Πώς μπορεί να προχωρήσει η πράσινη μετάβαση όταν η θέρμανση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση για πολλά νοικοκυριά; Και πώς μπορούν οι κλιματικοί στόχοι να επιτευχθούν χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων;
Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζει την εφαρμογή του νέου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS2), το οποίο από το 2028 θα επεκτείνει την τιμολόγηση του άνθρακα στα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για τη θέρμανση στα κτήρια, στις οδικές μεταφορές και σε ορισμένους επιπλέον τομείς.
Στην Ελλάδα, όπου το κόστος της ενέργειας απασχολεί τόσο τους καταναλωτές όσο και τις επιχειρήσεις, η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στη μείωση των εκπομπών, αλλά επεκτείνεται και στις οικονομικές συνέπειες της μετάβασης.
Την ανησυχία του για το ενεργειακό κόστος εξέφρασε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συνάντησή του με τον Ευρωπαίο Επίτροπο για το Κλίμα, Wopke Hoekstra, στις 6 Νοεμβρίου. Υπογραμμίζοντας, παράλληλα, την ανάγκη να εξισορροπηθούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι με τη στήριξη της οικονομίας.
Όπως επεσήμανε, η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στην πράσινη μετάβαση, υποστηρίζοντας ότι όσο αυξάνονται οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τόσο μεγαλύτερες είναι οι δυνατότητες μείωσης των τιμών.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε και στην ανάγκη επανεξέτασης πτυχών του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών, τονίζοντας ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολίτες και επιχειρήσεις, ιδιαίτερα εάν η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί.
Από τη θέρμανση των σπιτιών στο νέο ETS2
Στις 2 Νοεμβρίου, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, είχε αναδείξει πιο άμεσα την κοινωνική διάσταση του ζητήματος. Μιλώντας στο Athens Investment Forum 2026, δήλωσε ότι «Δεν γίνεται να μην μπορεί να ζεσταθεί ο κόσμος για να πετύχουμε τους στόχους της πράσινης μετάβασης», προσθέτοντας πως χρειάζεται «ενεργειακός ρεαλισμός».
Ο υπουργός συνέδεσε τη συγκεκριμένη ανησυχία με την αναβολή της εφαρμογής του ETS2, επισημαίνοντας ότι, χωρίς την παρέμβαση της Ελλάδας και άλλων έξι χωρών, τα καύσιμα θέρμανσης και κίνησης θα μπορούσαν να επιβαρυνθούν περαιτέρω από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Τι αλλάζει, όμως, με το νέο σύστημα; Σε αντίθεση με το υφιστάμενο ETS, το οποίο καλύπτει μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις και άλλες δραστηριότητες, το ETS2 αφορά τις εκπομπές από την καύση καυσίμων στα κτήρια, στις μετακινήσεις και σε μικρότερες βιομηχανικές δραστηριότητες που δεν υπάγονται στο πρώτο σύστημα.
Στην ουσία, οι προμηθευτές καυσίμων θα υποχρεούνται να αγοράζουν δικαιώματα για τις εκπομπές που αντιστοιχούν στα καύσιμα που διαθέτουν στην αγορά. Υπάρχει, επομένως, το ενδεχόμενο μέρος του πρόσθετου κόστους να μετακυλιστεί στις τελικές τιμές της θέρμανσης και των μετακινήσεων.
Παράλληλα, το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα προβλέπει χρηματοδότηση για την ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων, την καθαρότερη θέρμανση και τις μεταφορές χαμηλών εκπομπών, καθώς και τη δυνατότητα προσωρινής εισοδηματικής στήριξης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αναμένεται να κινητοποιηθούν τουλάχιστον 86,7 δισ. ευρώ την περίοδο 2026–2032.
