Από τη μείωση των εκπομπών στη συνολική μεταμόρφωση του τρόπου με τον οποίο σχεδιάζονται, χρηματοδοτούνται και λειτουργούν τα αεροδρόμια περνά η ACI EUROPE με τη νέα Sustainability Strategy for Airports 2.0. Η στρατηγική για την περίοδο 2026–2030 υποστηρίζει ότι η βιωσιμότητα δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται σε compliance, reporting ή μεμονωμένους περιβαλλοντικούς στόχους, αλλά πρέπει να ενσωματωθεί στις επενδυτικές αποφάσεις, στο risk management και στον τρόπο με τον οποίο τα αεροδρόμια δημιουργούν μακροπρόθεσμη αξία.
.
Η ACI EUROPE καταγράφει σημαντική πρόοδο από την πρώτη στρατηγική του 2019. Συνολικά 328 ευρωπαϊκά αεροδρόμια διαθέτουν πλέον δημόσια net-zero roadmaps, καλύπτοντας περίπου το 83% της ευρωπαϊκής επιβατικής κίνησης, ενώ 297 συμμετέχουν στο Airport Carbon Accreditation και περισσότερα από 100 στοχεύουν σε net zero έως το 2030 ή νωρίτερα. Η δέσμευση για net-zero operations, που ξεκίνησε το 2019 με 190 αεροδρόμια, έχει πλέον επεκταθεί σε 328.
Επτά πυλώνες για το «αεροδρόμιο του μέλλοντος»
Η νέα στρατηγική διευρύνει σημαντικά το πεδίο της βιωσιμότητας. Οι επτά βασικοί άξονες είναι Decarbonisation & Energy Transition, Climate Adaptation & Resilience, Local Environmental Quality & Community Impacts, Circular Economy & Resource Management, Biodiversity, Land Use & Airside Ecology, Sustainable Mobility & Accessibility και People & Community. Η ACI EUROPE συνδέει τους άξονες αυτούς με τα SDGs, τα ESRS, την CSRD και το ACI World Global ESG Reporting Framework for Airports.
Η φιλοσοφία είναι ότι το αεροδρόμιο του 2030 δεν θα αποτελεί απλώς έναν κόμβο μεταφορών. Θα λειτουργεί ως πλατφόρμα που συνδέει αεροπορικές εταιρείες, παρόχους ενέργειας, επίγειες μεταφορές, επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες. Η ACI EUROPE θέτει τέσσερις βασικές κατευθύνσεις: ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στις επιχειρηματικές και επενδυτικές αποφάσεις, ισχυρότερες συνεργασίες σε όλο το aviation ecosystem, γρήγορη κλιμάκωση νέων τεχνολογιών και μετάβαση από τη συμμόρφωση σε μετρήσιμα αποτελέσματα.
Το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών ως case study
Ιδιαίτερη θέση στη στρατηγική έχει το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών, το οποίο χρησιμοποιείται από την ACI EUROPE ως παράδειγμα μεγάλης κλίμακας ενεργειακής μετάβασης. Το πρόγραμμα ROUTE 2025, ύψους 70 εκατ. ευρώ, σχεδιάστηκε με στόχο την επίτευξη net-zero ισοζυγίου εκπομπών για τα Scope 1 και Scope 2 ήδη από το 2025, 25 χρόνια πριν από τον ευρύτερο στόχο του ευρωπαϊκού αεροδρομιακού κλάδου. ACI EUROPE Sustainability Strat…
Σύμφωνα με τη στρατηγική, το αεροδρόμιο έχει αναπτύξει 51,5 MWp φωτοβολταϊκής ισχύος και σύστημα αποθήκευσης 82 MWh, καλύπτοντας το 100% των αναγκών ηλεκτρικής ενέργειας με καθαρή ενέργεια που παράγεται εντός των ορίων του αεροδρομίου. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης ηλεκτροκίνηση στόλου, υποδομές φόρτισης EV, αντλίες θερμότητας για τη μείωση της χρήσης φυσικού αερίου και ψηφιακό σύστημα διαχείρισης ενέργειας.
Η Αθήνα εμφανίζεται και σε δεύτερο case study, αυτή τη φορά για τις επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες. Το AIA χρησιμοποιεί το σύστημα NOMOS για παρακολούθηση του θορύβου σε πραγματικό χρόνο και παρέχει στους κατοίκους πρόσβαση σε δεδομένα για τις πτήσεις και τα επίπεδα θορύβου. Παράλληλα, το Air Quality Monitoring Network καταγράφει NOx, PM2.5, PM10 και άλλους ρύπους σε πέντε δήμους, με τα δεδομένα να δημοσιοποιούνται και να διαβιβάζονται στις αρχές.
