Την ανάγκη για πιο φιλόδοξη ευρωπαϊκή παρέμβαση απέναντι στο αυξανόμενο ασφαλιστικό κενό που δημιουργούν οι φυσικές καταστροφές θέτουν με κοινή επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen οι Finance Watch, ShareAction και WWF.
.
Οι τρεις οργανώσεις προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή οδηγεί ήδη σε συχνότερα και πιο καταστροφικά ακραία καιρικά φαινόμενα, αυξάνοντας τις φυσικές, οικονομικές και χρηματοοικονομικές ζημιές. Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι η προσαρμογή από μόνη της δεν αρκεί και πρέπει να συνοδεύεται από συνεχή προσπάθεια μείωσης των εκπομπών, ώστε οι επιπτώσεις να μη φτάσουν σε επίπεδα όπου το κόστος γίνεται μη διαχειρίσιμο.
Φόβοι για σταδιακή αποχώρηση των ασφαλιστών
Στην επιστολή τους, οι οργανώσεις αναφέρονται σε πρόσφατες τοποθετήσεις στελεχών της ασφαλιστικής αγοράς, οι οποίες –όπως σημειώνουν– δείχνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι πραγματικοί κίνδυνοι υποβαθμίζονται, ενώ η αγορά μπορεί να προετοιμάζεται για σταδιακή αποχώρηση από περιοχές ή κινδύνους όπου η κάλυψη γίνεται όλο και πιο δύσκολη ή ακριβή.
Κατά τις Finance Watch, ShareAction και WWF, αυτό δημιουργεί σοβαρό ζήτημα όχι μόνο για τον ασφαλιστικό κλάδο αλλά και για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα συνολικά.
Εάν η ασφάλιση γίνει μη διαθέσιμη ή μη προσιτή για μεγάλο αριθμό νοικοκυριών και επιχειρήσεων, οι συνέπειες μπορούν να επεκταθούν στην αγορά ακινήτων, στη χρηματοδότηση, στις επενδύσεις και στα δημόσια οικονομικά, καθώς μεγαλύτερο μέρος του κόστους των καταστροφών μεταφέρεται τελικά στο κράτος και στους φορολογουμένους.
Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι λύσεις της αγοράς από μόνες τους δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα και ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει τόσο το νέο πλαίσιο για την κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση κινδύνων όσο και τη σχεδιαζόμενη Climate Insurance Alliance.
Τέσσερις προτάσεις προς την Κομισιόν
Στο επίκεντρο της επιστολής βρίσκονται τέσσερις βασικές προτάσεις. Πρώτον, οι οργανώσεις ζητούν η βασική ασφάλιση έναντι φυσικών κινδύνων να χαρακτηριστεί ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να δώσει στην ΕΕ και στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη δυνατότητα να στηρίξουν την καθολικότερη πρόσβαση σε βασική ασφαλιστική κάλυψη.
Δεύτερον, προτείνουν να ενσωματωθεί ρήτρα τακτικής επανεξέτασης, ώστε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογεί εάν τα μέτρα μειώνουν πράγματι το ασφαλιστικό κενό και να προχωρά σε πρόσθετες παρεμβάσεις όπου αυτό δεν συμβαίνει.
Τρίτον, ζητούν η σύνθεση της Climate Insurance Alliance να μην περιορίζεται σε ασφαλιστικές εταιρείες και εποπτικές αρχές, αλλά να περιλαμβάνει και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τοπικές αρχές, πληττόμενες κοινότητες και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς.
Τέλος, προτείνουν η συμμαχία να αποκτήσει σαφή εντολή και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την εκπόνηση σχεδίου δράσης που θα καλύπτει τόσο βραχυπρόθεσμες λύσεις της αγοράς όσο και δημόσια-ιδιωτικά ασφαλιστικά σχήματα. Το πλαίσιο θα πρέπει, σύμφωνα με τις οργανώσεις, να στηρίζεται σε αρχές πρόληψης, προσαρμογής, μείωσης εκπομπών και δίκαιου επιμερισμού του κόστους.
Δημόσια-ιδιωτικά ασφαλιστικά σχήματα
Οι τρεις οργανώσεις θεωρούν ότι η πιο ανθεκτική λύση βρίσκεται στη δημιουργία δημόσιων-ιδιωτικών σχημάτων ασφάλισης φυσικών καταστροφών. Σύμφωνα με την επιστολή, τέτοια σχήματα μπορούν να διευρύνουν την πρόσβαση σε μακροχρόνια, προσιτή και πληρέστερη ασφαλιστική κάλυψη για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα μπορούν να ενισχύσουν την οικονομική αντοχή των ίδιων των ασφαλιστικών εταιρειών.
Παράλληλα, θα μπορούσαν να περιορίσουν τις απρόβλεπτες δημόσιες δαπάνες που προκαλούν οι φυσικές καταστροφές όταν μεγάλο μέρος των ζημιών παραμένει ανασφάλιστο.
Οι οργανώσεις δεν απορρίπτουν εργαλεία της αγοράς, όπως η παραμετρική ασφάλιση ή τα ομόλογα καταστροφών, θεωρούν όμως ότι αποδίδουν καλύτερα όταν εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σύστημα επιμερισμού κινδύνου.
Κρίσιμη θεωρούν επίσης την καλύτερη ενημέρωση των ασφαλισμένων για το τι ακριβώς καλύπτει κάθε συμβόλαιο, ώστε να αποφεύγεται η εσφαλμένη εντύπωση προστασίας σε κινδύνους που στην πράξη εξαιρούνται.
Το ασφαλιστικό κενό γίνεται ζήτημα χρηματοπιστωτικής σταθερότητας
Η επιστολή μεταφέρει ουσιαστικά τη συζήτηση από το επίπεδο της ασφαλιστικής κάλυψης στο επίπεδο της συνολικής οικονομικής ανθεκτικότητας. Καθώς οι κλιματικές ζημιές αυξάνονται, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το πόσο ακριβαίνει ένα ασφαλιστήριο. Είναι και το τι συμβαίνει όταν ορισμένοι κίνδυνοι παύουν να είναι οικονομικά ασφαλίσιμοι ή όταν τα ασφάλιστρα γίνονται απαγορευτικά για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το κόστος μεταφέρεται στα νοικοκυριά, στις επιχειρήσεις, στις τράπεζες που έχουν χρηματοδοτήσει εκτεθειμένα περιουσιακά στοιχεία και τελικά στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Finance Watch, ShareAction και WWF ζητούν για τον λόγο αυτό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αντιμετωπίσει το θέμα πριν το ασφαλιστικό κενό μετατραπεί σε συστημικό πρόβλημα. Η επιστολή απευθύνεται, εκτός από την Ursula von der Leyen, σε κορυφαία στελέχη της Κομισιόν που έχουν αρμοδιότητα για την ανταγωνιστικότητα, το κλίμα, τη χρηματοπιστωτική πολιτική και την ανθεκτικότητα. Οι οργανώσεις ζητούν επίσης συνάντηση με την Επιτροπή για να παρουσιάσουν αναλυτικότερα τις προτάσεις τους και δηλώνουν έτοιμες να συμβάλουν στην επεξεργασία του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου.
Πηγή: Finance Watch, ShareAction και WWF, κοινή επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22 Οκτωβρίου 2026.
