Σε μια κρίσιμη ισορροπία ανάμεσα στην κλιματική φιλοδοξία και την ανταγωνιστικότητα κινείται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) αναμένεται να αυξήσει σημαντικά το κόστος του άνθρακα τα επόμενα χρόνια, με άμεσες συνέπειες για τις κατασκευές, τη χαλυβουργία, το τσιμέντο και τις επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες.
/
Στη νέα έκδοση του Sustainable Finance Outlook, η SEB εκτιμά ότι οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσαν να αυξηθούν στα 180 έως 270 ευρώ ανά τόνο CO2 έως το 2040, ακόμη και εάν οι αλλαγές που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρατήσουν τις τιμές σε σχέση με προηγούμενες εκτιμήσεις.
Σύμφωνα με τον Gregor Vulturius, Lead Scientist και Senior Advisor in Climate & Sustainable Finance της SEB, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί μέσω της μεταρρύθμισης του EU ETS να συνδυάσει δύο στόχους που δεν είναι πάντα εύκολο να συμβαδίσουν: τη διατήρηση υψηλών φιλοδοξιών για τη μείωση των εκπομπών και την προστασία της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η άνοδος του κόστους άνθρακα αναμένεται να γίνει ιδιαίτερα αισθητή στον κλάδο των κατασκευών. Η SEB εκτιμά ότι το αυξανόμενο κόστος των εκπομπών θα μπορούσε να οδηγήσει σε διπλασιασμό των τιμών του τσιμέντου και του χάλυβα στην Ευρώπη μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Η εξέλιξη αυτή θα ασκήσει πιέσεις σε κατασκευαστικές εταιρείες, developers και επενδυτές ακινήτων, καθώς τα δομικά υλικά υψηλού ανθρακικού αποτυπώματος αποτελούν σημαντικό μέρος του συνολικού κόστους ανάπτυξης νέων έργων.
Σύμφωνα με την ανάλυση, έως και το 40% των περιθωρίων κέρδους των developers θα μπορούσε να τεθεί υπό πίεση εφόσον η αύξηση των τιμών των υλικών δεν μπορέσει να μετακυλιστεί στους τελικούς χρήστες ή να αντισταθμιστεί μέσω αποδοτικότερων και χαμηλότερων σε εκπομπές λύσεων.
Η SEB εκτιμά ότι οι υψηλότερες τιμές άνθρακα θα ενισχύσουν τη ζήτηση για κτίρια χαμηλότερου ανθρακικού αποτυπώματος, θα επιταχύνουν τις επενδύσεις στην απανθρακοποίηση της παραγωγής τσιμέντου και χάλυβα και θα αυξήσουν το ενδιαφέρον για εναλλακτικά κατασκευαστικά υλικά, όπως η ξυλεία.
Η μετατόπιση αυτή θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τη δομή της χρηματοδότησης στον κατασκευαστικό κλάδο. Σήμερα, μεγάλο μέρος της βιώσιμης χρηματοδότησης κατευθύνεται προς εταιρείες real estate και άλλες επιχειρήσεις που βρίσκονται στο τελικό στάδιο της αλυσίδας αξίας.
Ωστόσο, οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις διαθέτουν περιορισμένη δυνατότητα να απορροφήσουν συνεχώς αυξανόμενα κόστη. Η SEB εκτιμά ότι η άνοδος των τιμών στο EU ETS θα οδηγήσει σταδιακά σε περισσότερες επενδύσεις προς την αρχή της αλυσίδας παραγωγής, ιδιαίτερα σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών για την παραγωγή τσιμέντου, χάλυβα και άλλων δομικών υλικών.
Παράλληλα, η αγορά βιώσιμης χρηματοδότησης διατηρεί ισχυρή δυναμική παρά τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις.
Σύμφωνα με τη Samantha Arpas, Sustainable Finance Specialist της SEB, η παγκόσμια έκδοση βιώσιμων ομολόγων ανήλθε στα 1,226 τρισ. δολάρια κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, σημειώνοντας αύξηση 15% σε ετήσια βάση.
Η εξέλιξη αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη ζήτηση για χρηματοδοτικά εργαλεία που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την ανάπτυξη υποδομών χαμηλών εκπομπών.
Σημαντική θέση στην ανάλυση της SEB έχει και η ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα ενισχύουν την ανάγκη για ταχύτερες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η σοβαρή ξηρασία που έπληξε την Ευρώπη το καλοκαίρι του 2026 αποτελεί, σύμφωνα με την τράπεζα, ακόμη ένα στοιχείο που ενισχύει την οικονομική και πολιτική επιχειρηματολογία υπέρ της επιτάχυνσης των επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια και ανθεκτικές ενεργειακές υποδομές.
Ο Thomas Thygesen, Head of Strategy and ESG στην SEB Equity Research, επισημαίνει ότι η Ευρώπη συζητά το μέλλον της τιμής του άνθρακα την ίδια στιγμή που αντιμετωπίζει μία από τις σοβαρότερες περιόδους ξηρασίας που έχουν καταγραφεί.
Κατά την SEB, ο συνδυασμός ακραίων καιρικών φαινομένων, γεωπολιτικών αναταράξεων, ψηφιοποίησης και αυτοματοποίησης θα επιταχύνει τη μετάβαση προς ένα νέο ενεργειακό σύστημα το οποίο θα βασίζεται ολοένα περισσότερο στην ηλεκτρική ενέργεια από μη ορυκτές πηγές.
Οι παγκόσμιες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας υποχώρησαν κατά τους τελευταίους 12 μήνες, εξέλιξη που η SEB συνδέει μεταξύ άλλων με την αλλαγή του συστήματος επιδοτήσεων στην Κίνα.
Η τράπεζα εκτιμά, ωστόσο, ότι η τάση θα αντιστραφεί ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του 2026, με την επενδυτική δραστηριότητα να ενισχύεται τόσο στην Ευρώπη όσο και στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Η SEB θεωρεί επίσης ότι το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στην παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας έχει πλέον κορυφωθεί και ότι η πτωτική πορεία του αναμένεται να επιταχυνθεί τα επόμενα χρόνια.
Η εξέλιξη του EU ETS βρίσκεται έτσι στο επίκεντρο ενός ευρύτερου οικονομικού μετασχηματισμού. Οι υψηλότερες τιμές άνθρακα λειτουργούν ταυτόχρονα ως κόστος για τους ενεργοβόρους κλάδους και ως επενδυτικό κίνητρο για νέες τεχνολογίες, παραγωγικές διαδικασίες και υλικά χαμηλότερων εκπομπών.
Το κρίσιμο στοίχημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι εάν μπορεί να επιταχύνει αυτή τη μετάβαση χωρίς να προκαλέσει υπερβολική επιβάρυνση στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και στον κατασκευαστικό κλάδο, σε μια περίοδο κατά την οποία η ανταγωνιστικότητα έχει ανέβει ψηλά στην πολιτική ατζέντα των Βρυξελλών.
Πηγή: SEB Sustainable Finance Outlook / MarketScreener
