Ενόψει της κλιματικής αλλαγής και της αυξανόμενης συχνότητας ακραίων καιρικών φαινομένων, νέα επιστημονική έρευνα αναδεικνύει ότι ο κίνδυνος και η έκθεση στις πλημμύρες διαφοροποιούνται σημαντικά ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.
.
Η διεθνής μελέτη, που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό Weather, Climate, and Society της Αμερικανικής Μετεωρολογικής Εταιρείας, εξετάζει δεδομένα τεσσάρων δεκαετιών, από το 1980 έως το 2020, σε 12 περιοχές της Ευρώπης και της Μεσογείου.
Η ανάλυση δείχνει ότι οι άνδρες αντιστοιχούν στο 61% των θυμάτων από πλημμύρες, με αναλογία 1,6 άνδρες προς 1 γυναίκα. Στην Ελλάδα η διαφορά είναι ακόμη μεγαλύτερη: καταγράφεται αναλογία 1,9 άνδρες για κάθε 1 γυναίκα, υψηλότερη από τον μέσο όρο των περιοχών που εξετάστηκαν. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από διεπιστημονική ομάδα επιστημόνων γεωλογίας, γεωγραφίας, διαχείρισης κινδύνου, περιβαλλοντικής οικονομίας και ψυχολογίας από την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Γαλλία. Η ανάλυση βασίστηκε στη βάση δεδομένων FFEM-DB, η οποία περιλαμβάνει 2.875 καταγεγραμμένους θανάτους από πλημμύρες. Επικεφαλής της μελέτης ήταν ο επίκουρος καθηγητής του ΕΚΠΑ Μιχάλης Διακάκης και η Δρ Κατερίνα Παπαγιαννάκη από το Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Πού και πώς συμβαίνουν οι θάνατοι
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η διαφοροποίηση δεν αφορά μόνο τον αριθμό των θυμάτων αλλά και τις συνθήκες έκθεσης στον κίνδυνο.
Στους άνδρες καταγράφεται σημαντικά μεγαλύτερη συχνότητα θανάτων σε δρόμους, κατά τη μετακίνηση και σε περιστατικά διάσχισης πλημμυρισμένων ρεμάτων. Η διάσχιση τέτοιων σημείων εμφανίζεται περίπου διπλάσια στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες, ενώ συχνότερα καταγράφονται και περιπτώσεις όπου αγνοήθηκαν επίσημες προειδοποιήσεις.
Παράλληλα, οι θάνατοι που σχετίζονται με επαγγελματική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους είναι επίσης σημαντικά περισσότεροι στους άνδρες. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι άνδρες τείνουν να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο ρίσκο, να υπερεκτιμούν τις δυνατότητές τους σε συνθήκες οδήγησης ή μετακίνησης και να αγνοούν συχνότερα προειδοποιήσεις.
«Η ανάλυση δείχνει ότι το έμφυλο χάσμα δεν είναι τυχαίο. Οι άνδρες καταγράφονται συχνότερα σε ενεργές, εξωτερικές καταστάσεις υψηλού κινδύνου, ιδιαίτερα σε μετακινήσεις και σε διάσχιση πλημμυρισμένων ρεμάτων. Τα μοτίβα αυτά παραμένουν σταθερά σε διαφορετικές χώρες και χρονικές περιόδους», σημειώνει ο καθηγητής Μιχάλης Διακάκης.
Οι γυναίκες και ο εσωτερικός χώρος
Στις γυναίκες καταγράφεται διαφορετικό μοτίβο έκθεσης στον κίνδυνο. Τα στοιχεία δείχνουν 19% μεγαλύτερη πιθανότητα εγκλωβισμού σε πλημμυρισμένο εσωτερικό χώρο και 24% υψηλότερη παρουσία σε περιστατικά που συνέβησαν κατά τη διάρκεια ύπνου. Η κατανομή των περιστατικών δείχνει ότι τα γυναικεία θύματα συνδέονται συχνότερα με εσωτερικούς χώρους και συνθήκες περιορισμένης κινητικότητας.
«Τα δεδομένα αναδεικνύουν δύο διακριτά πρότυπα έκθεσης. Στους άνδρες κυριαρχεί η εξωτερική κινητικότητα και η ενεργή εμπλοκή. Στις γυναίκες καταγράφονται συχνότερα περιστατικά σε εσωτερικούς χώρους, με μεγαλύτερη παρουσία εγκλωβισμών ή περιστατικών κατά τη διάρκεια ύπνου», επισημαίνει η Δρ Κατερίνα Παπαγιαννάκη.
Ηλικία και σύγκλιση
Στις ηλικίες άνω των 64 ετών η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών περιορίζεται σημαντικά. Η σύγκλιση αυτή συνδέεται με τη μείωση της κινητικότητας και της επαγγελματικής έκθεσης στις μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς και με πιο παρόμοια πρότυπα καθημερινής ζωής μεταξύ των δύο φύλων. Με τον περιορισμό των διαφορών σε μετακινήσεις, εργασία και ανάληψη κινδύνου, μειώνεται και η απόκλιση στη θνησιμότητα.
Παράλληλα, η στατιστική ανάλυση καταγράφει μια ήπια αυξητική τάση στους ετήσιους θανάτους από πλημμύρες και για τα δύο φύλα τις τελευταίες δεκαετίες. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η κατανόηση των έμφυλων διαφορών στην έκθεση στον πλημμυρικό κίνδυνο αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης και διαχείρισης φυσικών καταστροφών.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ.
