινό μακροοικονομικό σοκ μπορεί να αφήσει μακροχρόνιο αποτύπωμα στην τεχνολογική εξέλιξη. Η καινοτομία δημιουργεί το stock τεχνολογιών που θα είναι διαθέσιμο στο μέλλον. Αν μια ύφεση μετατοπίσει R&D από μη πράσινες προς πράσινες τεχνολογίες, αυτή η αλλαγή στη σύνθεση της καινοτομίας μπορεί να παραμείνει και μετά την ανάκαμψη.
Γιατί έχει σημασία για τις επιδοτήσεις R&D
Το δεύτερο σημαντικό συμπέρασμα αφορά την πολιτική καινοτομίας. Όταν οι αμοιβές του εξειδικευμένου προσωπικού και γενικότερα το κόστος R&D είναι χαμηλότερα σε μια ύφεση, το ίδιο ποσό δημόσιας επιδότησης μπορεί να χρηματοδοτήσει περισσότερη ερευνητική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με την έρευνα, η αποτελεσματικότητα των επιδοτήσεων αυξάνεται στις περιόδους κάμψης και η βελτίωση αυτή είναι ακόμη μεγαλύτερη για την πράσινη καινοτομία. Αυτό σημαίνει ότι η χρονική στόχευση των R&D subsidies μπορεί να έχει ουσιαστική σημασία τόσο για το συνολικό αποτέλεσμα όσο και για την κατεύθυνση της τεχνολογικής αλλαγής.
Η εικόνα που προκύπτει είναι διαφορετική από την απλή λογική ότι «η ύφεση σκοτώνει την καινοτομία». Η ύφεση πράγματι περιορίζει τη συνολική επενδυτική και ερευνητική δραστηριότητα, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να μεταβάλει τις σχετικές αποδόσεις και το κόστος των διαφορετικών τεχνολογικών επιλογών. Και αυτό δημιουργεί ένα παράθυρο στο οποίο η πράσινη R&D μπορεί να ενισχυθεί ακριβώς όταν η συμβατική καινοτομία υποχωρεί.