Στη διαμόρφωση της στρατηγικής συμμετείχαν, μεταξύ άλλων ευρωπαϊκών αεροδρομίων και operators, τόσο το Athens International Airport όσο και η Fraport Greece, μέσω της Sustainability Strategy Working Group της ACI EUROPE.
Η κλιματική ανθεκτικότητα γίνεται επενδυτικό κριτήριο
Η νέα στρατηγική δίνει ιδιαίτερα μεγαλύτερο βάρος στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η ACI EUROPE αναφέρει ότι πάνω από 70% των αεροδρομίων παγκοσμίως έχουν ήδη αντιμετωπίσει climate-related disruption, ενώ η Ευρώπη προβλέπεται να είναι η ήπειρος με την ταχύτερη αύξηση της θερμοκρασίας. Πλημμύρες, ακραία ζέστη και καταιγίδες μπορούν να προκαλέσουν καθυστερήσεις, απώλεια δυναμικότητας και ζημιές σε υποδομές.
Για τον λόγο αυτό η ACI EUROPE ζητά η κλιματική ανθεκτικότητα να ενσωματώνεται στον σχεδιασμό CAPEX, στα enterprise risk management frameworks και στα master plans. Στους προτεινόμενους δείκτες περιλαμβάνονται το ποσοστό κρίσιμων υποδομών που έχουν περάσει climate risk assessment, οι ώρες downtime λόγω ακραίων φαινομένων, το ποσοστό CAPEX που ενσωματώνει resilience criteria και η εξέλιξη του ασφαλιστικού κόστους.
Από το carbon στο νερό, τα απόβλητα και τη βιοποικιλότητα
Η μετάβαση δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Η ACI EUROPE περιγράφει τα αεροδρόμια ως «μικρές πόλεις», καθώς καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες νερού, παράγουν σημαντικά απόβλητα και λειτουργούν μέσα σε σύνθετες αλυσίδες προμηθειών. Η κυκλική οικονομία αντιμετωπίζεται έτσι όχι μόνο ως περιβαλλοντική απαίτηση αλλά και ως οικονομική ευκαιρία, μέσω χαμηλότερου κόστους διάθεσης αποβλήτων, μικρότερων λογαριασμών νερού και μεγαλύτερης resilience στις supply chains.
Το ίδιο ισχύει για τη βιοποικιλότητα, τη χρήση γης και τα οικοσυστήματα γύρω από τα αεροδρόμια. Η λογική της στρατηγικής είναι ότι η απανθρακοποίηση από μόνη της δεν αρκεί για να θεωρηθεί ένα αεροδρόμιο βιώσιμο. Χρειάζεται παράλληλα διαχείριση φυσικών πόρων, επιπτώσεων στις κοινότητες, προσβασιμότητας και κοινωνικής αξίας.
Το anti-greenwashing μπαίνει στην αεροδρομιακή στρατηγική
Ένας ακόμη βασικός άξονας είναι η αξιοπιστία των περιβαλλοντικών claims. Η ACI EUROPE τονίζει ότι τα offsets δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις άμεσες μειώσεις εκπομπών και ότι τα αεροδρόμια πρέπει να αποφεύγουν ισχυρισμούς περί «carbon neutrality» χωρίς ανεξάρτητη επαλήθευση. Παράλληλα, οι αντισταθμίσεις πρέπει να γνωστοποιούνται ξεχωριστά από τις πραγματικές μειώσεις εκπομπών.
Η αυστηρότερη προσέγγιση συνδέεται και με το νέο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό περιβάλλον. Η ACI EUROPE επισημαίνει ότι CSRD και ESRS έχουν μετακινήσει το sustainability disclosure από το εθελοντικό στο υποχρεωτικό πεδίο για πολλές επιχειρήσεις, ενώ η double materiality αποκτά κεντρικό ρόλο στην αξιολόγηση τόσο των επιπτώσεων ενός αεροδρομίου στο περιβάλλον όσο και των οικονομικών κινδύνων που δημιουργούν το κλίμα, η ενέργεια και οι κανονιστικές αλλαγές.
Η κατεύθυνση που δίνει τελικά η νέα στρατηγική είναι σαφής: έως το 2030 η επιτυχία των ευρωπαϊκών αεροδρομίων δεν θα κρίνεται μόνο από το αν έχουν ανακοινώσει έναν net-zero στόχο, αλλά από το αν ενσωματώνουν το κλίμα, τη φύση, την ενέργεια και τις κοινωνικές επιπτώσεις στις πραγματικές επενδυτικές και λειτουργικές τους αποφάσεις.
