Η μετάβαση της Ευρώπης σε ένα πιο βιώσιμο και κλιματικά ουδέτερο μοντέλο ανάπτυξης περνά μέσα από λύσεις που δεν περιορίζονται σε έναν μόνο τομέα, αλλά συνδέουν ενέργεια, μεταφορές, περιβάλλον, υγεία, βιομηχανία και διακυβέρνηση. Αυτό ακριβώς αναδεικνύει το νέο CORDIS Results Pack για τα Green Deal Call Projects, παρουσιάζοντας δέκα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα που επιδιώκουν να επιταχύνουν τη μετάβαση σε μια πιο ανθεκτική, βιώσιμη και μηδενικής ρύπανσης Ευρώπη.
.
Το πακέτο αποτελεσμάτων εστιάζει σε έργα που υποστηρίζονται από το Green Deal Projects Support Office και καλύπτουν πέντε βασικές μεταβάσεις: καθαρή ενέργεια, τρόφιμα και υγεία, κλίμα και βιοποικιλότητα, αστικό περιβάλλον και κινητικότητα, καθώς και γνώση και συμμετοχή των πολιτών. Η κεντρική ιδέα είναι ότι η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να προχωρήσει με αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτεί συστημική αλλαγή και διατομεακές συνεργασίες.
Τα έργα αυτά αναπτύσσουν πρακτικά εργαλεία, τεχνολογίες και μοντέλα που μπορούν να εφαρμοστούν, να αναπαραχθούν και να κλιμακωθούν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σε επίπεδο κλιματικής προσαρμογής, προωθούνται λύσεις για τη διαχείριση της λειψυδρίας, των πλημμυρών και των καυσώνων, αλλά και πιλοτικές δράσεις για την αποκατάσταση οικοσυστημάτων, την προστασία της βιοποικιλότητας και την ενίσχυση της δέσμευσης άνθρακα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη μάχη κατά της ρύπανσης. Νέες τεχνολογίες εντοπισμού, αξιολόγησης και απορρύπανσης στοχεύουν στα PFAS, τα λεγόμενα «παντοτινά χημικά», αλλά και σε άλλους επίμονους ρύπους, με στόχο την προστασία του εδάφους, των υδάτων και της δημόσιας υγείας. Παράλληλα, έργα που αξιοποιούν αγροδιατροφικά απόβλητα και πολυστρωματικά πλαστικά δημιουργούν νέες αλυσίδες αξίας, ενισχύοντας στην πράξη τη λογική της κυκλικής οικονομίας.
Στον τομέα της ενέργειας, οι παρεμβάσεις κινούνται προς πιο καθαρά και ευέλικτα συστήματα, μέσα από υποδομές έρευνας μεγάλης κλίμακας για υβριδική αποθήκευση, παραγωγή κλιματικά θετικού υδρογόνου και καλύτερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παράλληλα, τοπικές ενεργειακές κοινότητες ενδυναμώνουν τους πολίτες, ενώ βελτιώνεται και η σταθερότητα των δικτύων.
Αντίστοιχα, στο πεδίο της βιώσιμης κινητικότητας και των υποδομών, δοκιμάζονται λύσεις για «πράσινα» αεροδρόμια και λιμάνια, ώστε να μειωθούν οι εκπομπές, να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση και να ενσωματωθούν περισσότερες ανανεώσιμες πηγές στις μεταφορικές υποδομές.
Κοινός παρονομαστής όλων των έργων είναι η έμφαση στη δυνατότητα μεταφοράς και κλιμάκωσης των αποτελεσμάτων. Είτε πρόκειται για digital twins σε λιμενικές λειτουργίες, είτε για μοντέλα κυκλικών αλυσίδων αξίας, είτε για οδικούς χάρτες υβριδικής αποθήκευσης ενέργειας, η λογική είναι να παραχθούν εργαλεία που μπορούν να αξιοποιηθούν από υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, περιφερειακές αρχές, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών.
Παράλληλα, αναδεικνύεται και η σημασία της κοινωνικής συμμετοχής. Πολλά από τα έργα υπογραμμίζουν ότι η κλιματική μετάβαση δεν μπορεί να πετύχει αν δεν είναι κοινωνικά δίκαιη και συμπεριληπτική, με ενεργό εμπλοκή των πολιτών και των τοπικών κοινοτήτων.
Μεταξύ των έργων που ξεχωρίζουν, το Bio FlexGen ενσωμάτωσε βιομάζα και ανανεώσιμο υδρογόνο σε ένα ευέλικτο σύστημα συμπαραγωγής για αξιόπιστη ενέργεια χαμηλών εκπομπών, ενώ το StoRIES προώθησε την υβριδική αποθήκευση ενέργειας μέσω κοινών ερευνητικών υποδομών και συνεργασιών. Το AURORA ενίσχυσε τον ρόλο των πολιτών στη συνδιαμόρφωση τοπικών ενεργειακών κοινοτήτων.
Στην κυκλική οικονομία, το Agro2Circular έδειξε πώς τα αγροδιατροφικά απόβλητα και τα πολυστρωματικά πλαστικά μπορούν να μετατραπούν σε νέα υλικά, ενώ το CIRCULAR FOAM σημείωσε πρόοδο στην ανακύκλωση αφρού πολυουρεθάνης υψηλής ποιότητας. Το PROMISCES ανέπτυξε προηγμένες μεθόδους για τον εντοπισμό και την απομάκρυνση επίμονων ρύπων, συμβάλλοντας στην προστασία των αλυσίδων αξίας της κυκλικής οικονομίας.
Στο πεδίο της προσαρμογής και της βιοποικιλότητας, το ARSINOE συνέδεσε περιφερειακές ανάγκες κλιματικής προσαρμογής με εφαρμόσιμες λύσεις μέσω living labs και citizen science, ενώ το πανευρωπαϊκό SUPERB υλοποίησε δράσεις μεγάλης κλίμακας για την αποκατάσταση δασών.
Τέλος, τα έργα OLGA και PIONEERS εστίασαν αντίστοιχα σε αεροδρόμια και λιμάνια, δοκιμάζοντας καύσιμα βιώσιμης αεροπορίας, ενεργειακά αποδοτικές λειτουργίες και ψηφιακά εργαλεία βελτιστοποίησης για πιο πράσινες και ανθεκτικές μεταφορικές υποδομές.
Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τα Green Deal Call Projects είναι ότι η ευρωπαϊκή πράσινη μετάβαση δεν αποτελεί πια μόνο στρατηγικό στόχο, αλλά πεδίο συγκεκριμένων εφαρμογών, συνεργασιών και τεχνολογικών λύσεων με άμεσο αντίκτυπο. Μέσα από αυτά τα δέκα έργα, η ΕΕ επιχειρεί να δείξει πώς η έρευνα και η καινοτομία μπορούν να μετατραπούν σε εφαρμόσιμες πολιτικές και σε πραγματικές λύσεις για μια Ευρώπη πιο καθαρή, πιο ανθεκτική και πιο δίκαιη.
Πηγή: CORDIS Results Pack / Green Deal Projects Support Office
